Fala Ceibe, o galego no Bierzo

DEMANDAS SOBRE LA OFERTA DE MATERIA DE GALLEGO EN EL BIERZO,
Colectivo cultural Fala Ceibe do Bierzo.
falaceibe@yahoo.es

El Colectivo Cultural Fala Ceibe do Bierzo está recibiendo denuncias de padres, madres y alumnado sobre coacciones para que no se pida la materia de lengua gallega en los institutos de secundaria. Nos han llegado testimonios de que esto está aconteciendo en el instituto de Villafranca del Bierzo. Ciertos funcionarios tratan de desinformar y confundir a los posibles demandantes de gallego. Así indican que la materia de gallego en muy difícil, que su estudio produce confusión a la hora de aprender castellano y gallego, y lo peor de todo, que el programa de gallego está a punto de desaparecer.

Desde el comienzo de la implantación del programa de enseñanza de gallego en El Bierzo ha tenido respuesta adecuada en los centros de infantil y primaria, pero la demanda escolar de esta materia idiomática desciende mucho en los institutos. Siempre hemos denunciado, curso tras curso, que en los centros de secundaria se poden obstáculos a la oferta de gallego. Con el inicio del actual período de matriculación, para el curso 2011-2012, vuelven los problemas a la hora de informar adecuadamente sobre la oferta escolar de esta materia.

Resulta incomprensible que se pueda rechazar la enseñanza del gallego en algunas escuelas e institutos de El Bierzo occidental. ¿Alguien puede entender que en el colegio de Vega de Valcarce no se oferte la materia de gallego?. Nos referimos a un municipio en el que sus vecinos hablan gallego, rodeado de otros municipios, gallegos y bercianos, que siempre se comunicaron en ese idioma territorial. Pues bien, la única razón que explica que no se estudie gallego en Vega de Valcarce es que no se oferta a su alumnado por decisión de su dirección, según nos cuentan los propios padres y madres afectadas.

Está claro que no se puede dejar la decisión de ofertar o no la materia de lengua gallega en El Bierzo a la decisión discrecional de las correspondientes direcciones de los centros. Ciertos equipos directivos presionan, cuando no coaccionan, a los padres, madres y alumnado para que no puedan optar libremente por el idioma gallego. La solución legal de este grave problema escolar es que la oferta de la materia de gallego sea obligatoria para todos los centros de El Bierzo occidental. Por supuesto, el aprendizaje de la lengua gallega sería voluntario para su alumnado como hasta ahora.

Para resolver la actual problemática lingüística de la enseñanza del gallego, instamos a los partidos políticos de las Cortes de Castilla y León y a la Consejería de Educación de la Junta de Castilla y León a que cambien el régimen jurídico actual. En este sentido hacemos las siguientes propuestas de reforma normativa:

1ª. Que la materia de lengua gallega sea de oferta obligatoria para todos los centros escolares de El Bierzo occidental. Sólo de esta forma se podrá garantizar al alumnado su elección voluntaria por el estudio del idioma gallego.

2ª. Que se reconozca el derecho del alumnado berciano a poder seguir sus estudios de gallego, de forma continuada, en los sucesivos niveles educativos, a saber, infantil, primaria, secundaria y bachillerato. Y que al final de cada ciclo académico obtenga la correspondiente titulación oficial llamada Celga, tal como se reconoce en la Comunidad Autónoma de Galicia.

3ª. Que se garantice la información adecuada y suficiente sobre la oferta de la materia de lengua gallega en todos los colegios e institutos de El Bierzo occidental, especialmente durante el período de matriculación. Se incidirá en que los sobres de matriculación contengan un díptico informativo sobre la oferta de gallego y que en la hoja de matriculación conste la casilla a favor de esta materia lingüística. También se elaborarán carteles informativos para su colocación en lugares visibles del centro, y será obligatoria la información sobre la materia de gallego en la página web del centro.

De nuevo nos dirigimos al Procurador del Común de Castilla y León para que abra expediente informativo sobre las citadas denuncias en los centros de Vega de Valcarce y el instituto Padre Sarmiento de Villafranca del Bierzo. Pedimos que compruebe y valore también si los centros de secundaria presentan carencias a la hora de informar adecuadamente sobre la oferta escolar de la materia de gallego en sus páginas web.

Ponferrada, junio de 2011.

http://www.obierzoceibe.blogspot.com/

http://sites.google.com/site/obierzoxa

ASOCIACIÓIS BERCIANAS EN DEFENSA DO ENSINO GALEGO.

2011-06-23T11:51:00.003+02:00

SOBRE OS PERSISTENTES PROBLEMAS DE INFORMACIÓN Á HORA DE MATRICULARSE NO PROGRAMA DE PROMOCIÓN DO GALEGO NOS CENTROS EDUCATIVOS DO BIERZO.

A presente nota de prensa sae á luz ante o inminente proceso de matrículas que se vai dar nos centros educativos de todo o Bierzo. Realizamos un chamamento aos alumnos/as e familias con rapaces e rapazas en idade escolar, tanto de Primaria como de Secundaria, para que se informen das vantaxes e beneficios que ofrece o PROGRAMA DE PROMOCIÓN DE GALEGO que se imparte de xeito optativo nos centros de ensinanza da nosa Comarca e que leva xa aplicándose con gran éxito desde o ano 2002. Ante a falta de información existente quixeramos aclarar os seguintes aspectos a ter en conta:

1º Constatar unha vez máis o éxito do Programa do galego no Bierzo cando vai comezar o décimo curso de implantación deste Programa que foi acordado polas dúas Comunidades Autónomas, a de Galicia e Castilla y León. No presente curso, que xa está rematando, están matriculados máis de 1000 alumnos/as bercian@s. É importante destacar que as primeiras xeracións de bercianos que remataron os seus estudos obrigatorios co título que acredita que cursaron dito programa (CELGA) se incorporaron a estudos superiores ou a actividades laborais de xeito notable.

2º Recordar que o éxito deste PROGRAMA DE PROMOCIÓN DO GALEGO débese a unha necesidade obxectiva existente que a sociedade berciana detectou posto que máis de mil familias, como xa comentamos, ve no mesmo unha oportunidade de reforzar o currículo dos seus fillos/as dadas as vantaxes que ofrece. Os alumnos que o cursan, sen esforzo adicional, rematan cunha titulación a maiores que o resto (os denominados títulos CELGA) que lles abre portas a unha vida laboral futura, ademais de servirlles de reforzo da identidade cultural da nosa comarca.

3º Debemos agradecer de xeito expreso aos mestres e profesores a súa aportación inestimable para superar os obstáculos que a aplicación deste programa supuxo ata o de agora. A pesar do éxito antedito e da demanda que vai en aumento, é evidente que non se atende como é debido por parte da administración sen que iso repercuta no entusiasmo co que se leva a cabo por parte dos alumnos/as e dos seus mestres. Son os docentes do programa os que son obxecto de maior presión que veñen denunciando que se exerce dende algunhas direccións, como se pode comprobar pola denuncia que apareceu na semana pasada en prensa.

4º Facéndonos eco precisamente das denuncias que se realizan por parte do profesorado e denunciamos tamén nós a arbitrariedade coa que actúan algúns Equipos Directivos á hora de realizar o proceso de información para unha nova matrícula nun claro exercicio de manipulación da intención inicial das familias que son dirixidas a desestimar o galego como optativa (por exemplo, nos cambios de etapa de Primaria a Secundaria en centros como o IES Padre Sarmiento) para o que se bota man da autoridade dos cargos que ocupan e faise uso de diversos argumentos falaces e interesados. Esta actitude evidencia unha falta de profesionalidade absoluta que, condicionada polos prexuízos que teñen ante este exitoso programa, mesmo incumpre a legalidade en vigor que obriga a unha información obxectiva pública do dereito que teñen os alumnos e as familias a escoller este programa. Un programa, insistimos, que evidentemente lles vai supor un beneficio como demostran resultados notables e notorios. A non publicidade do programa, a falta de información e o dirixismo xa provocou que no curso de 1º da ESO nos centros onde a súa directiva é contraria ao programa triunfasen no curso pasado estes intereses persoais e ideolóxicos dos directores, a toda vista ilexítimos. Ao incumprir coa legalidade e os consellos, que se teñen recibido nos propios centros de xeito reiterado desde entidades como o Valedor do Pobo, cremos que se está impedindo un dereito e poñendo trabas á liberdade de opción que permite a lei educativa vixente.

5º Quixeramos denunciar á vez a pasividade da administración educativa ( Dirección Provincial de educación que coordina este programa no Bierzo) que, polo de agora, non ten actuado coa dilixencia e eficacia que se debe ante as reiteradas denuncias que se veñen cursando neste sentido, tanto por parte dos profesores do Programa, como de entes e colectivos que estamos a favor da divulgación do mesmo, porque constitúe un atentado ao dereito a beneficiarse de matricularse neste Programa que consideramos un enriquecemento persoal e colectivo para os cidadáns do Bierzo tanto para os que usamos o galego de xeito natural e como lingua propia do Bierzo como para os que desexan aprendela.

6º Solicitamos que se poña fin a esta situación inxustificada de pasividade por parte da administración implicada. Reclamamos que se vixíe o proceso e que se garanta unha información veraz e obxectiva ante o inminente proceso de matriculación que se vai realizar nestes días con medidas como a inspección directa da oferta que se realiza,o control dos sobres de matrícula, así como a colocación da información visible, específica e pertinente da existencia do programa de galego nos centros e lugares onde se xestionan ditas matrículas. Reclamamos que se impida nos distintos centros educativos do Bierzo de feito que os Equipos directivos, teñan a opinión que teñan ao respecto do Programa, non interveñan de xeito efectivo á hora de que unha familia escolla a opción que máis lle interese ao seu fillo/a.

Concluímos esta nota esixindo unha actuación máis limpa e menos manipuladora, que permita a información abertamente do Programa de Promoción do Galego e das súas vantaxes, que a opción sexa realmente coñecida pola totalidade dos alumnos/as do Bierzo e as súas familias especialmente cando están a realizar as matrículas correspondentes ao próximo curso escolar.

O Bierzo, 23 de xuño de 2011.
Asinan esta nota:
Asociación Cultural ESCOLA DE GAITAS DE VILAFRANCA DO BIERZO
Asociación Berciana da Lingua XARMENTA.
Asociación Cultural FALA CEIBE
Comisión Cultural MARTÍN SARMIENTO.

A TOPONIMIA DA CONTORNA DE CASTROPETRE

2011-05-29T09:32:00.003+02:00

A TOPONIMIA DA CONTORNA DE CASTROPETRE
(NÚCLEO DE POBLACIÓN DO CONCELLO DE OENCIA),
Por Xabier Lago Mestre, do colectivo Fala Ceibe do Bierzo.

falaceibe@yahoo.es

Principiamos unha serie de artigos sobre a toponimia local da rexión do Bierzo. Nos casos de castellanización da toponimia daremos preferencia á lingua territorial galega. Fixamos hoxe a nosa atención na contorna de Castropetre, pertencente ao concello de Oencia, no noroeste, lindando coa bisbarra de Valdeorras, preto de Ourelo. Castropetre está xunta a estrada que vai de Oencia a Sobrado.

TOPONIMIA AO SUR.
Pena Gafarreira (814 m.) que divide os cavorcos de Verdeal (leste) e dos Oirais (oeste). Las palabras galegas cavorcos aparecen con b nos mapas toponímicos casteláns.
Xa nos lindeiros coa provincia de Ourense temos Aira de Lobos (leste), Salto do Gato e Campo do Capador (oeste), con claras referencias a animais salvaxes da zona.

TOPONIMIA DO NORTE.
No territorio norte conseguimos máis topónimos que na devandita zona sur.
Ao redor do pobo temos Souto, por mor dos abundantes castiñeiros, Airiña e Fonte. Castropetre sempre tivo sona polas súas boas augas curadeiras.
Pasando o río Selmo, xorde Maitei, e subindo, Calandros e Agar.
Terras para riba da montaña, temos O Seixón das Uces (combustible vexetal de tantos fogares bercianos), Silvaredo e, máis no alto, Valdemadeiro (subministrador de madeira).

TOPONIMIA PARA O LESTE.
En dirección para Sobrado distinguimos, á dereita do río Selmo, Xardoal, Asadeira, A Pena, Coba (por cobado do revirado río ou cova) e Chao de Moín (referencia a outro muíño rural). Pola esquerda xorden Calandros, Treitoiro, Encinas de Cubilledo e Castrillois.
Saíndo pola estrada de San Tirso, á dereita, amósase a Pena do Seixo (referencia a pedras de cuarzo), e para enriba Sucabeza (992 metros). Voltamos para a outra estrada cara a Sobrado e destacamos Ladeira dos Domingos e Antolín.
Outros topónimos máis para o río Selmo son A Trapa, A Pegada, Cubilledo, Chao de Sio, Valdepedriñas, Lamazais (monte utilidade pública, 857), Carba da Rodeira, Antefreita, As Castañais, Valiña Longa, regato Valdemesme, Roxadeira…

TOPONIMIA AO OESTE.
Saíndo de Castropetre, en dirección para a capital do concello de Oencia, seguimos o curso natural do río Selmo, agora augas enriba. Atopamos á esquerda del, Souto, Ladeira, Baboeira (da nome ao regato, val e fonte), Focaros (monte de utilidade pública 857), Xeixón e maila Ferraría (castelanizado en Herrería). Pola outra banda, á dereita, o dito Maitei, Viña, Abreiral e Raguas. Nesta banda, na ladeira da montaña, están Agar, Silvaredo, Teso Silvaredo, e máis enriba, O Seixón das Uces e O Seixón do Pan, clara referencia á searas ou bouzas de centeo por mor da altitude e orografía adversas.

O Bierzo, xuño de 2011.
http://www.obierzoceibe.blogspot.com/

www.sites.google.com/site/obierzoxa

www.twitter.com/obierzoxa

LA RECEPCIÓN DE A TV DIXITAL GALEGA NO BIERZO MÁIS CERCA

2010-01-09T10:21:00.002+01:00

LA RECEPCIÓN DE LA TV DIGITAL GALEGA EN EL BIERZO MÁS CERCA,
POR EL COLECTIVO CULTURAL FALA CEIBE DO BIERZO.

falaceibe@yahoo.es

El colectivo cultural Fala Ceibe do Bierzo informa de que la Junta de Castilla y León y la Xunta de Galicia tienen previsto firmar un Protocolo General de Colaboración en este mes de enero. Este Protocolo incluirá diversas materias: cultura, sanidad, comunicaciones, servicios sociales, extinción de incendios, etc. Pero hay un temor fundado a que no se mencione la posible y necesaria colaboración interautonómica en materia de la emisión y recepción de la televisión digital terrestre, en lo que se refiere a la TVD Galega en la región de El Bierzo.

Fala Ceibe do Bierzo recuerda que en este sentido las Cortes Generales ya están elaborando una ley que da amparo jurídico a la recepción de las televisiones públicas regionales en otras comunidades autónomas vecinas. Así, este pasado día 7 de enero la Comisión Constitucional del Congreso, en el debate sobre la Ley General de la Comunicación Audiovisual, aprobó una enmienda que se refiere a la posibilidad de que televisiones públicas puedan verse en otras comunidades autonómicas. El texto de la enmienda aprobada entre PSOE y CIU se refiere a comunidades autónomas vecinas que tengan “afinidades lingüísticas y culturales siempre que así lo acuerden mediante convenios (…)”. Está claro que entre Galicia y El Bierzo existen ese tipo de afinidades lingüísticas y culturales en lo que se refiere Al mantenimiento común del idioma gallego.

Fala Ceibe do Bierzo indica que esa Ley General de la Comunicación Audiovisual se aprobará con esa dicha enmienda en el Senado para entrar en vigor cuanto antes. En este contexto favorable a la recepción de la TV Digital Gallega en la región de El Bierzo, creemos que el dicho Protocolo de Colaboración entre la Xunta de Galicia y la Junta de Castilla y León debería de incluir ya una mención a esa materia televisiva. Indicamos que incluso se podría hacer incapie a la reciprocidad de señales televisivas, es decir, que la TV Digital Gallega se pueda ver en El Bierzo y que a la TV Digital de Castilla y León se pueda ver en Galicia, concretamente en la comarca de Valdeorras. Todos sabemos que esta comarca tiene mucha afinidad histórica, social, económica y cultural con El Bierzo y, por lo tanto, las actuales emisiones de la TVCYL de Ponferrada podrían tener interés para la población de Valdeorras.

Fala Ceibe do Bierzo insiste con esta petición social para que se pueda seguir viendo la TV Digital Gallega. En este sentido ya hemos mandado las correspondientes quejas al Procurador del Común de Castilla y León, Valedor do Pobo Galego y Defensor del Pueblo del Estado. Sería un grave error político, por parte de los Partidos Populares de Galicia y Castilla y León, no tener en cuenta esta demanda colectiva que desea que se mantenga la recepción de la TV Digital Gallega en El Bierzo. En este contexto, la actual pasividad política, constatada en la negativa del PP a aprobar una propuesta de resolución del PSOE en las Cortes de Valladolid sobre la TV Digital Gallega, no tiene sentido, pues tanto la tecnología actual como el marco jurídico van a permitir, más pronto que tarde, que los bercianos y las bercianas podamos seguir viendo la TV Gallega en nuestra región.

Ponferrada, enero de 2010.
www.obierzoceibe.blogspot.com

REFLEXIÓIS DE TOPONIMIA GALEGA-BERCIANA.

2009-11-21T09:44:00.004+01:00

REFLEXIÓIS DE TOPONIMIA GALEGA-BERCIANA.

polo ancarés Aquilino Poncelas Abella.

As miñas consideraciois van ter máis que ver con razois personais e sociais que históricas ou filolóxicas, pois astora non teño tempo nin documentos abondo como pra profundizar nesto. Sabedes millor que eu que documentos non faltan, mais ¿quer eso decir que o que eilí aparece representa a fala da xente nese momento? Claro que non ou, por decilo de maneira menos taxativa, pode representar unha aportación máis e nin siquera a de máis valor. Se buscamos o nome de Teixeira (o meu lugar) poida que non apareza cáseque con esta grafía ata hai pouco e en contadas ocasiois. Nin en mapas do exército ou documentos catastrais aparece co nome en galego. Así logo colquera, basándose neso, pode defender que en Teixeira non se fala galego e polo tanto o nome debe ir en castelá. Digo Teixeira como podía decir Devesas (Dehesas nome oficial) hoxe un barrio de Ponferrada. Pero eu teño grabaciois da fala de eilí na que o nome que aparece é Devesas.Polo tanto, é a tradición oral (consérvese ou non unha ou outra lingua) a que debe mandar á hora da toma de decisois.

Penso que pra a recuperación dos nomes orixinais o millor sistema sería dende unha lei comarcal que dara cobertura legal ás aprovaciois máis atrás dos concellos (Non sei se habería que facer algunha modificación no Estatuto de Castela e León). Digo esto porque se a iniciativa ten que vir das maos dos concellos (sacado nalguis casos) non daría nunca chegado a bon cabo. Esto ten que ver ca falta de compromiso, complexo e o pouco prestixio que esta fala sigue tendo en parte de galegofalantes do Bierzo.

Despois sempre sería millor (esto ten máis que ver cunha táctica sociolóxica que outra cousa) empezar con poñer os nomes en bilingüe, sería unha maneira de conxurar máis que posibles ataques. Enténdese que neste traballo o proceso habería de tar dirixido ou axudado por persoas preparadas (estudiosos, Academia da Lingua Galega, Instituto Superior de Investigaciois Ciéntíficas, Academia da Llingua Asturiana, caso de entrar no dominio leonés, etc.).

O troque de nomes en tempos diferentes e distintas administraciois da como resultado que apareza Aira de Pedra (quiciabes o escribano ou responsable non daron ca traducción axeitada) e que Ponte de Rei acabara na oficialidades de Puente de Rey. Ou que en mapas aparezan nomes traducidos como Piedra Caballar por Pedra Cabalar ou Balongo (sen verter a outra lingua), ou traducciois atrevidas como Río de Meco por Rudimeu. Todo sen xeito e arbitrario.

É polo tanto tempo de poñer orde a tanta arbitrariedade e capricho, de volvelos topónimos co sou verdadeiro significado e sentido e ás persoas o direito fundamental de chama-las cousas polo sou nome, o que eles recibiron e siguen conservando. ¿Cómo entender que Teixeira, Veiga ou Vilar sigan sen aparecer no mapa? ¿Onde queda o respeto e protección das falas minoritarias e polo tanto dos sous falantes?

Novembro de 2009.

DEMANDAS SOBRE LA ENSEÑANZA DEL GALLEGO CURSO 2009-10

2009-05-27T11:49:00.003+02:00

DEMANDAS SOBRE LA ENSEÑANZA DEL GALLEGO
PARA EL CURSO ACADÉMICO 2009-2010
DE FALA CEIBE DO BIERZO.

La Asociación cultural Fala Ceibe do Bierzo se dirige a la ciudadanía berciana, la Consejería de Educación de la Junta de Castilla y León, el Procurador del Común de Castilla y León y los medios de comunicación para informarles de la actual problemática escolar de la enseñanza de la materia de Lengua Gallega en El Bierzo. Seguidamente indicaremos los puntos principales y más conflictivos del aprendizaje del gallego, según las variadas demandas de la comunidad escolar, padres, madres, profesorado y alumnado afectado.

1. IMPOSIBILIDAD DE ESTUDIO DEL GALLEGO EN EL BACHILLERATO.
Nos ha llegado la queja de los afectados referida a que cierto alumnado que ha estudiado la materia de Gallego en la ESO, tras finalizar los 4 cursos de que se compone, no puede continuar estudiando gallego en Bachillerato. Cerca del 77,7% del alumnado que ha cursado gallego en la ESO no se le permite optar por esta misma materia de Bachillerato. Al alumnado que no ha cursado los 4 cursos completos de la materia de Ciencias Sociales en Gallego no se le concede el título oficial de Gallego conocido como CELGA 2.

En El Bierzo cierto alumnado se incorpora a la materia de Gallego en los diferentes cursos de la ESO, sin completar la totalidad de los 4 cursos, debido a la falta de información institucional adecuada al comenzar la ESO. La solución a esta problemática escolar es que se permita al alumnado elegir la optativa de Lengua y Cultura Gallega en Bachillerato sin tener la titulación de CELGA 2 para el alumnado que ha superado 4º de ESO y ha aprobado con nivel suficiente. El alumnado que estudia Bachillerato tiene dos cursos para aprender Gallego y poder presentarse a las pruebas para la obtención del título CELGA 2 y, posteriormente, obtener también el título CELGA 3, al final del Bachillerato, condicionado a la previa consecución del CELGA 2.

Estamos en el período de matriculación para el curso 2009-2010 y los centros educativos de El Bierzo con 1º y 2º de Bachillerato no ofertan la materia optativa de Lengua y Cultura Gallega por falta de comunicación oficial al respecto. Esta carencia de la materia de Gallego en el Bachillerato perjudica claramente al alumnado que desea continuar con sus estudios de Gallego desde la ESO. La cláusula 2.3 del Protocolo General de Colaboración entre la Xunta de Galicia y la Junta de Castilla y León establece que “se promoverá que los centros que optasen por esta enseñanza le otorguen continuidad al programa para garantizar que los alumnos puedan completar los estudios y obtener los certificados correspondientes”.

La Consejería de Educación de la Junta de Castilla y León tiene que resolver de forma definitiva esta problemática de la materia optativo de Gallego en Bachillerato. Así debe elaborar normativa al respecto y enviarla cuanto antes a los centros educativos para su ejecución inmediata. Antes de que comience el curso académico 2009-10 se debe solucionar este grave problema para que la comunidad escolar pueda optar libremente por la materia de Gallego en Bachillerato.

2. HERMANAMIENTO E INTERCAMBIO DE VISITAS EDUCATIVAS.
La cláusula 2.5 del Protocolo General de Colaboración indica que “ambas comunidades potenciarán el hermanamiento y el intercambio de visitas entre los centros públicos de Castilla y León donde se imparte esta enseñanza y los de Galicia de semejante nivel educativo”. Pero nos llegan quejas de la comunidad escolar afectada sobre los problemas que surgen para ejecutar este acuerdo interautonómico sobre hermanamientos con centros gallegos y visitas educativas a Galicia. Algún Consejo Escolar de Villafranca se ha manifestado contrario a este hermanamientos entre su centro educativo y otros de la Comunidad Autonómica de Galicia. Oponerse a esos intercambios y visitas educativas de los centros bercianos supone un obstáculo al desarrollo pedagógico pleno del alumnado de la materia de Gallego, pues los contactos con Galicia facilitan una mejor asimilación de la Lengua y Cultura Gallega.

Pedimos la intervención de la Consejería de Educación de la Junta de Castilla y León en este asunto mediante la comunicación oficial de autorización a los centros escolares afectados y su profesorado de Gallego para que se fomenten estos intercambios escolares interautonómicos. Se debe garantizar a todo el alumnado afectado la participación en estos hermanamientos con centros gallegos y visitas educativas a Galicia, sin impedimentos burocráticos (aprobación por Direcciones, Claustros y Consejos Escolares) ni económicos (subvenciones de Dirección Provincial de León o Consejería de Educación), así como la recuperación posterior de las clases perdidas por causa de los viajes.

3. PROMOCIÓN DEL PROGRAMA DE GALLEGO.
Desde hace años venimos reclamando una Campaña de promoción del programa de Gallego en los centros escolares de El Bierzo. Esta carencia informativa institucional casi no ha variado curso tras curso. Así en la “Guía del estudiante. Oferta Educativa de León. Curso 2009-10” la información se reduce a indicar los centros en donde se imparte la materia de Gallego. Nada se habla de las ventajas del aprendizaje del Gallego, las condiciones, los cursos, la titulación obtenida, etc.

La cláusula 2.5 del Protocolo General de Colaboración determina que “se fomentará la creación de un foro web o aula virtual para favorecer el mutuo conocimiento e intercambio de experiencias entre los escolares”. Nada de esto se ha cumplido por parte de la Consejería de Educación de la Junta de Castilla y León. Por eso exigimos el cumplimiento de lo pactado en materia de información de la enseñanza del Gallego en internet según el Protocolo interautonómico.

Es preciso iniciar una Campaña de información y promoción del Programa de Gallego de forma inmediata y actualizada en todos los centros de El Bierzo occidental. Además hay que garantizar que todo el alumnado recibirá en el sobre de matrícula la información adecuada y completa sobre la materia de Gallego, con la petición expresa y clara de autorización por los padres y las madres de la opción por la materia de Gallego.

La Consejería de Educación debe dar instrucciones concretas a los centros escolares sobre la información mínima de la materia de Gallego que ofertarán a sus comunidades escolares. Concretamente los centros facilitarán la libre elección del Gallego, en el sobre de matrícula, mediante dos formas: 1ª con pregunta directa sobre la opción voluntaria por la materia de Gallego y 2ª con la correspondiente casilla de la materia de Gallego en los impresos de matriculación.

4. GALLEGO EN NUEVOS CENTROS ESCOLARES.
La enseñanza del idioma Gallego en El Bierzo tiene un mandato legal derivado del propio Estatuto de Autonomía de Castilla y León. En su artículo 5.3 leemos que “gozan de respeto y protección la lengua gallega en los lugares en que habitualmente se utilice”. Hay una expresa vinculación entre idioma gallego y territorio en donde se utiliza. Además, el Protocolo General de Colaboración insiste en “delimitar, de acuerdo con los estudios sociolingüísticos existentes, la extensión geográfica del área de aplicación de lo establecido en el protocolo, concretando tantos los centros como el alumnado afectado” (cláusula 3.1.c). Resulta difícil entender que todavía haya centros escolares en pleno Bierzo occidental, territorio histórico gallego-hablante, que no oferten la materia voluntaria de Gallego. Son los casos de Veiga de Valcarce, Quilous, Carracedelo o Fabeiro. Sabemos de la demanda de esta materia que hay en estos centros y también del rechazo por parte de las respectivas direcciones.

La Consejería de Educación de la Junta de Castilla y León debe garantizar la oferta de la materia en todos los centros educativos de El Bierzo occidental para cumplir con el mandato del Estatuto de Autonomía. Sólo así el alumnado podrá ejercer su derecho a optar voluntariamente por la materia de Gallego.

Igualmente demandamos que la materia de Gallego se oferte en todos los niveles no universitarios. No se pueden dar situaciones lamentables como la del centro escolar de A Ponte Domingo Flórez, en el cual no se oferta la materia de Gallego en secundaria. En otros centros se impide estudiar Gallego en bachillerato. De esta forma se interrumpe el progreso educativo del alumnado berciano que estudia Gallego.

5. ACTIVIDADES EXTRAESCOLARES.
Sigue habiendo problemas para que el alumnado de Gallego pueda participar en las actividades extraescolares que se organizan. Éstas son muy necesarias para completar su formación sobre la materia de Gallego. Pedimos que se facilite la participación del alumnado en actividades extraescolares relacionadas con el idioma gallego, casos del Día das Letras Galegas, fomento de la lectura (Salibrín de biblioteca municipal de Ponferrada), cine, música, teatro, etc. Entendemos que estas actividades extraescolares no deben depender de la autorización de los departamentos de Ciencias Sociales sino del propio profesorado de Gallego.

Ponferrada, 27 mayo de 2009.
www.obierzoceibe.blogspot.com

DIALECTOLOXÍA GALEGO-BERCIANA.

2009-05-25T11:39:00.002+02:00

DIALECTOLOXÍA GALEGO-BERCIANA,
Por Xabier Lago Mestre, de Fala Ceibe do Bierzo.

falaceibe@yahoo.es

A lingua galega falada no Bierzo ten certas especificidades filolóxicas que paga a pena comentar polo seu interese social. Dende logo non compartimos denominacións terminolóxicas referidas ao dialecto berciano, galego-leonés ou galego-berciano porque ese pretendido dialecto rexional non é tal porque non ten unidade filolóxica minimamente esixida. Pola outra banda, cando os falantes se refiren ao seu chapurreao do Bierzo, dicimos que esa mesma denominación se utiliza en diversas comarcas de Galiza para denominar as súas falas locais e incluso nas comarcas aragonesas. O profesor Francisco Fernández Rei indica ao respecto “que aínda hoxe moitos falantes digan espontáneamente que non falan galego auténtico, senón un galego chapurrado, e que o galego cerrado se escoita en tal ou cal lugar, que con frecuencia se asocia cun sitio ou cunha zona moi distante xeograficamente de onde é a persona investigada, lugar unido moitas veces á idea de atraso e resticidade (…)” (Dialectolóxía da lingua galega, 1990).

O catedrático de Santiago fai un estudo dos bloques lingüísticos da lingua galega do noroeste peninsular. O Bierzo queda comprendido no bloque oriental, e dentro deste na área oriental-central, compatindo espazo coas subáreas A Fonsagrada-O Courel-O Bierzo e Valdeorras-Viana. Ao norte linda coas áreas asturiana, ancaresa e ao sur a área zamorana.

A área ancaresa comparte características coa áreas asturiana e zamorana. Así o ancarés forma palatización de a tónico: irmä, pèdre; dobre acentuación: buscar, cólmëa; existencia de vocais nasalizadas: cadea, madría; gheada en amigho, ghalo; aspiración de –s postnuclear; cheísmo; pretérito dos verbos en –er (colliu, collimos, collirla…); o artigo masculino singular l´ en posición antevocálica (l´horto); os demostrativos estos, esos, aquelos; posesivos meu(s), tou(s), sou(s),mia(s), túa(s); alomorfo l do pronome átono o tras forma verbal rematada en vocal ou ditongo (sintol, víul, deixóuel);formas verbais collí, partí, dixe, sen o –n propio do galego común; pretérito dos verbos en –ar (cantèche, cantèmos, cantèstestes).

A lingua galega da rexión do Bierzo ten diferencias entre dúas zonas, a oriental e a occidental. As formas baxo, caxa son máis utilizadas na oriental e menos na occidental, mentres que baixo e caixa se usan máis na occidental que na outra. O -L- e o -N- permanecen na zona oriental e pérdense na occidental. Plural en cais e ladrois no occidente e caes e ladroes no oriental. Colliu, collira, collise predominan na oriental. Colleu, collera e collese imponse na occidental. Acentuación paroxítona en cantabamos e cantaramos na zona occidental. Acentuación proparoxítona en cantábamos e cantáramos máis no oriente. Desinencia –ste no pretérito no oriente, mentres que desinencia –che no occidente.

O lindeiro oriental do idioma galego na rexión berciana os filólogos a fixan na divisoria dos ríos Cúa e Sil, e máis ao sur coincide cos límites administrativos entre as provincias de Ourense e León. De novo seguimos a Francisco Fernández Rei para comentar que, a pesar do descrito dialectismo do idioma galego do Bierzo, “convén salienta-lo feito de que a unidade do galego vivo é moi grande; non pode falarse de fragmentación dialectal ó non sentiren os falantes como profundas e definitorias as diferencias lingüísticas, o que non quere dicir que o estudioso da lingua galega non poida delimitar áreas lingüísticas (…)”.

O Bierzo, maio de 2009
http://www.obierzoceibe.blogspot.com/

www.ciberirmandade.org/falaceive

NOVA VISITA DE ESTUDANTES BERCIANOS A GALIZA

2009-04-15T10:21:00.003+02:00

VISITA DE ESTUDANTES BERCIANOS A GALIZA,
Por Xabier Lago Mestre, Fala Ceibe d´O Bierzo.

falaceibe@yahoo.es

Por mor do Protocolo para o ensino do galego n´O Bierzo, sinado entre a Xunta de Galiza e a Junta de Castela e León, máis de 100 estudantes da materia de galego visitan a Comunidade Autónoma de Galiza. Ao longo desta terceira semana de abril o alunado berciano percorrerá diversas ciudades galegas. A organización desta viaxe cultural está organizada pola Secretaría Xeral de Política Lingüística.

Esta viaxe escolar pretende achegar a realidade lingüística e cultural de Galiza ao alunado berciano que estuda galego na nosa rexión periférica dende o ano 2001. Tamén se quere un contacto directo entre os escolares bercianos e galego para que practiquen o seu idioma común con total naturalidade. Coñecer o patrimonio histórico, arquitectónico e etnocultural de Galiza vai ser de grande interese para o noso alunado, deste xeito poderán atopar moitas semellanzas patrimoniais comúns. A visita a diversas ciudades galegas vai suponer a todos e todas unha viaxe inesquecible e moi enriquecedoira.

A delegación berciana estará composta por cativos e cativas de 10 a 12 anos, e mozos e mozas de 13 a 17 anos. Alunado dos centros escolares de Toural dos Vaos, Toural de Merais, A Ponte Domingo Flórez, Vilafranca, Cacabelos e Ponferrada. Dende logo que moitos compañeiros, deste alunado que visita Galiza, e que restan nos seus colexios, vai sentir envexa positiva dos estudantes que teñen agora este premio viaxeiro. Porque, a quen non lle gusta viaxar a Galiza?. En fin, estas actividades extraescolares son moi necesarias para o estudantado berciano que aprende galego neste curso 2008-09, e deben potenciarse cada curso máis.

O Bierzo, abril de 2009.
http://www.obierzoceibe.blogspot.com/

www.ciberirmandade.org/falaceive

CONSOLIDACIÓN DO ENSINO DO GALEGO N´O BIERZO

2009-04-12T12:33:00.002+02:00

CONSOLIDACIÓN DO ENSINO DO GALEGO N´O BIERZO,
Por Xabier Lago Mestre, Fala Ceibe do Bierzo.

falaceibe@yahoo.es

Durante as dúas últimas décadas do século XX a reivindicación a prol do ensino do galego n´O Bierzo foi medrando paseniño. Nos 80 o colexio de Corullón xa tomara conciencia do bilingüismo escolar, o cal se manifestaba na súa revista A´Curuxa (1983-1995), con textos en galego. A presión social constante dobregou a resistencia monolingüe da Junta de Castela e León. Foi no curso académico 2001-2002 cando se permitiu finalmente a oferta da materia de galego nos centros escolares da nosa rexión. Os tres colexios pioneiros, de Corullón, Cacabelos e Carucedo, facilitaron a aprendizaxe do galego ao seu alunado.

A lingua galega d´O Bierzo occidental, que sempre se tiña escoitado fóra das aulas, nos patios, nas rúas o nos fogares, agora, por fin entraba pola porta principal dos centros escolares, baixo o paraugas do formalismo oficial. A fala popular dos labregos bercianos acadaba un protagonismo educativo que moitos non podían soportar, froito dos seus prexuízos culturais. Algunha directora de centro escolar, anos antes, a fines da década dos 90, vendo o que se aveciñaba con semellante apertura curricular, atreveuse a afirmar nun xornal estatal que este bilingüismo había que desterralo definitivamente, ¡unha gran mestra ela!, seguro que aínda está arrepentíndose desas aloucadas declaracióis impresas.

O peor de todo é que ese antibilingüísmo berciano segue presente nas elites funcionaríais que rexen certos centros escolares da nosa rexión. O curioso do caso é que eses dirixentes fomentan o bilingüismo, castellano, inglés, francés ou incluso alemán, pero rexeitando con todas as súas forzas a presenza do galego nos seus colexios, talvez porque pode desprestixiar os centros. Razón pola cal aínda restan centros escolares, sitos n´O Bierzo occidental, que non ofertan clases voluntarias de galego, casos de Carracedelo, Quilous, A Veiga de Valcarce ou Fabeiro. ¿Por qué os dirixentes destes centros non ofertan galego ao seu alunado?... por medo quizais a que esa nova materia idiomática teña a demanda escolar que eles negan. No fondo non cren na liberdade escolar e fan o posible por limitala. Profesores que procuran transmitir os seus prexuízos culturais ao seu alunado, nesta ocasión desterrando o que consideran un idioma inferior e minoritario fronte aos grandes idiomas europeos anteditos.

As direcciois dos centros que non ofertan galego aínda poñen atrancos ao seu alunado, pois éste non pode desenvolver libremente un currículum idiomático variado e axeitado ás súas posibilidades intelectuais. O alunado berciano ten tradición secular de continuar os seus estudos superiores nas universidades de Castela, Valladolid, Salamanca… pero tamén en Galiza, caso de Santiago, e dende hai pocas décadas, Vigo e A Coruña, cos seus campus de Lugo, Ourense ou Pontevedra. O galego e o castelán son as linguas oficiais destas tres universidades galegas, polo que as clases poden ser en calquera dos dous idiomas. Para o alunado berciano que poida acudir nun futuro a esas universidades de Galiza o mellor é saber ben esas dúas linguas. Os centros escolares bercianos que hoxe non ofertan galego impiden ao seu alunado elaborar un historial académico axeitado para afrontar o seu futuro universitario e profesional con maiores garantías de éxito.

Aqueles 3 centros escolares primeiros que ofertaron galego n´O Bierzo medraron, neste curso 2008-09, ata abranguer 13 de infantil e primaria (nas materias de coñecemento do medio e artística), 4 institutos de enseñanzas medias (nas materias de ciencias sociais ou xeografía galega en 1º e 2º do Eso, e lengua e cultura galega en 3º e 4 º do Eso) e a Escola oficial de idiomas de Ponferrada. Así superamos xa a cifra histórica dos mil estudantes de galego no ensino regrado. Pero eses datos non son definitivos porque hai que engadir o alunado que estuda galego, ano tras ano, noutros centros privados por mor da súa preparación para as oposiciois de Galiza (Xunta, Sergas, Xustiza, universidades, deputacións, concellos…).

O Bierzo, abril de 2009.
www.obierzoceibe.blogspot.com

www.ciberirmandade.org/falaceive

www.el-bierzo.com

PEDIMENTOS AOS PARTIDOS POLÍTICOS DA GALIZA

2009-02-16T12:16:00.002+01:00

PEDIMENTOS CULTURAIS DO BIERZO
AOS PARTIDOS POLÍTICOS GALEGOS
ANTE AS ELECCIOIS AUTONÓMICAS (1 MARZO 2009).

falaceibe@yahoo.es

A Asociación cultural Fala Ceibe do Bierzo diríxese aos partidos políticos galegos, ante as elecciois de 1 de marzo de 2009, para que tengan en cuenta un feixe de propostas culturais a prol da protección do idioma galego na rexión berciana.

1. VISITA AO PARLAMENTO GALEGO.
O poder lexislativo galego ten que coñecer de primeira man a problemática do galego no Bierzo. Por iso resulta preferente a presencia dos colectivos galeguistas e os entes locais do Bierzo (Consello Comarcal, concellos e pedanías) no Parlamento de Galicia. Resulta abraiante que aínda hoxe non tivera lugar a presenza dos ditos representantes bercianos na Comisión de Cultura para exponer a nosa problemática cultural e proponer medidas de colaboración interterritorial.

2. REFORMA DA LEI DA COMARCA DO BIERZO.
Dende o ano 1991 O Bierzo ten certa autonomía que lle concede a Lei de Castela e León 1/1991, pola que se aprobou a creación da Comarca. Durante a primavera de 2009 está previsto o inicio da a reforma profunda da dita Lei. Cando isto teña lugar pediremos ás instituciois políticas de Galicia (Parlamento Galego, Xunta de Galicia…) e educativas (universidades galegas, asociaciois culturais…) apoio expreso para que se recoñeza a protección e o fomento do idioma galego no articulado da dita Lei da Comarca.

3. ENSINO DO GALEGO.
O ensino do galego na rexión berciana vai para diante paseniño pero coa súa problemática particular. Así aínda hai centros escolares que se resisten a impartir a materia de galego, casos da Veiga de Valcarce, Carracedelo, Quilóus, Fabeiro e Ponferrada. A Comisión de Seguimento interautonómica de ensino galego debe facer máis por resolvermos esta problemática. Así todos os colexios públicos do Bierzo occidental, zona plenamente galego-falante, deberían ter clases da materia de galego, de oferta obrigatoria para eses centros e de opción voluntaria para o seu alunado. Só deste xeito todo o alunado berciano poderá exercer libremente o seu dereito á aprendizaxe do galego.

Outras intervenciois institucionais nesta materia deben potenciarse. Son as actividades extraescolares (viaxes a Galicia, intercambios escolares…), materiais pedagóxicos para profesorado e alunado, campañas escolares a prol do galego, execución de novas tecnoloxías da información no Bierzo, bercianización dos portais educativos (www.edu.xunta.es e http://www.educa.jcyl.es),etc/.

En materia de universidades pode implantarse o ensino do galego no campus de Ponferrada. As universidades galegas deberían facer xornadas, seminarios e demais no Bierzo, investigación histórica, filolóxica… sobre esta rexión estremeira.

4. MEDIOS DE COMUNICACIÓN.
Hai un espazo de comunicación galego común, maís aló dos lindeiros da actual Comunidade Autónoma de Galicia, que se debe protexer e potenciar. A CRTVG ten que fixar un correspondente especial dedicado a cubrir a información xerada na franxa estremeira galego-falante (Eo-navia, O Bierzo e A Seabra). Tamén hai que millorar o sinal e cobertura nestes territorios.

Fai falta unha liña de axudas económicas da Xunta de Galicia para os medios de comunicación da dita franxa estremeira de cara a fomentar o uso do galego parcial neles (xornais, radio, tv, internet…).

5. CULTURA.
Demandamos neste eido a doazón de máis libros en galego para as bibliotecas municipais e escolares do Bierzo, programas informáticos para bibliotecas e cibercentros rurais, campañas de fomento da lectura, presenza do libro galego en feiras do libro, semanas do libro infantil, presentación de libros e autores galegos por parte das editoriais de Galicia, etc.

6. REAL ACADEMIA GALEGA.
O escritor Antonio Fernández y Morales escribiu en 1861 un libro composto por textos en galego-berciano. Pedimos á Real Academia Galega que, coincidindo o vindeiro ano 2011, co 150 aniversario da publicación da dita obra, se dedique o correspondente Día das Letras Galegas dese ano 2011 a este escritor berciano. Deste xeito faríase outra merecida homenaxe aos falantes da franxa estremira galego-falante, despois da que xa se fixo ao Pai Frei Martín Sarmiento.

7. AS ADMINISTRACIOIS LOCAIS.
Resulta necesaria a sinatura dun convenio de colaboración entre a Xunta de Galicia e o Consello Comarcal do Bierzo en materia de protección do galego. O dito acordo interadministrativo debe incluír o fomento do uso institucional deste idioma, creación do servizo lingüístico berciano, cursos de galego para persoal administrativo, curso de galego a distancia (http://www.aulabierzo.com/), a recuperación da toponimia, actualización do dereito consuetudinario, creación de páxinas web dos concellos rurais, etcétera.

8. AS ASOCIACIOIS CULTURAIS.
Propoñemos á Consellería de Cultura a creación dunha liña de axudas económicas, específica para a franxa galego-falante, para as asociaciois culturais que fomenten o uso do galego, a edición de libros e revistas de temática berciana, a creación do Centro Cultural “Pai Frei Martín Sarmiento” en Vilafranca do Bierzo, composto por biblioteca, sala de exposiciois, arquivo, etcétera.

O Bierzo, febreiro de 2009.
http://www.obierzoceibe.blogspot.com/
http://www.falaceibe.blogspot.com/
www.ciberirmandade.org/falaceive

CENTROS ESCOLARES DO BIERZO QUE OFERTAN GALEGO.

2008-12-26T11:52:00.002+01:00

Na comunidade de Castilla y León –conforme ao que establece o artigo 4.2 do seu estatuto de autonomía, no que se establece a protección para a lingua galega nos lugares nos que habitualmente se utiliza- a materia de galego está incorporada aos plans de estudo dos centros de ensino primario e secundario.

CENTROS DE PRIMARIA
Ponte de Domingos Flórez (León)
Centro Rural Agrupado Puente de Domingo Flórez
Ponferrada (León)
CP Jesús Maestro
CP Compostilla
CP Virgen del Carmen
CP Valentín García Yebra
Camponaraia (León)
CP San Ildefonso
Carucedo (León)
Centro Rural Agrupado de Carucedo
Toural de Meraio (León)
Centro Rural Agrupado Entrecastros
Vilafranca do Bierzo (León)
CP San Lorenzo de Brindis
Corullón (León)
Centro Rural Agrupado Jimena Muñiz
Cacabelos (León)
CP Quinta Angustia
Toural dos Vados (León)
CP María Luisa Ucieda
Lubián (Zamora)
CP Tuela Bibey

CENTROS DE SECUNDARIA
Cacabelos (León)
IES Bergidum Flavium
Ponferrada (León)
IES Europa
Vilafranca do Bierzo
IES Padre Sarmiento

ESCOLAS DE IDIOMAS
No Bierzo, a Escola Oficial de Idiomas de Ponferrada ofrece a posibilidade de estudar tamén a lingua galega.

WWW.OBIERZOCEIBE.BLOGSPOT.COM

A RECUPERACIÓN DO APALPADOIRO DE NADAL.

2008-12-26T10:36:00.001+01:00

FALA CEIVE COLABORARÁ EN LA RECUPERACIÓN DESTE PERSONAJE DE NUESTRA TRADICIÓN NAVIDEÑA

Diversas entidades culturales gallegas están colaborando en la recuperación de un personaje de la tradición popular navideña: O Apalpador. La Asociación Cultural Fala Ceive do Bierzo quiere comunicar por medio de esta nota de prensa, que se suma a esta iniciativa y realizará una campaña de información en nuestra región para dar a conocer esta figura, también propia del Bierzo.

En diversas comarcas de la alta montaña del este de Galiza, así como em diversos puntos del oeste del Bierzo, se mantenía hasta fechas muy recientes la tradición del O Apalpador: un gigante con oficio de carbonero que, durante las fechas de la navidad, bajava de las montañas donde vivia hasta las aldeas, con la intención de “apalpar” (palpar, tocar), las barrigas de los más pequeños de las casas, para comprobar si estabam bien alimentadas. O Apalpador, vigilava que comieran bien, y les deseaba un nuevo año en el que siguieran sin pasar hambre, dejándo-les como regalo unas cuantas castañas calientes, para que se acoradaran de su visita.

Posiblemente, esta antigua tradición del O Apalpador sea uno de los más antiguos vestigios de nuestra cultura, un patrimonio amenazado que debemos esforzarnos en mantener y actualizar, y que nos une a los territórios, a las personas, a las tradiciones, a la cultura en fin, que está más cerca de nosotros.

La intención de la campanha de recuperación de la figura del O Apalpador es mantener viva esa tradición, y actualizarla: hoy en día ya no son sólo castanhas lo que trae esa figura en la noche del dia 25 o en la de fin de año, también puede ser quien traiga los regalos que se hacen en esas fechas.

No tiene que ser una uniformizadora imposición cultural ajena a nosotros/as, la figura de Santa Claus o Papá Noel, la que utilicemos para festejar eses dias. En nuestra cultura, en nuestra tradición, tenemos figuras como esta, personajes entrañables que debemos mantener.

INFORMACIÓIS DE CARLOS JOSÉ PÉREZ TEIJÓN

2008-11-06T09:53:00.003+01:00

INFORMACIÓIS DE CARLOS JOSE PÉREZ TEIJÓN DENDE CATALUNYA.

falaceibe@yahoo.es

O noso colaborador de orixe berciana, Carlos José Pérez Teijón, remésanos novas informacióis dende Lléida. Imos analizalas segundo a localización xeográfica das notas de prensa. Por suposto pedimos desculpas por non poder incluír a totalidade da citada información por falta de espazo, e damos as grazas de novo ao seu autor.

A VAL DE ARÁN.
O colectivo Lengua Viua representou obras de teatro en aranés, “Auem un Ihadre en otèl” (temos un ladrón no hotel) e “Era mainada se mos maride” (la niña se nos casa). Esta conocida Serada Teatrau trata de fomentar o uso social do aranés, tamén organizan A Corsa Arán per Sa Lengua.

GALIZA.
O Plano de Promoción do Galego no ensino pretende que en infantil se use a lingua materna, tendo en conta a lingua da contorna e garantindo que o alunado adquira coñecementos da outra lingua oficial de forma oral e escrita. O alunado de primaria terá 50% da docencia en galego, impartíndose obrigatoriamente neste idioma as materias de Matemáticas, Coñecemento do Medio Natural, Social e Cultural así como Educación para a Cidadanía. En ESO tamén se manterá este mínimo do 50%, e serán en galego Ciencias da Natureza, Ciencias Sociais, Xeografía e Historia, Matemáticas e Educación para a Cidadanía.

NAFARROA.
Os cambios na liña política do Goberno Foral de Nafarroa posibilitan que se potencie o fomento do éusquero no territorio non vascófono. Lembremos que a Comunidade Autónoma está dividida en tres territorios a nivel lingüístico, a saber: vascófono, intermedio e non vascófono. O Goberno Foral financia a impartición do éusquero no territorio non vascófono, para o período 2006-2010. Ademais fomenta a lingua vasca entre os docentes da súa Comunidade Foral.

ASTURIES.
Os sindicatos asturianos reivindican un mellor tratamento no currículum educativo do asturiano. A administración educativa pretende dar ao bable un tratamento igual ao da materia de relixión, a través da “atención non educativa”. Segundo os sindicatos non hai ningún control sobre o que poderán facer os centros co asturiano, e pode haber un descenso na demanda de asturiano.

CATALUNYA.
Continúa a polémica polo Real Decreto de ensinanzas mínimas da educación primaria que obriga á terceira hora de idioma castelán. O Tribunal Constitucional admitíu a trámite o conflito positivo de competencias do Governo Catalán contra dita norma. A plataforma Pel catalá a L`escola pide a insumisión dos mestres “porque afecta negativamente aos programas de inmersión lingüística, dado que racha a coherencia pedagóxica e social” e “ignora o modelo de escola catalá en lingua e contidos, adoptado no Principado durante os últimos 30 anos co consenso e o apoio da sociedade civil”.

EUSKADI
A Lei da Escola Pública Vasca de 1993 estableceu os modelos lingüísticos A (básicamente en castelán co éusquero como materia específica), B (bilingüe) y D (en éusquero co castelán como materia). Os debates actuais pola reforma do modelo educativo vasco fixan as posicióis dos partidos políticos. O PNV aposta por un modelo plurilingüe cunha lingua de ensino e aprendizaxe principal que sería en todos os casos o éusquero, co castelán tamén como lingua vehicular para adquirir “a competencia formal”. Isto concrétase nun nivel B1 que permite comprender o discurso normal, participar en conversacióis sobre temas habituais e escribir textos sinxelos en éuscaro e castelán ao rematar o ensino Primario. Ao concluír o ESO os escolares vascos deberían acreditar un nivel B2, similar ao título expedido polas Escolas Oficiais de Idiomas (o “First” do ensino do inglés). O PP vasco quere con carácter obrigatorio o modelo D (básicamente en éusquero co castelán como materia) para todo o alunado. El PSOE segue un modelo trilingüe, cun B2 para a lingua materna e un B1 para la que no es la familiar.

ARAGÓN.
O Secretario Xeral do sindicato Comisióis Obreiras de Aragón reivindica o Estatuto do Docente que pretende “homoxeneizar as condicióis laborais de todas as comunidades autónomas (…)”. Polo que toca a Aragón, pídese que se teñan en conta no citado Estatuto as propias peculiaridades, que pasan polas linguas minoritarias que se falan na Faixa Oriental e no Pirineo. Preténdese que se forme ao profesorado námbolas dúas linguas, catalán e aragonés, así como incentivar aos docentes que se comprometan co medio rural.

O Bierzo, novembro de 2008.
http://www.obierzoceibe.blogspot.com/

www.ciberirmandade.org/falaceive

http://www.el-bierzo.com/

O DIALECTISMO COMARCAL BERCIANO AFASTADOR

2008-10-04T14:14:00.004+02:00

O DIALECTISMO COMARCAL BERCIANO AFASTADOR,
Por Xabier Lago Mestre, Pte. de Fala Ceibe do Bierzo.

falaceibe@yahoo.es

A normalización social do idioma galego na rexión berciana ten ainda a resistencia dos defensores do dialectismo comarcal. Estes alegan que a lingua normalizada que vén de Galiza é allea ao que falan acotío. Dende logo que hai diferenzas entre o galego-berciano comarcal e o galego estándar, no léxico, fonética e morfosintaxe. Pero a realidade é que esas diferenzas teñen o mesmo valor filolóxico que o resto do dialectismo que poidamos atopar nas comarcas da Comunidade Autónoma de Galicia. Os falantes do idioma galego do noroeste peninsular sabemos da necesidade que había de fixar unha variedade supradialectal, a cal agora temos na dita normativa do galego. Precisamos dun idioma común, superador das diferenzas dialectais galegas, para evitar confusiois lingüísticas, propias das particularidades das falas dos distintos territorios. O idioma galego moderno debe facilitar ao máximo a comunicación e a comprensión entre os seus falantes. A falla da actual normativa do galego provocaría entre os diversos falantes problemas para entendermos, a nivel oral e escrito, entre os habitantes dos Ancares bercianos, A Mariña luguesa, Baixo Miño, A Fisterra e demais.

As investigaciois filolóxicas xa concretaron que o idioma galego se divide en tres ámbitos territoriais, chamados bloques. O bloque oriental está formado polas áreas asturiana, oriental central, oriental de transición e zamorana. Na dita área oriental central atopamos as subáreas dos Ancares, O Bierzo, O Courel, Valdeorras e Viana. Entre estas zonas hai diferenzas dialectais. Pero é que na propia rexión berciana atopamos diferenzas polo miúdo entre as partes oriental e occidental, ou entre o galego de Ancares, Valcarce, A Cabreira Baixa e demais. Estas diferenzas comarcais débense á influencia dos outros idiomas veciños (castelán e ástur-leonés), pero tamén á existencia de varios vales pechados (Selmo, Valcarce, Burbia, Ancares, Fornela…) que fomentaron falas de seu e microtoponimia diversa. Agora ben, estas diferencias dialectais non son de sufiente entidade para concretar a formación de un dialecto berciano con una normativa propia.

Os partidarios do dialectismo comarcal do Bierzo saben ben das súas diferencias filolóxicas, non só coas zonas veciñas, senón entre eles mesmos. Pois valoran nesta diferenciación lingüística a utilización dunha fala mesturada de castellanismos, velaí a denominación como chapurreao. Pero é que outros pretendemos valorar a lingua galega, mediante a súa diferenza filolóxica co castelán, por ser este outro idioma latino. Ademais o galego ten máis semellanzas históricas co portugués ca có castelán, por iso debe achegarse ao luso.

Moitos bercianos falan o idioma galego como ben saben, e intentan escribilo con moito esforzo, xurdindo pois o dialectismo comarcal porque non tiveron a oportunidade de aprender a normativa correspondente. Outros rexeitan o idioma galego estándar, non desexan escoitalo, nin lelo nin escribilo. Pero peor resulta que estes últimos queiran impedir aos bercianos que poidamos aprender o idioma galego moderno, e a normalizar o seu uso social na nosa rexión. Non se pode condenar aos bercianos a conservarmos únicamente o dialectismo comarcal, cando temos a posiblidade evolucionar dende o galego-berciano, ao idioma galego estándar e chegar ao portugués por mor das semellanzas lingüísticas.

O futuro do galego do Bierzo está no fomento do idioma estándar. Lingua que ten unha grande funcionalidade, na administración, o ensino, os medios de comunicación, as novas tecnoloxías e demais. O galego normativo únenos ao resto da comunidade lingüística galega do noroeste peninsular, Galiza, Eonavia, Seabra, e tamén ás comunidades portuguesa, brasileira e africana. Así pois a lingua galega de hoxe fainos tamén internacionais. Fronte a isto, os partidarios do dialectismo comarcal queren empecharnos dentro das serras bercianas. No fondo éstes non cren no futuro do idioma galego, non queren o seu prestixio, nin a súa declaración de oficialidade, nada de recoñecemento de dereitos lingüísticos para os falantes bercianos. ¿Qué pretenden pois?. Conservar o dialectismo berciano sen modernizalo, non queren que mude porque non están preparados para afrontar o novo futuro plurilingüe sen medos e prexuízos. Viven coas verbas rurais do pasado, vencellados ás falas familiares dos seus antergos, na cárcere da soidade e do illamento. Máis valería cavilar en cómo manter a herdanza do idioma galego que recibiron, en cómo transmitilo con xeito aos seus descendentes, e en facelo atraínte aos neofalantes.

O Bierzo, outubro de 2008.
http://www.obierzoceibe.blogspot.com/

www.ciberirmandade.org/falaceive

http://www.el-bierzo.com/

O ENSINO DO GALEGO MEDRA NO BIERZO.

2008-09-11T21:00:00.002+02:00

O ENSINO DO GALEGO MEDRA NO BIERZO.

La Asociación Cultural Fala Ceibe do Bierzo (

www.ciberirmandade.org/falaceive) informa de que sigue aumentando la demanda de la materia de idioma gallego en los centros educativos de la región berciana. Así lo ha declarado el delegado territorial de la Junta de Castilla y León, Eduardo Fernández, aprovechando el inicio del curso escolar 2008-09. Esta demanda social de la enseñanza del gallego es un apoyo implícito a las demandas lingüísticas de los colectivos culturales (Escola de gaitas de Vilafranca, Xarmenta, Fala Ceibe…). En este sentido hay que agradecer a la Consejería de Educación de la Junta de Castilla y León la actual oferta de idioma gallego en nuestra región.

Pero la implantación de la enseñanza do gallego en O Bierzo tiene todavía carencias. A nivel territorial, seguimos demandando que se oferten clases de esta lengua en los colegios de A Veiga de Valcarce, Carracedelo, Quilous, A Veiga de Espiñareda, Fabeiro, entre otros centros de O Bierzo occidental y Ponferrada. No se puede dejar en manos de la dirección de los centros educativos la decisión final sobre la oferta o no de la materia de lengua gallega. Opinamos que si hay petición de gallego, por parte de algún padre, madre o alumnado, se debe ofertar automáticamente esa materia en el curso escolar en que se demande. Estamos ciertos de que la solicitud inicial, y quizás minoritaria, de esta lengua propia de O Bierzo, en un centro que todavía no la oferta, incentivará posteriormente una mayor demanda social por parte de su comunidad escolar.

Fala Ceibe también pide al Consejo Comarcal de O Bierzo que incluya un curso de lengua gallega en su nueva web (

www.aulabierzo.com). Este curso de gallego en internet deberá tener carácter abierto, para que cualquier internauta pueda seguirlo con eficacia. Curso de gallego que puede interesar a los jóvenes, funcionarios, inmigrantes, emigrantes bercianos, estudiantes, opositores y público en general. En este sentido, reclamamos también a la Junta de Castilla y León inserte un curso de idioma gallego en su web educativa (www.educa.jcyl.es).

Acabamos indicando las razones por las que la ciudadanía berciana apuesta por la recuperación del gallego a través del aprendizaje de esta lengua propia. Se estudia gallego porque se quiere continuar la carrera académica en cualquiera de las 3 universidades de Galicia, con sus 7 campus universitarios en otras tantas ciudades, también por razón de las oposiciones a la Xunta de Galicia, Sergas (Servizo Galego de Saúde), Xustiza, universidades, deputacións, concellos… que siempre será mejor trabajar en Galiza, a unos kilómetros de O Bierzo, que no en Barcelona, Madrid, Valencia, Zaragoza..., a cientos de kilómetros. Otros bercianos desean conocer la lengua de su familia (abuelos, padres…) y de sus vecinos, para facilitar la comunicación intergeneracional y saber más de la cultura y la lengua de O Bierzo occidental. Además el conocimiento del gallego permite acceder mejor a los variados contenidos presentes en los medios de comunicación de Galiza (televisión, radio, periódicos, internet…), así como a las actividades de ocio (literatura, música, teatro, cine, informática…). Por último el paso idiomático del gallego al portugués es más fácil de lo que podemos pensar, lo que en el fondo enriquece a todos los bercianos con otro idioma internacional.

O Bierzo, agosto de 2008.
www.obierzoceibe.blogspot.com

INFORMACIOIS DENDE CATALUNYA DE CARLOS JOSE PÉREZ TEIJÓN.

2008-04-02T16:17:00.004+02:00

INFORMACIOIS DENDE CATALUNYA DE CARLOS JOSÉ PEREZ TEIJÓN

falaceibe@yahoo.es

Outra vez recibimos información variada sobre os procesos de normalización lingüística en Catalunya, Aragón, Asturies, Valencia e Illas Balears, deste descendente de bercianos emigrados.

Nesta ocasión salientamos que a Generalitat de Catalunya se toma moi en serio a protección da outra lingua minorizada, o aranés. Agora sabemos da futura creación dunha Oficina Occitan en Catalunya, coa función de executar o desenvolvemento estatutario do aranés. Dende esta oficina se fomentará a cooperación e coordinación co Conselh Generau d´Arán na promoción do occitano, tanto no val d´Aran e en Catalunya. Tamén se coordinará coas instituciois europeas a aprendizaxe e mailo ensino do occitán. Outra función da dita oficina será a de manter o diálogo cos axentes sociais, entidades ou universidades que traballan na promoción, coñecemento e difusión da lingua. Igualmente informar á cidadanía e ás administraciois catalás en relación coa normalización deste idioma. Todo isto débese a que o aranés ten estatuto de oficialidad tamén en Catalunya, non só no val d´Aran.

O Conselh Generau d´Aran e a Generalitat crean un consorcio para normalizar o aranés. Preténdese así impulsar o uso deste idioma na administración catalá. Procurará a estandarización desta lingua minorizada para acadar a plena normalización social e institucional, neste sentido crearase un traductor on line.

A chamada llengua d´Oc, na súa modalidade gascona que se fala no val d´Aran, acadou a oficialidade a través do Estatut de Catalunya, no seu artigo 6.5 indica, “la llengua occitana, denominada aranés a la Val d´Aran, és la propia d´aquest territorio i oficial a Catalunya”. O conseguido polos araneses coa súa oficialidade será un exemplo vindicativo a seguir polo resto de falantes deste idioma, uns 3000000 de persoas do resto da Occitania. A oficialidade do aranés tamén reforza a identidade aranesa e o papel institucional do Conselh generau d´Aran.

A nivel social tódolos anos organízase a caminata popular Aran per sa Llengua, o 29 de xullo de 2007. Os participantes na andaina levaron as bandeiras coloradas de Aran. Neste acto prodúcese a entraga un premio á mellor labor a prol do aranés. Outro acontecemento é a recollida de cartos para erixir un monumento de 48 toneladas de peso e 6 metros de altura a favor do aranés que se vai traer de Carrara, en Italia, que se vai inauguran por mor do 15 edición neste ano 2008.

Sobre o catalán, comentamos a denuncia, ante o Tribunal Superior de Xustiza de Catalunya (TSXC), que se puxo contra una xuíza que instou a $declarar en castelá a un testigo dun crime en Berga. A asociación de Xuristas en Defensa de la Lengua Propia alega a comisión dunha falta moi grave, tipificada no artigo 417.14 da Lei Orgánica do Poder Xudicial, que sanciona a “ignorancia inexcusable no cumprimento dos deberes xudiciais”. Agardamos pois a sentenza final. Tamén sabemos da edición dun libro de David Pagès, El Català Perseguit, que recolle dende reportaxes xornalísticas ata declaraciois de gobernadores civís contra da lingua catalá.

Con relación a Aragón, sabemos que o seu gobernó traballa xa na presentación do proxecto da Lei de Linguas desa comunidade autónoma que se espera para antes de xuño deste ano. Como ben sabemos na recenté reforma do Estatuto de Autonomía de Aragón non se recolle a cooficialidade do resto de idioma desta comunidade autónoma, casos do catalán e mailo aragonés. Aínda así preténdese regulamentar os dereitos destes falantes. Curiosamente, o catalán de Aragón acada altos niveis de uso informal, o 68%, mentres que no Principat só é dun 52%. Sen embargo, nos ámbitos formais o uso do catalán decae ata un 9%, ao contrario do que pasa no Principat que medra. No estudo que comentamos o 88,8% dos falantes catalans de Aragón afirman saber esta lingua, o que significa que é o territorio de maior coñecemento do idioma dos Països Catalans, isto se debe a que é una zona con escasa inmigración. Na franxa de Aragón a identificación identitaria co idioma catalán é inferior a outros territorios dos Països Catalans. Respecto á escritura en catalán, a Franxa catalana presenta baixos niveis, 30,3%, seguido da Catalunya nord, un 10,6%, e L´Alguer, un 13,6%.

O Bierzo, abril de 2008.
http://www.obierzoceibe.blogspot.com/

www.ciberirmandade.org/falaceive

O QUE NOS FAI SEGUIR,

2007-11-21T12:35:00.000+01:00

O QUE NOS FAI SEGUIR.

por Alberto Gómez Bautista, membro de Fala Ceibe do Bierzo.

Nun dos capítulos da serie televisiva “Band of Brothers” (irmáns de sangue) o nono capítulo concretamente, titulado Why we figth? (Por que combatemos?) onde se nos amosan as dúbidas e o cansazo deste bando ou grupos de soldados que protagonizan esta teleserie cando chegan a Alemaña, é nesa altura da guerra e nese país, onde descobren un campo de concentración y exterminio Nazi. Hai se decataron de porque combatían. A todos nós, nas diferentes facetas da vida, e salvando as diferencias, nos aborda esta cuestión. Para os que amamos a lingua galega é fácil encontrar unha resposta. Eu encontreina (en Vilafranca do Bierzo) unha vez que me abordou esta dúbida ollando para unha crianza que lle berraba amigabelmente a outros nenos incitándolles a xogar con el. Cada un ve a causa das súas causas nas mais inimaxinábeis situacións. Eu, persoalmente, hai tempo que aceptei, como algo natural, a idea da morte, o que me custa aceptar é que está forma de estar na vida, esta lingua á que tantos homes e mulleres lle emprestaran a súa voz, a moldearan, a mudaran, e a usaran para amar, soñar, imaxinar o inimaxinábel, desapareza e non ecoe alén da nosa existencia. A lingua é, sen dúbida, o maior desafío humano á morte.

Con ou sen dúbidas un ano máis celebrouse o Día das Letras Galegas no Bierzo grazas ao esforzo dos mozos e mozas de Fala Ceibe que, porén, teiman en asinalar con actos de grande interese, anos tras ano, esta importante data da nosa memoria colectiva de galegofalantes. Para os que pensamos que o Día da Lingua Galega é todos os días, talvez isto non teña nada de especial, se exceptuamos as fortes doses de folclore con que algúns nos tentan meter polos ollos e as orellas unha visión museolóxica da lingua que fede a formol e a morgue. Más xa que falamos de letras gustaba de aproveitar a ocasión para falar das letras e da escrita da lingua. Xa teño falado noutras ocasións do poder das palabras, e de que se escribo é porque acredito que as palabras teñen un enorme poder, coido que todos somos conscientes diso pois cando escribimos, mesmo cando mandamos un e-mail a un amigo, temos tendencia a rever o texto con coidado, coñecedores do mal ou do ben que pode facer unha letra a mais ou a menos.

É sabido que unha lingua que posúe escrita ten unha arma marabillosa para a súa promoción e difusión. É paradigmático o caso da Unión India onde só as linguas con escrita son referidas na constitución e consecuentemente promocionadas.

Porén, esta ferramenta fantástica que é a escrita pode tornarse unha arma de opresión, de manipulación e de persecución ideolóxica, cando imposta de arriba para abaixo, sen contar coa opinión dos seu falantes e usuarios. É abondo coñecido o caso da Unión Soviética cando o poder daquel Estado tras ter promovido o alfabeto latino nos anos 20 do século pasado, mudou de ideas e nos anos trinta reintroduciu o alfabeto cirílico. Todo isto tiña un obxectivo claro: eslavizar, ou se se prefire, rusificar linguas e pobos. Houbo quen se opuxera a esta política, que foi na altura revestida dunha aparencia anodina, e o pagou caro.

Nós, os galegofalantes, tamén padecemos unha imposición de arriba para baixo, de xente que coida estar en posesión da verdade, e até se permiten o luxo de dicirte como tes de escribir, porque o din eles, defensores dunha norma de consenso só consensuada por eles mesmos. O mais abrallante é que neste comezo de século onde moitos andamos a tentar deitar abaixo fronteiras, onde entenderse cos veciños e falar linguas é unha cousa para orgullármonos, pois ben, hai tipos por hai que se gaban de non falar galego, e outros que si o falan alardean de non entender aos portugueses, brasileiros, etc. Afortunadamente a xente normal non ten eses requintes e problemas propios deses policías lingüísticos, os médicos bercianos e galegos cando marchan para traballar a Portugal, xa que aquí o traballo non é cousa que abonde, usan a lingua de Rosalía para entenderse cos portugueses. Por que será?

Eu persoalmente non teño nada contra ningunha norma, coido que todo o mundo ten parte de razón. Mais si son contra os tarugos que se fechan nas súas posicións, e esquecen os problemas serios que atravesa o noso idioma, mais preocupados con rivalidades persoais do que co interese xeral. Mentres andan nas súas liortiñas de café a lingua perde terreo a un ritmo arrepiante, e perde calidade e creatividade cercada polo castelán. Non me preocupa que o galego lle “roube” palabras ao castelán, as linguas todas tomaron palabras unhas das outras, o preocupante e que se vire só cara o castelán e esqueza o portugués (e as outras linguas do noso entorno), sendo que o portugués é o galego criado en liberdade que dicía Castelao.

Espero que estas palabras sirvan para chantar os alicerces de entendementos futuros. Desexo tamén que non se me mal interprete, e que os que teñen a sartén polo mango se deixen de caralladas e arrimen o lombo pois os galegofalantes en xeral, e os de O Bierzo en particular, estamos xa fartos de belas palabras, e a hora dos xestos, de traballar a reo, para que esta nosa lingua teña o futuro que tantos e tantas desexamos.

Ocórrenseme unha idea a este respecto, talvez sería interesante que o Goberno de Galiza e os responsables lingüísticos do goberno e das diferentes institucións ligadas á lingua decretasen unha moratoria normativa é dicir que se inicie un período de tolerancia normativa (é dicir, a administración e as institucións, á hora de recibir documentos dos cidadáns ou ao subsidiaren publicacións actuarían de tal forma que a norma utilizada non será tida en conta, admitíndose calquera normativa coherente). É unha idea, talvez bizarra, mais surxida da necesidade de resolver un problema que nos reten e nos atrapalla na andaina da normalización da nosa lingua. Sexa cal sexa a normativa non se pode sacrificar a democracia por mor de unha utópica unidade normativa. Case todas as linguas, e en especial as minorizadas e/ou minoritarias teñen problemas en relación a norma, pero estes “conflictos” (cando ocorren en países democráticos) nunca provocan unha violación de dereitos fundamentais dos falantes desas linguas, non se sacrifica á liberdade e cidadanía en aras de unidades e purezas normativas nin se crea á volta da lingua unha policía lingüística co poder de dicir o que ou o que non se publica, por dar só un exemplo.

É moita cousa a que esta en xogo neste curso que se inicia agora, temos pola fronte expectativas e posibilidades que hai poucos meses nin imaxinábamos que fosen posíbeis. Estanse a criar condicións irrepetíbeis para pór o noso idioma a andar, para o normalizar alén e aquén Cebreiro. Agora só resta continuar a traballar, a pensar e a soñar.

Saúde e Lingua.
5 de Outubro de 2005.Alberto Gómez Bautista

(É membro de Fala Ceibe e profesor na Universidade Lusófona de Lisboa).

RESPECTO POLA TOPONIMIA GALEGO-BERCIANA

2007-10-19T13:36:00.000+02:00

RESPECTO POLA TOPONIMIA GALEGO-BERCIANA,
Por Xabier Lago Mestre, Pte. de Fala Ceibe do Bierzo.

falaceibe@yahoo.es

Estes últimos días os medios de comunicación de Castela, León e O Bierzo comentaron unha nova relacionada cun problema de convivencia que había no centro escolar de Viladepaos. O curioso do caso é que non atopamos coincidencia na denominación do citado colexio, "Campo da vila", "Campo de la vila" ou "Campo de la villa". Dende logo o seu nome é Campo da vila, pero resulta abraiante tanto desbaraxuste á hora de dar co nome certo do dito centro. Para moitos xornalistas segue soando moi rariño asumir a existencia de palabras en galego n´O Bierzo, por iso hai que facer o esforzo normalizador por castelanizalas ¿non si?. Alguis defenden sen tino que no occidente da nosa rexión berciana non pervive, nin houbo xamais, toponimia en idioma galego, o que quedan son restos do chapurreao, propio de falantes ignorantes que non saben castelao. Todo arcaísmo dialectal debe ser eliminado a través da corrección continua e contundente nos medios de comunicación ¡a prol da obxectividade informadora!.

Sigamos pois. Se recoñecemos que a denominación real é Campo da vila ¿cómo debemos chamar á poboación onde se atopa?... ¿Viladepaos ou Villadepalos?... Por suposto, Viladepaos, pero mira que soa tan mal na fala popular, tan agalegado. Manteñamos mellor o culto Villadepalos, que é máis oficial, ademais, en castelao todo o mundo o entende. En fin, todo sexa porque os bercianos e as bercianas non descubran a orixe lingüística de Viladepaos, nin dos outros lugares da contorna, de clara etimoloxía galega, Carracedelo, Cacabelos, Peón, Paradela, Penedela, Vilamaior, Toural dos Vaos e demais. O coñecemento de certas verdades idiomáticas pode doer, esixe autocrítica, rexeito de prexuízos, etc. A toma de conciencia idiomática é progresiva, despois vén a familiaridade, a seguir os bercianos e os galegos son curmáns ou peor, irmaos, e logo piden vivir xuntiños, velaí a segregación territorial ¡que perigos nos axexan!.

O caso da confusión terminolóxica de Campo da vila non é un feito anecdótico, como ben podemos deducir. Pasa coa meirande parte da toponimia galego-berciana, tanto maior (nomes de concellos, serras, montes, ríos...) coma menor (regueiros, penas, cavorcos, carreiros, valiñas, pradoiros...). Paseniño, acotío, silandeiramente estragamos a nosa toponimia, as nosas verbas tradicionais, a nosa riqueza lingüística galego-berciana. Case sen querelo, sen darmos nin de conta. Porque aínda non somos quen de saber o moito valor do noso patrimonio idiomático autóctono.

Exemplos temos a esgalla que confirman o que estamos a dicir. Denunciamos a deturpación contina da nosa toponimia galego-berciana. Admitamos o que acontece diante dos nosos ollos coas obrigadas castelanizaciois de: As Médulas, Cornatelo, S. Pedro de Devesas, Toural de Meraio, Quilous, Fabeiro, Perexe, A Veiga de Valcarce, Barxas e demais. O Bierzo occidental, tan galeguizado durante séculos, está a ser castelanizado, en parte polas dinámicas políticas derivadas da integración na Comunidade Autónoma de Castela e León. O único idioma oficial deste amplo e tan diverso territorio é o castelao, para os demais idiomas minoritarios non hai recoñecemento de oficialidade. Fórzase así a convivencia social coa imposición idiomática en castelao, aos falantes das outras linguas non se nos conceden dereitos lingüísticos, simplemente somos desprezados e discriminados.

Trátase de condenar a esas linguas pequenas á desaparición definitiva, por falta de utilidade pública e administrativa. Para uso social tenemos o castelao, compartido con tantos millois de falantes por todo o planeta. Así pois, ¿quén pode ousar demandar a protección dos outros idiomas minorizados de Castela e León? casos do ástur-llionés, éusquero do condado de Trebiño e norte de Burgos ou o galego d´As Portelas da alta Seabra e O Bierzo. A estatexia política que sufrimos procura a morte do idioma galego e, polo mesmo, a perda de especificiadade da nosa rexión berciana, con todo tipo de atrancos xurídicos e administrativos forzados. E así provocar a nosa asimilación definitiva dentro da identidade política e cultural de Castela e León. Denunciamos que as nosas cultura e lingua galegas d´O Bierzo merecen un respecto maior, que paga a pena cumprir coa obriga cívica e xeracional de manter este patrimonio herdado dos nosos devanceiros.

O Bierzo, outubro de 2007.

www.obierzoceibe.blogspot.com

www.ciberirmandade.org/falaceive

AS MEDIDAS TRADICIONAIS DA REXIÓN BERCIANA

2007-09-28T13:25:00.000+02:00

AS MEDIDAS TRADICIONAIS DA REXIÓN BERCIANA,
Por Xabier Lago Mestre, Pte. de Fala Ceibe do Bierzo.

falaceibe@yahoo.es

As unidades de lonxitude ben poden ter a súa orixe nas de tipo antropométrico, pola súa relación coas dimensiois do corpo humano. Así temos as derivadas do pé, cóbado, man, dedos, pulgadas, etc. Tamén hai medidas equivalentes a acciois que podían realizar as persoas, é dicir, a distancia percorrida nun día, ou a cantidade de produto que se podía transportar e demais. Outras medidas tiñan que ver cos traballos que facían os animais (bueis, cabalos, mulas...) en colaboración coas persoas (superficie que araban por día...).

Entre as medidas de lonxitude máis importantes atopamos a legoa, equivalente a 5500 m. ou camiño percorrido nunha hora. Ademais do estadal (3.36 m.), a braza (lonxitude dos dous brazos abertos que se traduce en dúas varas). Pola súa banda, a vara é igual a 84 cm. Outras equivalencias son as seguintes: o estadal son 4 varas e a braza son 2 varas. Divisores da vara son o palmo ou a cuarta, igual a 1/4 da vara ou 21 cm. E o furco ou media cuarta, abertura dos dedos índice e medio. A pulgada é a sexta parte do palmo, mídese coa falanxe unllada do dedo pulgar.

Entre as medidas de superficie da rexión berciana salientamos a carga, a fanega, as cuartas, os cuartais e os cuartelos (cuartillo). As equivalencias entre elas son as seguintes: 1 carga representa 4 fanegas, 8 cuartas, 16 cuartais e 192 cuartelos. Outras relaciois poden ser: 1 cuartal equivale a 12 cuartelos, 3 celemíns, 6 medios, 3 medidos, 24 maquilas ou pucheiras dos Ancares. No Bierzo hai cuartais de 436 m2 y ata de 500 m2, segundo a zona.

O traballo nas viñas mensurábase en xornais. Un xornal representa 1/2 cuartal ou a superficie que o xornaleiro cava nun día. A unidade máis empregada era o cuartal que equivalía a 400 m2 no antigo partido xudicial de Ponferrada e a 436 m2 no de Vilafranca, coincidente este último co ferrado da provincia de Lugo. Sen embargo, o ferrado nas provincias de Ourense e de Pontevedra era 628 m2, en A Coruña bailaba entre 444 e 639 m2, en Laciana vai de 600 a 672 m2. Logo temos a relación do carro de abono co cuartal, 1 cuartal equivale a 4 carros de esterco.

No caso dos pradoiros as medidas máis normais son os carros de herba e os balagares ou montois, así 4 balagares igual a 1 carro. Tamén temos as forcadas ou forcados e os feixes, como medidas máis pequenas.

Nas medidas de capacidade hai que diferenciar as de áridos e grans e as de líquidos. Para medir as primeiras temos caixas ou cilindros de madeira. Así temos a maquila, utilizada polo muiñeiro para cobrar o prezo do muiñada. Nalgunhas poboaciois a maquila recibe o nome de cuartilín ou pucheira. O cuartal medía as castañas, trigo, cebada, centeo, millo... A súa capacidade é de 13,58 litros. Os cuartais medíanse a cheas ou a rapas, No primeiro caso, quedaba colmado de todo e, no segundo, enrasado. O cuartal de centeo en gran daba 10 kg, o de trigo 11,5 kg e o de cebada 8 kg. O cuartelo (cuartillo) usábase para a venda de semente de repolo, cebola, pemento... Os derivados dos cuartelos eran os medio cuartelo e o cuartillín (1/4). Tamen xorden outras cunidades como o celmín e o medio. En fin, 1 cuartal son 3 celemíns, 6 medios e 24 maquilas.

Polo que toca á medición de líquidos hai distinción co aceite porque éste era máis caro. Os recipientes que contiñan os líquidos remataron por converterse en unidades de medida. A cántara ou o cántaro teñen unha capacidade de 16 litros. Os seus múltiplos eran o cañado, equivalente a 2 cántaros, e o miedro que representaba 12 cántaros. As divisiois do cántaro eran a media cántara de 8 litros, a cañada ou cuartela (cuartilla) de 4 litros, e o cuartelo (cuartillo) de medio litro. Así, 1 miedro son 12 cántaras, 48 cañadas, 384 cuartelos.

As medidas máis usuais para áridos e líquidos noutras provincias eran: Lugo (ferrado de 13 litros e cuartillo de 0.47 litros, respectivamente), Ourense (ferrado de 13 litros e cántara de 15 litros), León (hemina de 18 litros e cántara de 15 litros) e Asturias (fanega de 74 litros e cántara de 18 litros).

Para a medición de pesos utilizáronse as balanzas, comparando o obxecto dado cun sistema de pesos determinado. A romanización truxo dous modelos de balanzas, a de brazos iguais con dous platos e un sistema de pesas, e a de brazos desiguais ou romana. A pesar destes aparellos, a meirande parte dos produtos medíase por capacidade, por iso se utilizaba o cuarteirón, equivalente a 1/4 de libra, sendo a libra igual a 16 onzas ou 460 gramos. A arroba representaba 25 libras ou 11.5 kilogramos, e o quintal son 4 arrobas ou 46 kg.

Outras medidas son o brazado, capacidade de palla o herba que se pode abranguer entre dous brazos por un home. A mañiza é un brazado xa atado se é de palla e dous brazados se é de herba. O cento e o medio cento utilizábanse na merca de plantois de repolo, col, cebolas, pementos, tomates, leitugas, etc. Estes plantois viñan atados con xuncas ou palla. O furco é unha restra de cebolas ou allos entrelazados, o de cebola son 16 unidades e o de allos 32 unidades. Noutra orde de cousas, lembremos tamén as mediciois que se realizaban a través das quendas de regos de pradoiros, hortas, etc, viceiras de gando maior ou menor, muiñadas e fornos comunais.

Como ben todos sabemos a implantación progresiva do sistema económico capitalista en todo o estado español precisaba da unificación das diversas medidas e, polo tanto, a supresión das tradicionais e rexionais, velaí a imposición do sistema métrico decimal que conservamos na actualidade.

O Bierzo, setembro de 2007.
http://obierzoceibe.blogspot.com
www.ciberirmandade.org/falaceive

www.falaceibe.tk

AS GRANDES ÁRBORES DO BIERZO

2007-09-21T12:09:00.000+02:00

AS GRANDES ÁRBORES DO BIERZO,
Por Xabier Lago Mestre.

falaceibe@yahoo.es

A beleza da rexión berciana no seu conxunto, velaí as serras que nos arrodean onde salientan as máis altas montañas, os regueiros e mailos ríos que percorren os nosos vales e comarcas, empecen ás veces ver outras fermosuras non menores. Así, cando nos metemos nun souto, entre tantos castiñeiros, non chegamos a comprender a importancia dos máis vellos exemplares arbóreos. Hoxe descubrimos a súa singularidade da man de Santiago Castelao Diñeiro, autor do libro "Castaños monumentales del Bierzo. Tradición y Cultura" (2007). Este amante da natureza berciana amósanos a súa completa visión de todo o relacionado coa cultura castiñeira.

No seu breve libro, de 95 páxinas, comeza co análise das máis importantes árbores da rexión. Nas súas fotos apreciamos a impoñente altura do castiro O Campano, cos seus 29 metros, sito en Vilar de Aceiro, o impresionandte perímetro do tronco da pena do Subeiro (Gümil), ou a carocha aberta no castañeiro do Mallo (Hermide), e así outros tantos, ata un total que fain 20 exemplares únicos, a cal máis fermoso.

A segunda parte do libro, titulada "El castaño. Tradición e Cultura", entra a tratar de temas varios como son os traballos relacionados coa colleita da castaña. Importantes resultas os seus apuntamentos sobre os aparellos etnográficos, que van dende os piotes ou pisóns ata os trobos, pasando polos bandoxos, baxacas, paneiras, banastas e demais. Non se poden esquecer os sonados magostos. Neste punto festivaleiro o autor aproveita para indicar que "deberiamos fuxir do xogo político que converte esta festa nun medio puramente lucrativo; e rescatar entre todos, a unión sinceira e o carácter desenfadado que caracterizou sempre a esta festa". Continúa Santiago cunha curta relación de refráns castañeiros, da máis sabedoría popular na lingua galego-berciana, como aquela que di "castañas, viño novo e chourizos no mes de Santos son vicios". E tampouco podía faltar o correspondente calendario arbóreo. Outro apartado está dedicado aos instrumentos musicais obtidos do castiñeiro, coa carraca, a gaita e o rombón.

Importantes resultan as liñas reservadas para a couta o castiñeiro. Referímonos a certos aspectos do dereito consuetudinario dos concellos bercianos que fixaban xuridicamente o costume da colleita dos froitos. Incluso é un acerto inserir o texto legal completo do regulamento da recollida da castaña polo pobo de Perexe (1990). Botamos de menos que o autor, con formación xurídica, non profundizase máis noutros aspectos consuetudinarios, casos dos dereitos de voo e de solo, pero entendemos que a brevidade do libriño non permitía eses tratamentos legais.

Segue o texto do libro revisando a mouca dos castiñeiros, os inxertos, as enfermidades propias desta árbore, ou a heráldica da comarca presente nos escudos municipais de Valboa, Benuza, Berlanga e Castropodame. Especiais resultan as páxinas que dedica á arte, ás obras do escultor Domingo González, que como indica o autor logra "sacarlle a alma á madeira de castiñeiro e converter a rutina en beleza". Punto importante constitúe o tratamento culinário da castaña na cociña berciana, croquetas, pasteis, caldos, frans e outros estimulan os paladares máis golosos. Remata o Santi cun apreciado vocabulario galego-berciano relacionado coa cultura castiñeira. De seguro que todos nos sorprenderemos cos significados desas verbas antigas.

Coido que logo de ler este libriño todos os que entremos en calquera dos nosos diversos soutos da xeografía berciana debemos facelo doutro xeito. O texto comentado axudaranos a comprender mellor o peculiar mundo natural que empechan os castiñeiros. Recomendo a quen precise dunha xeira de reflexión penetrar de novo na tranquilidade dun souto. Facer unha calmosa andaina, pisando o mullido manto outoñal, respectando a cadencia das nosas pegadas desfolladoiras. Deixemos que o noso camiñar caviladoiro rache o silandeiro estar do souto. Compartamos sentidamente o noso espazo vital cos seculares castiñeiros e aprendamos deles, dos verdadeiros sobrevivintes de tantos fogos forestais e da deforestación mineira ou ferroviaria.

O Bierzo, setembro de 2007.

http://obierzoceibe.blogspot.com

http://www.ciberirmandade.org/falaceive

AS DIVISIOIS ADMINISTRATIVAS DA REXION BERCIANA NO SÉCULO XVIII

2007-08-18T13:03:00.000+02:00

AS DIVISIOIS ADMINISTRATIVAS DA REXIÓN BERCIANA
NO SÉCULO XVIII, SEGUNDO CATASTRO DE ENSENADA.
por Xabier Lago Mestre, Pte. Fala Ceibe do Bierzo.

falaceibe@yahoo.es

No século XVIII fixéronse distintos vecindarios no Estado español para ter unha mellor información fiscal do conxunto da poboación. Neste caso analizaremos o censo de 1759 coñecido co nome do seu promotor, o marqués de Ensenada. Nosoutros utilizaremos os seus datos para presentar as divisiois administrativas da Provincia do Bierzo.

Comezamos coa xurisdición de Ponferrada. Esta vila realenga tiña 510 veciños e era cabeza dun territorio formado por Carracedelo, Bárcena do Río, Paradela de Muces, Fontesnovas, Santo Tomás de las Ollas, Toural de Meraio, Ozuela, Vilalibre, S. Pedro de Devesas (100 veciños), Onamio, Columbrianos, Campo e San Lorenzo.

A abadía benedictiña de S. Andrés de Espiñareda abranguía as poboaciois de A Veiga de Espiñareda (88 veciños) , Peranzais (146 v.), Chano, Trascastro, Guimara, Berlanga, Bárcena, Lillo, Fabeiro (101 v.), Santa Marina de Ribas del Sil, Valouta, Oteiro de Naraguantes, S. Pedro de Olleiros (104 v.), Suárbol, Oceiro, Val de Finolledo (95 v.), Fontoria, Fresnedelo, Espanelo, Bustarga, S. Martín de Moreda, Moreda, Sancedo (83 v.), Burbia, S. Miguel de Arganza, Penoselo, San Vicente, Vilar de Oteiro, Espiñareda e Castelaos.

Da abadía cistercense de Carracedo dependían os lugares de Carracedo (58 v.), Sorribas, Vilaverde, Naraiola, Paradela do Río cos seus dous barrios de Peón e A Valiña, Sobrado, Carucedo (76 v.), Camponaraia, Vilamartín, Barosa, Campañana, Covas, S. Andrés de Montejos e Lago.

O couto de Valboa tiña os lugares de O Real e os seus barrios de Castañeiros, Vilanova, Valverde, Vilamartín, Fonte da Oliva e Paraxís, Vilariños e barrio de Castañoso, Valboa (21 v.), Ruideferros e Chan de Vilar, Cantexeira e Pumarín. Todos eles dependentes do marquesado de Vilafranca do Bierzo.

A meirindade de Valcarce comprendía Ambasmestas, Moral, S. Fiz do Seo, Souto de Parada, Parada de Souto, Trabadelo (65 v.), Portela e Sotogaioso, Rasinde e A Braña, Ferrería de Valcarce, Ruitelán e Samprón, Veiga de Valcarce (20 v.), Vilasinde, Moldes, Vilafeile e Quintela, Hermide, Lindoso, Castro e Laballos, Arxenteiro e A Treita, S. Tirso, Faba e os seus barrios e Moñón. Baixo o señorío do marquesado de Vilafranca do Bierzo.

O couto de Barxas tiña Guimil e couto de Barxas (120 v.). O couto de Corrais formábano Vilar, Corrais e Mosteirós con 44 veciños. O couto de Melezna comprendía Melezna, Cadafresnas e o Mazo cun total de 80 veciños. Os tres coutos pertencían ao marquesado de Vilafranca do Bierzo.

A meirindade de Corullón tiña Corullón (261 v.) cos seus barrios de San Xoán S. Salvador, o Penedelo, Casas da Ribeira e Casal de Redomiña, Horta, Dragonte (51 v.), Vilagroi, Viariz e Hornixa (93 v.). Que formaban parte do marquesado de Vilafranca do Bierzo.

A meirindade da Somoza estaba formada por Teixeira, Paradaseca (145 v.), Pobladura, Vilar de Aceiro, Cela, A Veigueliña, Paradiña, Prado, Campo da Auga e Porcarizas. Lugares dependentes do cabido da colexiata de Vilafranca do Bierzo

A meirindade de Aguiar abranguía os lugares de A Veiga de Cascallana, Vilarrando e Sta. Cruz, Xestoso, Lusio e Arnado (68 v.), Portela, Cancela, Oulego, Regueixo, Carril, Porto e Real (52 v.), Aguiar da Lastra, Vilarrubín, Cabeza de Campo, Arnadelo, Sobredo da Montaña, Oencia (126 v.), S. Vicente da Teira, Frieira, Cabarcos (60 v.), Robledo, Barrio e Castelo. Todos eles pertecentes ao marquesado de Vilafranca.

A xurisdición de Vilafranca tiña como cabeza Vilafranca (493 v.), Vilela, Quilous, Valtuilles de Arriba e Abaixo, Válgoma, Viladecais, Oteiro, Toural dos Vaos (68 v.), Vilaboa e S. Clemente (114 v.), Arborboa e Viladepaos co seu barrio de Peón (92 v.). Todos eles pertencentes ao marquesado do mesmo nome.

O val de Ancares era tamén realengo e comprendía os pobos de Sorbeira, Candín, Pereda, Teixedo (64 v.), Suertes, Espiñareda de Ancares, Vilasumil, Lumeiras (52 v.) e Vilarbón. Sendo a máxima xustiza ordinaria o corrixidor de Ponferrada.

A xurisdición de Toreno incluía Librán, Toreno (106 v.), San Pedro Mallo e o barrio de Langre. O seu señor era o conde de Toreno. A xurisdición de Cubillos formábana Cubillos (83 v.), os barrios de "Cubilliños e Pesadiña" (21 v.), Cabanas da Dornila e Finolledo. Sobre Cubillos tiña dos 2/3 da xurisdición o señor Luis Losada e Quiroga.

A xurisdición de Bembibre contaba coa vila de Bembibre (138 v.), Almázcara, Boeza, Calamocos, Parada Solana, Villar de Traviesas, Castrillo, Folgoso de Ribera (108 v.), Quintana de Fuseros, Rozuelo, Santibáñez y S. Esteban del Toral, La Ribera de Bembibre, Arlanza, Labaniego, Cabanillas, Igueña (105 v.), Rodrigatos de las Regueras, Viñales, Villaverde de los Cestos, S. Román, Turienzo Castañaro, Matachana, Tremor de Arriba e de Abajo, Cerezal, Almagarinos, Villaviciosa de los Perros, Ferrerías de Marciel, Los Montes, Colinas de Martín Moro, Urdiales, Pobladura de las Regueras, Valle e Tedejo, Villoria, S. Pedro Castañero (124 v.)e Rodanillo. Todo el señorío pertenecía al Duque de Benavente, Estado de Alba de Aliste.

A meirindade de Cornatelo comprendía Borreis (99 v.), Villavieja, Rioferreiros, S. Juan de Paluezas (90 v.), Valdecanada, A Chana, Rimor, Santa Alla, Orellán e Voces. Todos eles dependían do señorío do marqués de Vilafranca do Bierzo.

Outras xurisdiciones da rexión berciana son o concellos de Laceana, Ribas del Sil de Abaixo e Enriba, a xurisdicion de Lucillo (na Somoza astorgana), Gobernación da Cabreira, abadía de Poibueno, Obispalía de Astorga (Torre, Sta. Marina de Torre, Sta. Cruz e Santibáñez de Montes), o Préstamos de Tabladillo (Folgoso, Tabaldillo e A Tejeda), abadía de Compludo (Compludo, Carracedo, Palacios e Espinoso), Abadía de Peñalba (Santiago e Bouzas), abadía de Montes (S. Clemente, S. Cristobal, Manzanedo, S. Juan de Tejo e Valdefrancos), a Quintería de Montes (S. Pedro, S. Adrián e Ferradillo), a Ribera de Escontra (Robledo, As Médulas, Yeres e Veiga de Yeres, Castroquilame, Ponte Domingo Flórez e Trones)

Lugares con xurisdición de seu son: Cortigueira, Cabanas do Portiel de D. Fernando, Cueto, Herbededo, os Magaz de Abaixo e de Enriba, Canedo, Campelo, Primou, Arganza, S. Juan de la Mata, Faro, Sésamo, Vilamartín, Pardamaza, os Tombrio de Abaixo e Enriba, Langre, S. Miguel de Langre, Fresnedo, Pradilla e Vadelaloba, Posada del Río, Congosto, Cobrana, Noceda e os seus barrios, Losada, S. Miguel de las Dueñas, S. Andrés de las Puentes, Albares, Granja de S. Vicente, Castropodame, Molinaseca, Manjarín e o seu barrio, Acebo, Foncebadón, Riego de Ambrós, S. Esteban de Valdueza, Los Barrios de Salas, Sto. Alejandro, Villanueva de Valdueza, Sta. Lucía, Priaranza, Salas de la Ribera, Sobredo, Pardollán, Busmaior, Soutelo, Pradela, Pieiros, Cacabelos e S. Justo de Cabanillas.

O Bierzo, agosto de 2007.

http://obierzoceibe.blogspot.com

http://www.ciberirmandade.org/falaceive

EMENDAS AO ESTATUTO DE CASTELA E LEÓN DE FALA CEIBE D´O BIERZO.

2007-04-23T13:12:00.000+02:00

EMENDAS AO ESTATUTO DE CASTELA E LEÓN
DE FALA CEIBE D´O BIERZO.

falaceibe@yahoo.es

A Asociación Cultural Fala Ceibe do Bierzo (www.ciberimandade.org/falaceive) presenta dúas emendas ao proxecto de Lei Orgánica de reforma do Estatuto de Autonomía de Castela e León, que se tramita na Comisión Constitucional do Congreso dos Deputados. As dúas emendas teñen relación c´O El Bierzo; a primeira sobre maior protección xurídica do idioma galego e a segunda sobre o recoñecemento institucional do Consello Xeral. Estas propostas serán remesadas aos partidos políticos con representación na dita Comisión Constitucional.

1ª. EMENDA DE MODIFICACIÓN do artígo 5.3 do proxecto de reforma do Estatuto de Autonomía de Castela e León, que tal di: "gozará de respecto e protección a lingua galega nos lugares en que habitualmente se utiliza".

Texto alternativo proposto:
"O galego é idioma propio e oficial nos municipios limítrofes con Galiza. Unha lei regulará as zonas de uso, os dereitos de utilización polos falantes ante as administraciois públicas e as medidas de protección é fomento nos diversos ámbitos sociolingüísticos".

Razoamento desta emenda lingüística:

O idioma galego fálase nos territorios d´O Bierzo occidental e da Alta Seabra dende a Idade Media. Resulta de xustiza que o ordenamento xurídico recoñeza e ampare esta realidade cultural e lingüística singular no propio Estatuto de Autonomía de Castela e León. Malia ser unha lingua minoritaria na Comunidade Autónoma, pois conta con 40000 falantes, non debe ser discriminada respecto ao maioritario idioma castelao. Hai que protexer máis aos seus falantes mediante a concesión de dereitos lingüísticos, e isto só se pode facer axeitadamente a través da declaración de cooficialidade.

A protección de linguas minoritarias en pequenas zonas, non coincidentes coa totalidade dos territorios das Comunidades Autónomas, xa se ten realizado notras partes do Estado español. Lembramos que o éusquero foi declarado oficial na zona norte de Nafarroa (artigo 9 da Lei Orgánica 13/1982, de 10 de agosto), e que o mesmo reconñecemento legal ten a lingua aranesa no Estatut de Catalunya (artigo 6.5 da Lei Orgánica 6/2006, de 19 de xullo). Visto o visto, non existe ningún problema legal para a fixación do correspondente mandato estatutario sobre a declaración de cooficialidade para o idioma galego de Castela e León, só falta a vontade política afirmativa representada nas Cortes Xerais.

2ª. EMENDA DE ADICIÓN ao artigo 45, do proxecto de reforma do Estatuto de Autonomía de Castela e León.

Texto alternativo:
"Artigo 45.2. Recoñécese a entidade territorial d´O Bierzo por mor da súa peculiar caracterización xeográfica, histórica, social e lingüística. O seu secular proceso institucional concrétase no goberno propio a través do Consello Xeral. O territorio manterase como circunscrición específica en calquera ordenación administrativa ou electoral xeral".

Razoamento desta emenda institucional:

O Preámbulo do proxecto de moficación do Estatuto de Autononía de Castela e León "recoñece a pluralidade e singularidade dos seus territorios, entre os que se atopan realidades como a Comarca d´O Bierzo cunha prolongada traxectoria institucional (...)". Certa é esta afirmación estatutaria porque O Bierzo foi condado, tenencia e meirindade, durante a Idade Media, posteriormente foi declarada provincia dende finais do século XV, continuado proceso provincial que culminou en 1822 coa constitución da provincia de Vilafranca d´O Bierzo. Malia este final institucional as demandas descentralizadoras continuaron sendo apoiadas maioritariamente pola cidadanía ata a actualidade. Consecuencia desta mobilización social foi a concesión da institución comarcal en 1991.

Dende ese ano O Bierzo recuperou un certo recoñecemento xurídico, a través da Lei de Castela e León 1/1991, de 14 de marzo, pola que se crea e regula a Comarca d´O Bierzo. Sendo a única comarca desta Comunidade Autónoma con regulación legal. Esta singularidade institucional d´O Bierzo, admitida polo ordenamento autonómico de Castela e León, debería ter a súa concreción no Estatuto de Autonomía, no seu articulado, no Título III, de Organización Territorial, e non soamente no dito Preámbulo. Só así se compensaría parcialmente a O Bierzo pola perda do seu estatus provincial e se respectaría a súa peculiar tradición institucional.

Pola outra banda, a singularidade d´O Bierzo non se corresponde axeitadamente cunha institución comarcal. Trátase dun territorio, rexión natural, formado por varias comarcas. Velaí que resulten máis precisas as denominaciois "entidade territorial" e "Consello Xeral" para o seu órgano de goberno. Ademais O Bierzo debe ser recoñecido como circunscrición específica, en calquera ordenación administrativa ou electoral xeral da Comunidade Autónoma, en aplicación de equitativos criterios de proporcionalidade e representatividade.

O Bierzo, abril de 2007.
Xabier Lago Mestre, Pte. de Fala Ceibe do Bierzo.
http://obierzoceibe.blogspot.com
falaceibe@yahoo.es
Tfno. 695344293 (tardes)

CARTA AOS PARTIDOS DO CONGRESO DOS DEPUTADOS SOBRE AS DEMANDAS D´O BIERZO.

2007-04-06T13:13:00.000+02:00

CARTA AOS PARTIDOS DO CONGRESO DOS DEPUTADOS
SOBRE AS DEMANDAS D´O BIERZO.

falaceibe@yahoo.es

A Asociación Cultural Fala Ceibe d´O Bierzo (www.ciberirmandade.org/falaceive) remesa aos partidos políticos representados no Congreso dos Deputados (PSOE, PP, IU, CIU, PNV, BNG, ERC, Chunta Aragonesista e demais) este Informe con demandas d´O Bierzo, relacionadas coa reforma do Estatuto de Autonomía da Comunidade de Castela e León. Estas peticiois xa as enviamos no ano 2006 ás Cortes de Castela e León, durante a tramitación do proxecto de modificación do Estatuto de Autonomía, pero non foron incluídas no seu articulado. Agora contactamos cos partidos políticos do Congreso para que teñan conta das nosas demandas bercianas na dicha reforma estatutaria no Parlamento español.

1. MAIOR PROTECCIÓN DA LINGUA GALEGA D´O BIERZO.

1.1. O proxecto de Estatuto de Autonomía de Castela e León recoñece expresamente que "gozarán de respeto y protección la lengua gallega en los lugares en que habitualmente se utilice" (artículo 5.3). Este apartado coincide coa anterior reforma estatutaria de 1999 vixente, e que coidamos insuficiente para a protección legal do idioma galego que O Bierzo necesita.

1.2. O idioma galego existe n´O Bierzo, e tamén na comarca da Seabra (Zamora), dende a Idade Media, o cal ten pervivido ao longo da historia até a actualidade. Esta lingua é a propia do territorio occidental, por iso a utiliza a súa poboación e está moi presente na súa toponimia e cultura (literatura oral, música, festas, costumes, etc). Pero o apoio institucional que recibe este idioma é escaso. O galego estúdase como materia voluntaria nos centros escolares, nas etapas de infantil, primaria e secundaria. Pero o certo é que esta ensinanza en galego se executa, curso tras curso académico, con numerosos problemas e queixas da comunidade afectada, feitas moitas delas ante o Procurador do Común de Castilla e León -institución autonómica semellante ao Valedor do Pobo.

1.3. O idioma galego no noroeste peninsular ten unha continuidade territorial que sobarda a actual delimitación entre as distintas comunidades autónomas, casos de Galicia, Asturias e Castela e León. Neste sentido resulta ilóxico que os falantes dunha mesma lingua galega teñan recoñecidos dereitos lingüísticos ou non, segundo vivan en Galiza ou O Bierzo respectivamente. A non declaración de oficialidade do galego n´O Bierzo supón manter a discriminación xurídica, por tratar de xeito desigual aos falantes dunha mesma comunidade lingüística, dividida territorialmente entre Galiza, Asturias e Castela e León.

1.4. A falta de declaración de oficialidade do galego na Comunidade de Castela e León empece a súa utilización polas administraciois locais d´O Bierzo (Consello Comarcal, concellos e pedanías) e, polo tanto, dos cidadaos ante elas. Lembremos que a propia Lei de Bases do Réxime Local só permite o uso administrativo das linguas oficiais (artígo 14.2), impedindo a utilización normalizada do resto de linguas non oficiais, caso do galego n´O Bierzo na actualidade.

1.5. Por todo isto resulta de xustiza pedir un maior recoñemento legal no Estatuto de Autonomía de Castela e León. A mejor protección para o galego realizarase a través da declaración de oficialidade. Isto xa se ten feito coas linguas minoritarias doutras comunidades autónomas, nos seus propios Estatutos de Autonomía. Así acontece co eusquero en Nafarroa (artígo 9 da Lei Orgánica 13/1982, 10 de agosto) e o aranés en Catalunya (artígo 6.5 da Lei Orgánica 6/2006, 19 de julio). Estas dúas linguas non son maioritarias nas súas respectivas comunidades autónomas, tanto a nivel de estensión territorial coma de número de falantes, ao igual que o idioma galego en Castela e León, que só pervive n´O Bierzo e a comarca de Seabra.

1.6. No caso de que o acordo político para a reforma do Estatuto de Autonomía de Castela e León non acorde a declaración de oficialidade do galego, pedimos unha maior protección legal para este idioma mediante un novo artículo estatutario que inclúa o recoñecemento dos dereitos lingüísticos recollidos na Carta Europea de Linguas Rexionais ou Minoritarias -ratificada polo Reino de España en 2001-. O contido desta Carta igualmente é aplicable ás linguas non oficiais, como sucede co galego de Castela e León, "España declara, aos mesmos efectos, que tamén se entenden por linguas rexionais ou minoritarias as que os Estatutos de Autonomía protexen e amparan nos territorios onde tradicionalmente se falan".

2. O RECOÑECEMENTO ESTATUTARIO D´O BIERZO.

2.1. O Bierzo é un territorio periférico, limítrofe con Galiza, coa cal comparte moitas características -xeografía, historia, lingua, cultura, tradiciois, etc- polo que ten unha idiosincrasia particular que o fai claramente diferente ao resto de comarcas da comunidade autónoma. Neste sentido o proxecto de Estatuto de Castela e León inclúe no seu Preámbulo unha referencia a esta especificidade territorial que comentamos, "reconoce la pluralidad y singularidad de sus territorios, entre los que se encuentran realidades como la Comarca de El Bierzo con una prolongada trayectoria institucional (...)".

2.2. Esta relevancia institucional d´O Bierzo é incuestionable para un territorio que dende finais do século XV se vén nominando como provincia. Proceso institucional que culminou coa creación da provincia de Vilafranca do Bierzo en 1822. Posteriormente, a reforma provincial de Javier de Burgos (1833) incorporou definitivamente este territorio á provincia de León. Na actualidade o recoñecemento institucional prodúcese a través do Consello Comarcal d´O Bierzo. Este Consello foi creado en 1991, e o seu pleno formano 37 concellos que representan a unha población de 135.000 habitantes. Resulta salientable que a categoría institucional d´O Bierzo se constata tamén por ser o único territorio de Castela e León que ten o recoñecemento xurídico de Comarca, mediante Lei 1/1991, de 14 de marzo.

2.3. O Consello Comarcal d´O Bierzo debe ter un maior recoñecemento legal e competencial para poder realizar as súas funciois. Entre éstas cabe sinalar "a política lingüística" para comezar a necesaria normalización social e administrativa do idioma galego, en colaboración con concellos e pedanías, xa que estas dúas administraciois locais carecen de medios humanos, materiais e económicos. A especificidade cultural e lingüística deste territorio periférico esixe unha maior capacidade institucional para o actual Consello Comarcal d´O Bierzo.

2.4. Por todo isto resulta axeitado pedir un maior recoñecemento institucional para O Bierzo na reforma do Estatuto de Castela e León, mediante a creación dun artículo específico. Algo semellante xa se ten feito co actual Estatut de Catalunya, onde xorde o recoñecemento de Arán como "entidade territorial singular", o que orixina "(...) unha particular proteccíón por medio dun régime xurídico especial". Cremos que O Bierzo tamén é merecedor dun tratamento legal diferenciado, por mor da súa variada caracterización territorial (histórica, orográfica, xeofuncional, lingüística, cultural, etc), no propio articulado do Estatuto de Castela e León.

Ponferrada, abril de 2007.
Tfno. 695344293.
http://www.falaceibe.tk

http://obierzoceibe.blogspot.com

A REPÚBLICA DAS PALABRAS, DE ALBERTO GÓMEZ BAUTISTA

2007-03-10T10:05:00.000+01:00

A REPÚBLICA DAS PALABRAS,

por Alberto Gómez Bautista.

“De qual engano prendemos
aqui, non sab´el-Rei parte:”

Vaasco Pérez Pardal (s. XIII)

Neste novo curso que comeza preséntanse novos e apasionantes retos para a nosa lingua, pero alén de ser tempo de esperanza é tamén tempo de reivindicación de dereitos lingüísticos e de reflexionar. Son consciente de que os problemas do día a día de moita xente continúan, e moitos andan mais pendentes de reformas estatutarias ou de intrigas palacianas, e da repentina vontade de reforma constitucional por parte dos que hai meses atrás dicían que nela ninguén mexía, en fin, para que unha moza, poida ser a herdeira ao trono, acabando así con unha discriminación de séculos, o que non din é que esa reforma non vai acabar coa discriminación que sufrimos o resto dos cidadáns que, polo feito de non sermos da familia “x” ou termos o apelido “i grego”, estamos afastados de poder acceder a xefatura do Estado.

Se por min fose mudaba a Constitución, si señor, para que non se diga que somos malos, mas xa que mexemos na Constitución eu proclamaría unha República, unha República das Palabras, cuxo símbolo máximo sería un libro, en calquera dos soportes existentes, sei que isto daría moito que falar na Asemblea das Palabras (órgano lexislativo da República) onde se discutiría e votaría esta cuestión, eu por min puña un e-book ben carrexado de megas, pois é mais ecolóxico e democrático (e barato), e confeso que teño certa debilidade por modernices, que lle imos facer. Despois da cuestión do símbolo da República sería a quenda do exército, aí é que vai ser, faría un exercito de soldados ilustrados cuxas armas estivesen carrexadas de historias, contos, versos e ideas. Armas e soldados asasinos apenas da ignorancia. E como non podía ser menos, esta República das Palabras tería tamén armas de (des)construcción masiva, e nos non teríamos problemas de que viñeran os inspectores da ONU ou os técnicos estadounidenses a investigar as nosas fábricas de armas, as escolas, pois nesta República as palabras serían as únicas e mais poderosas armas do noso arsenal. Si, as palabras, pois todo o poden facer e desfacer, pensemos na publicidade, ademais, non din que hai palabras que matan?

Eu son partidario da República e non do Reino das Palabras porque neste noso idioma hai feudos que cheguen, abondan os cabaleiros da triste palabra, os señores do pesimismo e os reis e as raíñas déspotas e intolerantes.

Nesta nosa República ninguén se gabaría de non saber. E todos con gusto tentaríamos facer o pequeno esforzo para superar as barreiras que eventualmente nos afastan de entender e facérmonos entender con os falantes de portugués. Eu adoraría chantarme no Brasil, onde a nosa lingua gaña vida e se enriquece na diferenza, con un toque de tupí por aquí, ou guaraní por alí (nunca repararon que nos están sempre a dicir que o futuro do castelán está do outro lado do charco, pois apliquémonos o conto para a nosa outra lingua!) e entender e facerse entender con toda a xente, ou ir até a bela cidade das acacias rubras, Benguela, onde a lingua é xa unha mulata vigorosa con sabor a muamba de galiña e un cheiriño a linguas nacionais... e non sigo que me perdo. É tan bo agarrar nun libro do Pepetela, do Mia Couto ou do Jorge Amado e embebedarse dunha lingua tan rica e universal, como é a galego-portuguesa. Sei que hai xente que non gusta ren do que digo, mas só podo dicirlles que non entendo á xente que se gaba de non saber, e na nosa terra hai moito deste xénero, que se gaba de non falar nin entender galego, e canto mais o portugués, dáme tanta rabia como os que fan o mesmo en relación ao castelán, alá eles. Eu son practicante confeso, e por veces confuso, da bigamia lingüística. Falando unha lingua as veces sáeme o cheiriño da outra coma aquel que agarra o perfume da amante e non o consigue disfrazar, se ben que esta bigamia que envolve linguas é ben mais saudábel e menos perigosa do que a bigamia propiamente dita.

Alguén terá que explicarme, pois eu só non chego alá, como tendo unha posición de privilexio, polo menos no plano lingüístico, nesta Europa a vinte e sete, e en plena marea globalizadora o feito de sermos capaces de comunicarnos sen grande dificuladade, con mais de 700 millóns de persoas (é, aproximadamente, o número de falantes de castelán e portugués que hai no mundo). É este un potencial que doe desperdizar por mor de preconceitos, que ao meu ver, revelan a penas falta de información e nalgúns caso dubidosas intencións.

Embora esta República das Palabras teña sido proclamada a brincar, espero que todos e todas usemos as palabras, esa arma que todo o pode, para mellorar a sociedade na que vivimos, a sociedade real, e as condicións en que todos e todas vivimos, demostrando con palabras e feitos a potencialidade que a nosa diversidade lingüística ten para nos ofrecer, lonxe de ser o problema é a solución a moitos dos nosos problemas.

Saúde e linguas.

Escrito Outubro de 2005, revisado en febreiro de 2007.
Alberto Gómez Bautista

O LEONESISMO CUESTIONA O ENSINO DO GALEGO N´O BIERZO

2007-02-28T10:11:00.000+01:00

CUESTIONAN O ENSINO DO GALEGO N´O BIERZO
DENDE O LEONESISMO CULTURAL.

falaceibe@yahoo.es

A Asociación Cultural Fala Ceibe d´O Bierzo (www.ciberirmandade.org/falaceive) denuncia un novo ataque do leonesismo cultural cara ao ensino do galego n´O Bierzo. Segundo información de Diario de León, de 20 de febreiro de 2007, dúas organizaciois culturais leonesistas, a saber, Amigos del Patrimonio e Proidentidad Leonesa, aproveitaron a súa carta-queixa ante o Procurador do Común de Castela e León -figura semellante ao Valedor do Pobo Galego- para criticar aspectos relacionados co ensino do galego n´O Bierzo. O dito artigo xornalístico indica que estes colectivos criticaron que no currículo da materia de idioma galego aparezan os seguintes obxectivos escolares: "Identificación e interpretación de rasgos culturais pola lingua galega e a cultura castelá" ou "Comparación entre elementos sociais e culturais transmitidos pola lingua galega e maila cultura castelá". Estes grupos leonesistas rexeitan que se oculte a existencia da cultura leonesa entre eses obxectivos, ademais que se pretenda non só ensinar a lingua galega n´O Bierzo senón que tamén que se fale de "rasgos culturais" ou "elementos sociais e culturais" tansmitidos pola lingua galega. No fondo estes grupos leonesistas temen que se galeguice O Bierzo co pretexto do ensino do idioma galego. Por suposto non queren recoñecer que O Bierzo occidental comparte con Galiza a mesma historia, cultura, tradiciois e lingua dende a Idade Media ata a actualidade.

As críticas do leonesismo contra o ensino do galego xa veñen de longo no tempo. Lembramos cando no 1994 arremeteron contra a Junta de Castela e León por mor das subvenciois ás Casas de León da emigración. Pois ben, aproveitaron a ocasión para atacar á vez os intentos por executar o ensino do galego n´O Bierzo. Nesta dinámica antigalega o Presidente da Casa de León en Madrid, Conde de Gaviria, declarou daquela que "andan intentando separar a O Bierzo". Máis tarde, ante o recoñecemento parcial do galego no Estatuto de Autonomía de Castela e León (1999), o Secretario de Conceyu Xoven -mocidade política vencellada ao Partido Unión del Pueblo Leonés (UPL)-, Abel Pardo, declarou falsidades contra o noso idioma, concretamente sobre "o expansionismo galleguista" e "a obrigatoriedade" da materia de galego (semanario Bierzo 7, maio de 1999). O leonesismo político reaccionou irado contra o galego ante a súa incapacidade para lograr o mesmo recoñecemento para o lionés. Outro exemplo máis, a proposta do Presidente do Consello Comarcal, de incluír a referencia ao galego no articulado da reforma da Lei que creou a Comarca d´O Bierzo, foi obxecto dunha campaña antigalega por parte dos grupos leonesistas (maio de 2005).

O leonesismo primeiro denunciou que o ensino do galego supoñía a colonización cunha lingua allea, porque o que se usaba n´O Bierzo era unha fala lionesa, berciano-lionesa ou galego-lionesa, que formaba parte esencial do dominio idiomático ástur-lionés. Despois alegaron que se trataba de impoñer un galego padrón, "de Santiago de Compostela", negando así o dereito dos galego-bercianos a normativizar a nosa lingua propia, co resto de falantes galegos do noroeste peninsular. Logo teimaron en que non se respectaba no ensino actual do galego o dialectismo galego-berciano, ignorando que as investigaciois filolóxicas xa recoñecían a peculiaridade do galego d´O Bierzo (ver Fernández Rei, Francisco: Dialectoloxía da Lingua Galega, Xerais, 1990, que traza os lindeiros entre as falas galegas da península ibérica). Por suposto, tanto o leonesismo cultural coma o político reclaman a plena normalización da súa lingua ástur-lionesa, incluso coa declaración de oficialidade, pero negan este dereito para o idioma galego d´O Bierzo.

O dito Procurador do Común de Castela e León respostou ante esas queixas das organizaciois leonesas, pola falta de ensino regrado do lionés na actualidade, que o problema está en que ningún centro pide o estudo desa lingua. Dende logo esta anomalía idiomática nada ten que ver coa situación da aprendizaxe do galego n´O Bierzo. O ensino desta materia medra paseniño con cada novo curso académico, en número de alunado, nos niveis escolares, nos centros afectados e na extensión territorial, en todo o occidente rexional. A isto habería que engadir os centros que ofertan clases de portugués no oriente berciano, curiosamente a área de tradición lingüística lionesa. O estudo do portugués fai este idioma máis coñecido e respectado n´O Bierzo, algo que prestixia indirectamente tamén ao galego polas súas semellanzas, e fomenta un maior coñecemento de ámbalas dúas linguas irmás entre a poboación.

Ponferrada, febreiro de 2007.

http://www.falaceibe.tk

http://obierzoceibe.blogspot.com

Un estudo sobre a situación xurídica do galego no Bierzo e no Eo-Navia gaña o certame sobre Dereitos Civís en Galiza

2007-02-03T09:33:00.000+01:00

O concurso foi convocado polo Movemento polos Dereitos Civís en colaboración coa Dirección Xeral de Xuventude e Solidariedade da Xunta de Galiza

Tal e como adianta a páxina web do Movemento polos Dereitos Civís -www.movemento.org -, o gañador do certame “Dereitos Civís en Galiza” é un estudo sobre o status quo dos dereitos lingüísticos das comarcas galegófonas situadas administrativamente fóra da Comunidade Autónoma de Galiza.

O traballo, que pode descargarse desde a mencionada páxina, leva por título “Dereitos lingüísticos na Faixa Oriental” e foi elaborado por Carlos Bello Stout. Integrante da asociación Fala Ceibe do Bierzo, é licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago coas especialidades de dereito público e dereito privado; e na actualidade cursa na USC un posgrao en Dereito Tributario así como o segundo ciclo da licenciatura en Ciencias Políticas e da Administración. O premio está dotado cunha cantidade en metálico correspondente á contía da súa matrícula universitaria.

O autor galardoado fai unha introdución histórica da problemática e a analiza desde unha óptica xurídica no ámbito da lexislación internacional, estatal e autonómica, así como das diversas iniciativas que se teñen producido a nivel local. Fai un estudo comparativo das solucións empregadas para situacións paralelas noutros lugares do estado e aporta conclusións e propostas de actuación concretas. Entre estas últimas é de destacar a urxente necesidade de evitar que a reforma do Estatuto de Autonomía de Castilla y León se aprobe co texto actualmente proposto e en trámite no Congreso dos Deputados, para evitar deixar ao galego nunha situación de inferioridade legal a respecto do leonés. Tamén apunta a necesidade de introducir a mención á protección do galego nunha futura reforma do Estatuto de Autonomía de Asturias. Denuncia o autor que algunhas das medidas máis útiles xa foran aprobadas por unanimidade do Parlamento Galego no Plano Xeral de Normalización Lingüística, e non foron aínda executadas pola Secretaría Xeral de Política Lingüística. Incide na necesidade de colaboración da Administración galega coas entidades cidadás que a día de hoxe traballan nas comarcas orientais sen axuda pública de ningún tipo.

O acto público de entrega do premio terá lugar nas vindeiras semanas e será anunciado proximamente polos organizadores.

Fala Ceibe do Bierzo quere dar os parabéns ao galardoado e congratúlase de que o premio recaese nun estudo que con certeza será útil para dar novos e necesarios pulos e publicidade ao galeguismo no Bierzo.

OS NOMES DOS CONCELLOS BERCIANOS.

2007-02-01T13:52:00.000+01:00

OS NOMES DOS CONCELLOS BERCIANOS,
Por Xabier Lago Mestre.

falaceibe@yahoo.es

O ano 2007 comeza coa delegación da materia de alteración do nome e troco de capitalidade dos concellos por parte da Junta de Castela e León na Comarca d´O Bierzo. Resulta lóxico que o Consello berciano, no que están representados todos os concellos, asuma parte das funciois relacionadas coas as administraciois locais da nosa rexión que ata agora son competencias das instituciois superiores. Baseamos esta demanda na cercanía entre as nosas administraciois (comarca, concellos e pedanías), o que permite un trato directo e unha máis estreita cooperación, e en que comparten o mesmo espazo territorial e poboación.

A importancia da xestión desta dita materia delegada deriva de que agora os bercianos poderemos fixar os nomes dos nosos concellos raxando cun pasado de imposiciois lingüísticas. N´O Bierzo existen varios idiomas dende a Idade Media, castelao, ástur-leonés e galego. Sendo tamén certo que a lingua ástur-leonesa se asentaba secularmente no oriente da nosa rexión, mentres que o galego fai o mesmo no occidente. Estes dous idiomas, a pesar da súa comentada vinculación territorial, foron obxecto de minorización continuada por mor da progresiva imposición política do castelao. Como aquelas linguas non posuían recoñecemento legal pois non eran tidas en conta polas instituciois.

Esta situación discriminatoria para os idiomas rexionais non sempre foi así. Como ben podemos constatar na documentación dos nosos mosteiros bercianos, o galego e mailo ástur-leonés tiveron un uso social e institucional normal durante a Idade Media. Por iso atopamos neses papeis antigos nomes de vilas e lugares como: Curillón, Valboa, S. Pedro de Devesas, Quilous, Toural, Teixeda, Canteyxeyra, Cobellos, A Veiga, Fabeiro, Vila de Paos, etc ou de comarcas: Valcarce, Cabreyra, Berizo, Aguiar, Fornela, Cornatelo, etc. Seguro que todos podemos identificar sen dificultade estas denominaciois con localizaciois actuais do noso mapa rexional d´O Bierzo. Estes nomes existen aínda na lingua galega e con outros moitos, os que forman parte da toponimia menor, denominaciois de montes (orónimos), de augas terrestres (hidrónimos), de personas (antropónimos), de plantas (fitónimos), de animais (zoónimos) e demais, enriquecen o noso variado patrimonio lingüístico berciano.

Queda claro que a lingua galega, tan presente no territorio occidental, ten dende logo carácter de propia d´O Bierzo porque forma parte esencial do patrimonio idiomático dos seus falantes hai séculos. Sen embargo, tamén houbo falta de valoración, cando non desprezo, cara ao galego pola banda das instituciois. Así o galego só tivo consideración de dialecto ou fala do pobo iletrado fronte ao idioma xeral ou nacional do Estado, o castelao. Manifestación desta discriminación lingüística foi a falta de recoñecemento legal do galego ata a recuperación da democracia co Estado de dereito. O galego, ao non ter valor xurídico, careceu de uso administrativo polas instituciois públicas.

Os funcionarios locais ou estatais aplicaron esta política lingüística uniformizadora na súa actuación a diario por obriga legal. Así por exemplo, se había que facer os nomenclátor, é dicir, as listaxes das diversas poboaciois d´O Bierzo (concellos, vilas, pedanías, barrios, lugares...) ou dos nomes das rúas e ruelas, pois se castelanizaban progresivamente con cada nova revisión ¿razois?. Primeira, porque os oficiais públicos descoñecían o galego, e xa se sabe, o que se ignora non se valora nin recoñece como tal. Segunda, os nomes galegos carecían de significado axeitado para os funcionarios castelao-falantes, por iso procuraban denominaciois próximas ao castelao (por grafía ou fonética). E terceira, o galego non existía legalmente, ao non ser idioma oficial, polo tanto carecía de efectos xurídicos no dereito público.

Hogano os bercianos temos a oportunidade de recuperar a denominación dos nosos concellos na lingua propia d´O Bierzo occidental. Neste sentido hai que ter conta da Lei de Réxime Local de Castela e León que manda que "la denominación de los municipios habrá de ser en lengua castellana (...)" (artigo 24.1). Logo esta imposición idiomática obriga a adoptar nomes bilingües para os concellos bercianos. Deste xeito tamén daremos cumprimento ao establecido pola Carta Europea das Linguas Rexionais ou Minoritarias -ratificada polo Reino de España en 2001- que propón o "emprego ou a adopción e, en caso de que proceda, conxuntamente coa denominación nas linguas oficiais, das formas tradicionais e correctas dos topónimos nas linguas rexionais ou minoritarias" (artigo 10.2.g).

Desexamos que os políticos locais inicien axiña os procedementos administrativos para incorporar as denomicaciois dos concellos en galego-berciano ( Peranzais, A Veiga de Espiñareda, Fabeiro, Vilafranca, Cabanas Raras, A Veiga de Valcarce, A Ponte Domingo Flórez, Valboa, Barxas, Camponaraia, Viladecais e, Borreis). Esta tramitación legal debe compaxinarse cunha campaña informativa do Consello d´O Bierzo entre a poboación afectada, sobre as denominaciois bilingües dos concellos, a cal sen dúbida facilitará a concienciacion social favorable a esta pequena modificación idiomática.

Ponferrada, xaneiro de 2007.
http://obierzoceibe.blogspot.com
http://www.ciberirmandade.org/falaceive
http://www.falaceibe.tk

O DIALECTO BERCIANO DE ANTONIO FERNÁNDEZ Y MORALES.

2007-01-18T13:32:00.000+01:00

O DIALECTO BERCIANO DE ANTONIO FERNÁNDEZ Y MORALES.
Por Xabier Lago Mestre.

falaceibe@yahoo.es

En 1861 Antonio Fernández y Morales publicou "Ensayos poéticos en dialecto berciano" (reedición do Instituto de Estudos Bercianos, 2003). Libro que recolle diversos textos en lingua galega d´O Bierzo e que contén unha introducción do seu amigo Mariano Cubí i Soler, o cal lle animou a escribir a dita obra, baseada en parte en literatura oral da rexión. Da lectura conxunta, tanto desa dita introducción coma do prólogo do autor, poderemos comprender o pensamento compartido por estes dous compañeiros. Lembramos que a influencia deste libro ten sido grande. Así, o seu peculiar título serve de fundamento aos defensores da existencia do chamado dialecto berciano; casos de certo bercianismo político e cultural, e incluso para demandar la necesidad de "abordar la enseñanza escolar do ´subdialecto` berciano, así como normalizarlo (...)"(filólogo Manuel Gutiérrez Tunón, páx. 27). Pero a realidade é máis complexa. N´O Bierzo houbo e hai tres linguas en contacto (castelao, ástur-leonés e galego), e este plurilingüismo non pode reducirse a un sinxelo dialecto berciano, mediante a mestura histórica dos idiomas anteriores.

Se comezamos pola introducción de Cubí i Soler comprobamos continuamente a xerarquía idiomática que fixa, lingua xeral, dialectos e subdialectos. O idioma xeral está representado pola lingua española. Na cal se debe realizar o ensino, "en hora buena que en todos los establecimientos de educación, la lengua enseñante i enseñada, sea el dialecto de Castilla, elevado hoi dia a idioma nacional (...)". Todo o demais son sinxelos dialectos que deben ser só obxecto de peculiar respecto, "pero que no se desprecien por esto los demas dialectos (...)". Queda claro que o réxime xurídico dos idiomas do Estado está xerarquizado e será discriminatorio respecto ao recoñecemento de oficialidad co resto de "dialectos" minorizados.

No caso do noso idioma galego, Cubí i Soler salienta o forte dialectismo, "así las particularidades que separan el Berciano de los dialectos i subdialectos gallegos hermanos suyos (...)". Todo o contrario do que representa a unidade do idioma nacional, do Estado. Ademais está claro que este último se diferencia claramente do resto de "dialectos" por razois de funcionalidade, "la lengua jeneral se ha cultivado mas, se ha enriquecido i engrandecido mas, se ha elevado, se ha hecho mas a propósito para la filosofía, para la poesía, para todo lo vasto, lo abstracto, lo explicativo en artes i ciencias (...)". Pola outra banda, o resto de linguas minorizadas serven para outras tarefas inferiores, "pero los dialectos siempre son mas a propósito para lo genuino, lo cándido, lo simple, lo sencillo, lo inocente, para cuanto concierna en suma a la vida i costumbres primitivas de un pueblo (...)". Este paternalismo idiomático no fundo agocha unha fachendosa ideoloxía diglósica: cada lingua ten as súas funciois naturais ben xerarquizadiñas.

O propio Fernádez y Morales comparte esta diglosia lingüística cando comenta "verdad que hoy aparecería ridículo hablar desde la academia, ó de la cátedra, y hasta en la familiar conversación entre las gentes de la clase media el lenguaje de los dialectos (...)". Este autor ten moi clara a relación idiomática entre o berciano e mailo galego, "si bien el berciano es un subdialecto gallego, se castellaniza á medida que los pueblos del país de que me ocupo se van acercando á Castilla, ó se galleguiza completamente según que sus opuestos confines van tocando los de Galicia (...)". A seguir comenta que procura as esencias do berciano, "con el fin de evitar las dos opuestas influencias castellana y gallega, y de presentar el berciano en su mas aislada individualidad, ó lo mas puro y castizo posible (...)"; razón pola cal elixe, como obxecto do seu traballo, "el lenguaje que se habla en el centro del Bierzo bajo, ó sea el que se halla encerrado dentro de los límites de su valle (...)". Interesante tamén resulta a súa visión da diferencia entre uso e coñecemento xeneralizado do galego entre a poboación da rexión, "si bien el dialecto berciano es de uso común solamente entre las masas, no por eso es desconocido ni desdeñado por las personas que forman la clase distinguida de la sociedad del Bierzo, por mas que en sus relaciones y trato entre si se sirvan exclusivamente del idioma castellano (...)".

Os estudos filolóxicos actuais permítennos ter un coñecemento máis axeitado sobre a situación dos idiomas d´O Bierzo. Así, polo que toca ao galego-berciano, sabemos que o seu dialectismo se manifesta nas variedades das falas do occidente/oriente ou do sur/norte (onde destaca o ancarés). Variedades dialectais que son froito da influencia doutras linguas veciñas, ástur-leonés e castelao, e da nosa peculiar orografía rexional (vales montañosos parcialmente illados). Pequenas diferencias dialectais do galego-berciano que se manifestan no léxico, a fonética ou a morfosintaxe. A verdade é que o galego-berciano non ten especificidade suficiente para denominalo dialecto, por iso xorde integrado na unidade que forma o chamado "bloque dialectal oriental" do idioma galego do noroeste peninsular, compartindo características comuis co que se fala nas comarcas veciñas de Navia-Eo, Valdeorras, O Bolo, A Mezquita e mailas Portelas da Seabra. O importante non é salientar estas diferencias dialectais entre territorios que compartimos a mesma lingua galega dende a Idade Media, senón normalizar o uso público deste idioma en todos os eidos (ensino, administraciois oficiais, medios de comunicación, novas tecnoloxías, etc). E para acadar este obxectivo esencial precisamos dunha norma idiomática (normativar) que nos permita aos falantes galegos, vivamos en Tui, A Coruña, Ourense ou Ponferrada, a comunicación plena ao longo deste século XXI, e teña capacidade de adaptación continuada ás modernas tecnoloxías informáticas. Idioma galego que non debe estragar nunca a consecución da unión cultural coa comunidade portuguesa-brasileira.

Ponferrada, xaneiro 2007.

http://obierzoceibe.blogspot.com

http://www.ciberirmandade.org/falaceive

PROTESTA ANTE O ESCASO RECOÑECEMENTO DO GALEGO NO ESTATUTO CASTELÁ

2006-12-05T13:15:00.000+01:00

PROTESTA ANTE O ESCASO RECOÑECEMENTO DO GALEGONO ESTATUTO DE AUTONOMÍA DE CASTELA E LEÓN.
falaceibe@yahoo.es

A Asociación Cultural Fala Ceibe do Bierzo (www.falaceibe.tk) denuncia que o proxecto de Estatuto de Autonomía de Castela e León, aprobado o 29 de novembro, polas Cortes rexionais, non medrou o recoñecemento xurídico do idioma galego. Así pois mantense en dito proxecto o mesmo texto do actual Estatuto de Autonomía de 1999, "gozarán de respecto e protección a lingua galega nos lugares en que habitualmente se utilice" (novo artigo 5.3). Sen embargo, intrudúcese a seguinte novidade "o leonés será obxecto de protección específica por parte das instituciois polo seu particular valor dentro do patrimonio lingüístico da comunidade. A súa protección, uso e protección será obxecto de regulación" (artigo 5.2). Non se comprende esta distinta regulación estatutaria que se fai coas dúas linguas minoritarias de Castela e León.

¿Por qué o leonés vai ser obxecto de regulación xurídica e mailo galego non?. Os galego-falantes dAs Portelas da Alta Seabra e d´O Bierzo tamén temos todo o dereito a que se regule legalmente os noso idioma propio, para que se formalice xurídicamente a súa protección, uso e promoción. Esiximos pois unha protección igualitaria para estes dous idiomas minorizados no proxecto de Estatuto de Autonomía de Castela e León, de non o facer, teráse esta intervención política das Cortes rexionais como discriminatoria co idioma galego e coa súa comunidade lingüística. Lembremos que o propio proxecto de Estatuto recoñece, como obxectivo das políticas públicas (artigo 16.23), "a non discriminación e o respecto dos distintos colectivos étnicos, culturais e relixiosos en Castela e León, con especial atención á comunidade xitana, fomentando o entendemento mutuo e as relaciois interculturais". Polo tanto, a comunidade galego-falante, ao abeiro deste descrito apartado, paga a pena tamén a non discriminación cultural respecto a outros colectivos.

Fala Ceibe do Bierzo pretende que este proxecto de Estatuto de Autonomía de Castela e León, cando principie a tramitación nas Cortes Xerais, sexa obxecto da necesaria reforma. Neste sentido, tanto o Ministro de Administraciois Públicas, Jordi Sevilla, coma o Presidente do Senado, Javier Rojo (en Valladolid e Palencia respectivamente, o 30 de novembro), xa se amosaron favoráveis á reforma estatutaria nas Cortes Xerais. Tamén na anterior reforma do Estatuto de Autonomía, a fins de 1998, os parlamentarios do Congreso incluíron o recoñecemento do galego no proxecto de lei orgánica, mentres que no seu anterior tramitación, nas Cortes de Castela e León, negáronnos tal recoñecemento. Por iso confiamos de novo en que a maior pluralidade política, presente nas Cortes Xerais, servirá para debater máis profundamente sobre a pluralidade lingüística de Castela e León, e a necesidade dun mallor recoñecemento xurídico desta diversidade cultural no Estatuto de Autonomía.

Cando se inicie a tramitación parlamentaria do proxecto de Estatuto de Autonomía de Castela e León nas Cortes Xerais, Fala Ceibe do Bierzo contactará cos partidos políticos presentes nestas Cámaras (PP; PSOE, BNG, IU, ERC, CHUNTA aragonesista e demáis) para informarlles axeitadamente da peculiar problemática cultural da comunidade lingüística galego-falante d´O Bierzo e As Portelas de Seabra. Pretendemos que os partidos reformen o actual proxecto de Estatuto de Autonomía para evitar a xerarquización entre os idiomas da Comunidade Autónoma e calquera discriminación lingüística. E a mellor forma de protexer o noso idioma galego é a través da declaración de oficialidade no comentado Estatuto de Autonomía, da mesma maneira que xa se fixo con outros idiomas minoritarios, casos do éusquero na Comunidade Foral de Nafarroa e mailo aranés no Estatut de Catalunya.

Ponferrada, decembro de 2006.

Xabier Lago Mestre, Pte de Fala Ceibe do Bierzo

http://www.ciberirmandade.org/falaceive

O GALEGO HISTÓRICO D´O BIERZO

2006-12-02T10:28:00.000+01:00

O GALEGO HISTÓRICO D´O BIERZO,

Por Xabier Lago Mestre.
obierzoxa@lycos.es

A presenza do galego n´O Bierzo está constatada dende a Idade Media. Na documentación conservada dos mosteiros bercianos de Sta. Mª de Carracedo, Santo Andrés de Espiñareda, Sta. Mª de Cruñego e San Francisco de Vilafranca atopamos multitude de referencias escritas en galego. Os ditos cenobios e os outros máis galegos (Samos, Celanova ou Sobrado) que tamén tiveron intereses territoriais n´O Bierzo, utilizaron con total normalidade esta lingua autóctona na súa actividade administrativa, tanto interna como externa. A pesar disto, salientamos que a meirande parte das relaciois sociais, agropecuarias e comerciais en xeral foron ágrafas, xa que a poboación labrega só usaba o galego oral, porque descoñecía a súa codificación escrita, polo que carecemos da correspondente constancia documental.

A documentación monástica ofrece unha variada información que pasamos a analizar. A diversidade lingüística constátase no uso dos dous idiomas territoriais d´O Bierzo, o galego e o leonés, ademais do latín que, a pesar do seu carácter relixioso e internacional (nas relaciois internas da Igrexa e co Papado), perde importancia local ante o xeneralizado protagonismo das ditas linguas romances, mentres que o castelao gaña progresiva presenza na escrita baixo o abeiro das instituciois da Coroa (caso dos privilexios reais outorgados aos cenobios). Pola outra banda, a tipoloxía documental abrangue trocos de terras, foros enfitéuticos, testamentos, cartas de poboamento, arrendos, doazois, vendas e demais. Toda esta documentación sérvenos para coñecermos mellor a cultura galego-berciana a través de aspectos tales como a toponimia, a relixiosidade, a ordenación agropecuaria (coutos, quiñones, searas, bouzas, viñas, casais, etc), a organización territorial (parroquias, concellos, vilas, lugares, tenencias, etc), sistema de medidas (moios, ferrados...), e demais.

A fin do século XV prodúcese unha serie de acontecementos condicionan a futura relación entre as diferentes linguas romances d´O Bierzo. A derrota do Conde de Lemos ante o exército dos Reis Católicos supón a perda das súas posesiois territoriais nesta rexión. A Coroa merca Ponferrada, establece nela o corriximento da vila e da Provincia d´O Bierzo, o que facilitaa chegada de oficiais de Castela. A isto engádese o establecemento da nobreza aliada da Coroa (os Pimentel e os Alba no marquesado de Vilafranca). A reforma monástica dos cenobios bercianos, dirixida dende Valladolid, determinou a castelanización da documentación interna. Neste sentido as Cortes de Toledo de 1480 fixaron a obriga de uso do idioma castelao polos escribaos, feito que significou o abandono definitivo do galego por parte destes oficiais.

Dende entón esta lingua d´O Bierzo deixou de ter manifestaciois escritas en calquera documentación pública ou privada. Pero isto non significou a desaparición deste idioma porque o galego oral seguiu moi vivo e xeneralizado no seo da poboación durante os séculos posteriores. Mediante a transmisión interxeracional conservamos lendas históricas como a que relata a toma romana de Monte Medulio, romance en galego, orixinario do século XIII, publicado en 1892, que comeza “Do foron homes, fillas e peculio? Intra nostras covas de Monte Medulio (...)”. Os propios peregrinos que atravesaron O Bierzo recoñeceron a presenza do galego, caso do coengo Bernardo de Aldrete (s. XVII), “los mas políticos hablan bien el castellano pero los no tanto i mugeres el leonés que tira al gallego; verdad es que la vecindad i los muchos que passan de Galicia son causa desto”.

No século XVIII salientamos o bieito Frei Martín Sarmiento, nado en Vilafranca en 1695, que estudou o galego d´O Bierzo, tanto a documentación medieval de San Pedro de Montes, da cal di “contiene muchas escrituras en lengua vulgar, casi todo gallego del siglo XIII (...)”, coma a toponimia e a botánica, “carqueyxa, llaman así, y pronuncian a la gallega, en Montes”, xa que aproveitou as súas viaxes pola nosa rexión para realizar esta erudita actividade pescudadoira. Entre o seu variado pensamento ilustrado, tamén destacou a súa preocupación pedagóxica en relación co ensino do galego, “¿Qué fatalidad es que al niño gallego se le enseñe una lengua ignota en lengua castellana, que no entiende? (...)”.

O noso patrimonio lingüístico galego-berciano, na Idade Moderna, tivo a súa manifestación máis rica a través da literatura oral, de carácter popular, contos, ditos, lendas, canciois e demais centraron o seu protagonismo especial nas familias, nos fiandois, nas troulas noitiñeiras, nas festas (os maios, os entroidos, as romarías...), traballos (muíñas, facendeiras, segas, colleitas, etc). O galego tamén foi o idioma comercial das vendas e trocos verbais que tiveron lugar nas nosas feiras e mercados (Corullón, Vilafranca, A Veiga de Valcarce, Borreis, A Ponte ou Cacabelos). Pero este idioma tamén tivo uso institucional nas xuntas veciñais, por moito que o castelán penetrase progresivamente nas vilas. Así o dereito consuetudinario rural foi todo en galego, a pesar de que as ordenanzas concellís conservadas estean en castelán, xa que nesta lingua eran finalmente aprobadas pola autoridade correspondente. Sen embargo, a utilización do castelao foi necesario ante as instituciois provinciais, as escolas, o Adiantamento leonés, o Bispado de Astorga ou os oficiais da Coroa de Castela.

No século XIX a influenza do romanticismo favorece a conciencia lingüística a prol do galego-berciano. A figura senlleira deste período é Antonio Fernádez y Morales. No seu libro “Ensayos poéticos en dialecto berciano” (1861) lemos que “este dialecto gallego era utilizado habitualmente por el pueblo llano en su trato diario, aunque no es desconocido ni desdeñado por las personas que forman la clase distinguida de la sociedad del Bierzo, por más que en sus relaciones y trato entre sí se sirvan exclusivamente del idioma castellano”. A súa obra xa se insire dentro do coñecido como Rexurdimento cultural de Galiza. Tamén temos a Francisco de Llano y Ovalle, autor vilafranquino de “Flores del Bierzo, lozanas y mustias” (1896), de cuxa obra comenta que “no está arreglada al dialecto gallego, sino a las variaciones que de él se halan en El Bierzo”.

Foi no derradeiro século do milenio pasado cando se produxo a meirande perda do galego n´O Bierzo. As medidas legais uniformizadoras en castelao do Estado, a primacía da economía capitalista fronte á labrega, a maior influencia da sociedade urbana sobre a rural, a xeneralización do sistema escolar monolingüe, o exército, as administraciois centralistas, a emigración e demais forzaron a perda progresiva do idioma galego-berciano. Como exemplo do esforzo pedagóxico pola castelanización escolar temos o libro de Emilio Álvarez, titulado “Los defectos del lenguaje en Galicia y en la provincia de León”. Sen embargo, seguimos tendo escritores interesados por dignificar a nosa lingua, casos do vilafranquino Ramón González-Alegre e do corullés Gilberto Núñez Ursinos, o cal amosa a súa preocupación social en “Déixame tamén a min escuitar, oilo aturuxo dos teus fillos que ben cedo emigraron (...)”.

Nas dúas décadas finais do século XX asistimos ao rexurdimento cultural galego n´O Bierzo. Dentro do proceso xeral de recuperación das diversas linguas peninsulares cabe incluír a nosa peculiar mobilización galego-berciana, que ben podemos concretar nos seguintes fitos: pedagóxico (revista A Curuxa de Corullón), cultural (Escola de Gaitas de Vilafranca, Os Carocos de Valboa, Fala Ceibe de Ponferrada...), investigador (Instituto de Estudios Bercianos), teatral (Vagalume de Viladepaos), musical (Amancio Prada, bandas de gaitas...), literario (Aquilino Poncelas, Eduardo Fra...) e demais. A isto engadimos o establecemento do Estado de Dereito que recoñeceu os dereitos lingüísticos aos falantes das lingua minoritarias de España; dinámica que afectou ao propio Estatuto de Autonomía de Castela e León (1999), que xa menciona expresamente o galego no seu articulado, o que permitíu a oferta voluntaria deste idioma nos centros escolares do Bierzo dende o ano 2002.Ponferrada, decembro de 2006.

Xabier Lago Mestre, Pte. Asociación cultural Fala Ceibe d´O Bierzo.
http://www.blogoteca.com/obierzoxa

http://www.ciberirmandade.org/falaceive

BARBARIDADES DO REINO DE LEOM

2006-11-28T19:43:00.000+01:00

Barbaridades do Reino de Leom...
Leo isto hoje no "Diário de Leom", que bem poderia chamar-se "Diário de psiquiatria"
"Sin abandonar los límites del despropósito, no puede resultar más paradójico que, en el presente año, se haya renovado el convenio suscrito, hace cinco años, entre la Xunta de Galicia y su homóloga de Castilla y León para promocionar, en el Bierzo y Sanabria, el empleo del gallego -variante, como es sabido, del leonés-."
Os leoneses sempre igual: pensam que para que a língua leonesa recupere a sua saude, a língua galega tem que estar moribunda. Sem palavras!
Mas é que o homem, o autor deste artigo, um tal José Antonio Fernández Llamas, é todo um especialista, um filólogo desses estupendos, que um pouco mais arriba, oferece toda umha magistral liçom de lingüística románica: "Por último, llamar la atención sobre palabras tales como «pardal» y «pega», propias de las actuales León, Zamora y Salamanca, que no son utilizadas en el resto de España, donde se prefiere»gorrión» (siendo lo anterior cierto, sí vienen recogidas en el diccionario. Por tanto, aportación del leonés al castellano)".
O que nom sei é como entom pode explicar que o e-Estraviz, diga:"Pardal s. m. Zool. Ave passeriforme da família dos fringilídeos de cor escura que se domestica facilmente e tem um canto agradável. N. C. Acanthis cannabina." "Pega 3 s. f. (1) Zool. Ave da família dos corvídeos, de cor negra e branca o abdome, que se alimenta de insectos ou pássaros. N. C. Pica pica. Há diversas variedades de pegas: pega-carniceira, pega-carrachenta (o mesmo que pega-rabilonga). Pega-da-fraga, pega-da-montanha, pega-do-país (o mesmo que pega-marça. N. C. Garrulus glandarius). Pega-gaia, pega-marcha, pega-marça, pega-real, pega-reboldana, pega-rebordá: N. C. Garrulus glandarius. Pega-rabilã, pega-rabilonga, pega-rabuda, pega-raposeira, pega-porca, pega-preã, pega-sapeira: N. C. Pica pica. Pega-marinha: gavita. N. C. Haematopus ostralegus. Pega-fria: avefria. N. C. Vanellus vanellus. Pega-marta: azul monhuda. (2) pop. Mulher mal vestida. (3) Castanha cozida com casca [lat. pica]".
Mágoa que nom abundem entre os e as defensoras do leonês as pessoas com as que se poda falar e razonar. Algum trabalho é que se poderia fazer conjuntamente, mas com esta tropa...

Ovnis e Isoglossas: http://ovniseisoglossas.agal-gz.org

poesia de LOLI PRIETO RUBIO

2006-11-28T19:36:00.000+01:00

NAI TERRA
Coma un espírito dò vento
cunha voz anterga xa esquecida.
Coma un fio infindo dende orixen,
inexplicabel,ancestral e omnipresente.
É o amor pola nai terraa auga,
as chuvias,o monte.
É a paison pola derradeira
bágoadás meigas que choran.
Quero facer un feitizo,
para que miña nai non morrra.
Quero chegar ata o ceo
e soñar novas treboadas
de auga pura.Fuxir entre néboas
tépedas e molladas.
¡ Ata chegar ó rei solsin ser cinza!
¿Cómo pode un espírito do vento
susurrarlle á humanidade basta?,
¿Cómo pode unha árbore
fuxir dá asasina chama?.
¿Podería este fio ancestral
cunha soa cantiga,
voltar azuis os marese a terra limpa?
.Esqueceronse de cantaroxe
as ninfase só escoito o silencio
coma un deserto,un deserto insondable...
que non pode gañar.
máis unha voz moi cativa
paréceme susurrar:
¡Lembra espírito do vento
nás vosas mans está!

Loli Prieto RUBIO

MÁIS RECORTES DE CARLOS JOSÉ PÉREZ TEIJÓN.

2006-11-22T13:21:00.000+01:00

MÁIS RECORTES DE CARLOS JOSÉ PÉREZ TEIJÓN.

falaceibe@yahoo.es

O noso colaborador, o berciano Carlos José Pérez Teijón, remésanos novos recortes de xornais de Catalunya. Comezamos pola noticia, editada na revista Escuela, sobre o Convenio de colaboración para o ensino do galego en Castela e León, sinado polas Consellerías de Educación da Xunta de Galicia e da Junta de Castela e León. Entre os datos dese artigo salientamos que 723 cativos estudan galego en Infantil e Primaria, 57 alunos en 4 institutos e 72 na Escola Oficial de Idiomas de Ponferrada. A Directora Xeral de Política Lingüística, Marisol López, comentou que un dos problemas que hai no ensino do galego nos territorios estremeiros é a falta de oficialidade deste idioma, polo que o obxectivo debería ser intentar lograr este recoñecemento nas áreas de influencia do galego.

Continúan os debates na Comunidad Autónoma de Aragón sobre a reivindicación da cooficialidade das linguas minorizadas, o aragonés e o catalán. O proxecto de reforma do Estatuto de Autonomía, en tramitación no Congreso dos Deputados, inclúe no seu artigo 8 varios parágrafos sobre as linguas e modalidades lingüísticas propias de Aragón. Sen embargo non hai referencia expresa a cales son esas linguas, nin referencia á oficialidade delas. Como reacción a Institución Cultural de la Franja de Ponent (ICFP) desprazouse ao Congreso para xuntarse con parlamentarios de ERC e coordinar a estratexia defensiva, co obxectivo de denunciar "a evidente discriminación que fai o novo Estatuto (...)". O dito ICFP tamén acusou á Generalitat de excluír a Benaque, que pertence á Franja de Ponent, do mapa lingüísitico catalán, sen embargo o alcalde de Benasque comentou que "non se fala catalán, se habla patués que é o dialecto con palabras de catalán, o aragonés, o francés... é unha mestura (...)". Por último, o Informe del Comité de Expertos do Consello de Europa e do propio Consello de Europa, sobre a aplicación da Carta Europea de Linguas Rexionais ou Minoritarias, denuncia incumprimentos do Goberno aragonés por non recoñecer e dar un marco legal apropiado al catalán e ao aragonés.

Respecto á Unión Europea, salientamos que a mesa do Parlamento Europeo rexeitou, polo voto en contra do vicepresidente español, Aleix Vidal Cuadras (PP), o pedimento do Goberno español de permitir o uso do galego, o éusquero e mailo catalán/valenciono nas comunicaciois escritas dos ciadaos á dita institución. Alegou o parlamentario do PP razois técnicas a efectos de traducción e interpretación. Recordamos que o Consejo, o Comité das Rexións e a Comisión Europea xa asinaron os seus respectivos acordos co Reino de España. Haberá que seguir agardando para que se poida utilizar parcialmente o galego no Parlamento Europeo.

Tamén temos numerosas sentenzas sobre conflictos lingüísticos nas Administraciois públicas. Así o Tribunal Constitucional declarou o 9 de outubro inconstitucional e nula unha disposición do Decreto do Goberno Basco de medias para a normalización lingüísticas na Administración de Xustiza, que abría a porta á esixencia aos xuices, fiscais e maxistrados determinado nivel de coñecemento de éusquero para exercer na Comunidade Basca. Polo que toca a Catalunya, outra sentenza avala a posibilidade de impartir de maneira conxunta as estruturas lingüísticas comuis do castelao e do catalán. Así o Tribunal Superior de Xustiza de Catalunya desestima o recurso do Ministerio de Educación contra un Decreto da Generalitat. Na Galiza o presidente interino do Tribunal Superior espetou contra da pretensión do Goberno galego de obrigar aos xuíces a saber galego, segundo o que puidera concretarse na actual reforma do proxecto de Estatuto de Autonomía da Comunidade Autónoma, postura secundada polo presidente do Consello da Avogacía de Galiza e o Consello Consultivo.

O Goberno Balear tirou o Decreto 52/16 de xuño, para regular o trilingüísmo escolar. Os centros de ensino infantil e primario poderán impartir materias curriculares utilizando como linguas de aprendizaxe a catalá, a castelá e unha lingua estranxeira. Así se fixarán as áreas no lingüísticas que serán impartidas en cada unha das tres linguas. O resto do currículum será impartido de xeito equitativo a lingua catalá e na lingua castelá, seguindo os criterios de eficiencia e racionalidade na planificación. As áreas lingüísticas terán que impartirse na lingua de referencia.

O xornal La Mañana de Lléida recolleu a presenza do presidente do Consell comarcal del Segría, Gonçal Serrate, nos actos da 15 aniversario da creación da Comarca d´O Bierzo que tiveron lugar en xuño en Ponferrada e Cacabelos. Este político catalán reclamou no seu relatorio "competencias directas e finalistas, e non de convenios". En canto ao novo Estatut de Catalunya, considerou que saíron "dende o punto de vista da comarca un poco victoriosos (...)". As veguerías van substituír ás deputaciois actuais e serán ámbitos de actuación territorial da Generalitat, mentres que os consellos comarcais desenvolverán servicios supramunicipais.

Lleida, novembro de 2006.

http://www.ciberirmandade.org/falaceive

http://www.falaceibe.tk

POESÍA DE LOLI PRIETO RUBIO.

2006-11-22T13:11:00.000+01:00

NAI TERRA.

Coma un espírito dò vento
cunha voz anterga xa esquecida.
Coma un fio infindo dende orixen,
inexplicabel,ancestral e omnipresente.
É o amor pola nai terra
a auga, as chuvias,o monte.
É a paison pola derradeira bágoa
dás meigas que choran.
Quero facer un feitizo,
para que miña nai non morrra.
Quero chegar ata o ceo
e soñar novas treboadas
de auga pura.
Fuxir entre néboas
tépedas e molladas.
¡ Ata chegar ó rei sol
sin ser cinza!
¿Cómo pode un espírito do vento
susurrarlle á humanidade basta?,
¿Cómo pode unha árbore
fuxir dá asasina chama?.
¿Podería este fio ancestral
cunha soa cantiga,
voltar azuis os mares
e a terra limpa?.
Esqueceronse de cantar
oxe as ninfas
e só escoito o silencio
coma un deserto,
un deserto insondable...
que non pode gañar.
máis unha voz moi cativa
aréceme susurrar:
¡Lembra espírito do vento
nás vosas mans está!

Loli Prieto Rubio.

GALEGO NO ESTATUTO DE AUTONOMÍA DE CASTELA-LEÓN

2006-11-10T13:29:00.000+01:00

GALEGO NO ESTATUTO DE AUTONOMÍA DE CASTELA E LEÓN,
Por Xabier Lago Mestre.

falaceibe@yahoo.es

A presente reforma do Estatuto de Autonomía de Castela e León estase a tramitar con escaso debate social e certo escurantismo de cara á opinión pública. Isto non pode ser así cando hai temas tan importantes que nos afectan directamente. Neste caso queremos referirnos ao recoñemento estatutario das diversas linguas existentes nesta Comunidade Autónoma.

N´O Bierzo occidental existe o idioma galego dende a Idade Media, así se constata na propia documentación conservada dos nosos mosteiros (Carracedo, Espiñareda, Cruñego de Vilafranca e demáis). Lingua galega que permanece viva na fala popular, a toponimia, a literatura oral, as tradiciois, as festas, a música, as formas máxico-relixiosas, etcétera. Na actualidade o ámbito territorial galego-berciano abrangue 18 concellos, e en menor medida outros 7 que vain dende Peranzais ata Benuza, pasando por Ponferrada, os cales fain de lindeiro oriental.

O idioma galego d´O Bierzo tivo plena vixencia xurídica na Idade Media, pois servíu de soporte lingüístico para formalizar as compra-vendas, os trocos de terras, os foros enfitéuticos, os testamentos, as doaciois, etcétera. Posteriormente foise consolidando a progresiva utilización da lingua castelá, que contou co decisivo apoio das instituciois da Coroa de Castela, a Igrexia e mailo Estado, mentres o galego continuou usándose nas relaciois socio-económicas de carácter non escrito, levadas a cabo polas clases populares no eido rural. Ademáis, a nivel institucional o galego utilízase na práctica diaria do dereito consuetudinario, e isto malia que as ordenanzas concellís estean redactadas en castelao como era preceptivo legalmente.

O vixente Estatuto de Autonomía de Castela e León recoñece expresamente que “gozarán de respecto e protección a lingua galega e mailas modalidades lingüísticas nos lugares en que habitualmente se utilicen” (artículo 4.2). Grazas a este precepto estatutario se autorizou o ensino parcial do idioma galego nos centros educativos d´O Bierzo dende o ano 2002. Sen embargo, curso tras curso, continúa habendo graves problemas na execución dese programa escolar bilingüe, pois algúns centros se resisten a permitir a aprendizaxe deste idioma ao seu alunado. Por iso se fai necesario que a futura reforma do Estatuto de Autonomía de Castela e León recoñeza a obliga de ofertar a materia de galego en todos os centros d´O Bierzo occidental. Só deste xeito o alunado poderá exercer o seu lexítimo dereito a estudar o idioma da súa elección.

O proxecto de Estatuto de Autonomía, que se tramita nas Cortes de Castela e León, concreta que “o leonés será obxecto de protección específica por parte das instituciois polo seu particular valor dentro do patrimonio lingüístico da Comunidade. A súa protección, uso e promoción serán objecto de regulación” (artículo 5.2). Pola outra banda, a referencia ao idioma galego permanece redactada como xa consta no vixente Estatuto de 1999, pero colocada no novo artículo 5.3. Abraia que as dúas linguas minoritarias de Castela e León vaian ter distinta regulación estatutaria, de forma que se prima a protección legal do leonés sobre o galego, o cal ben se pode cualificar de intervención discriminatoria.
As linguas minoritarias de Castela e León, a saber, o leonés, o galego e tamén o éusquero do norte de Burgos e do Condado de Trebiño, merecen un mellor recoñecemento xurídico no Estatuto de Autonomía. Pedimos como mínimo unha protección legal semellante á que se propón no proxecto de Estatuto de Autonomía de Aragón para os idiomas aragonés e catalán, así “unha lei de Cortes de Aragón establecerá as zonas de uso predominante das linguas e modalidades propias de Aragón, regulará o réxime xurídico, os dereitos de utilización dos falantes deses territorios, promoverá a protección, recuperación, ensino, promoción e difusión do patrimonio lingüístico de Aragón, e favorecerá ás zonas de utilización predominante o uso das linguas propias nas relaciois dos ciudadaos coas Administraciois Públicas aragonesas” (artículo 8.2). Con esta nova reforma estatutaria hai que evitar xerarquizar a protección dos distintos idiomas de Castela e León.

Tampouo debemos agachar que a lingua galega d´O Bierzo só poderá acadar o pleno uso xurídico nas administraciois locais (Consello Comarcal, concellos e pedanías) cando obteña o recoñemento de oficialidade. A propia Lei de Bases do Réxime Local regula o uso administrativo dos idiomas oficiais (artículo 14.2), impedindo a utilización normalizada do resto de linguas non oficiais, caso da galega d´O Bierzo na actualidade. Outros idiomas minoritarios do Estado xa teñen conseguido a desexada oficialidade. Estes son os casos do éusquero no norte da Comunidade Foral de Navarra e da lingua aranesa, na recente reforma do Estatut de Catalunya (“a lingua propia deste territorio e oficial en Catalunya”, artículo 6.5 da Lei Orgánica 6/2006, de 19 de xullo).

Por desgraza non parece que a vontade política, representada nas Cortes de Castela e León, sexa favorable a conceder os lexítimos dereitos lingüísticos aos galego-falantes d´O Bierzo mediante o recoñecemento da necesaria oficialidade. Malia este negativo contexto político, non perdemos a espranza en que se poida reforzar o recoñecemento xurídico do idioma galego cando o proxecto de Estatuto de Autonomía de Castela e León se tramite nas Cortes Xerais, onde a presenza doutros partidos pode axudar a profundar nun debate lingüístico máis plural.

Ponferrada, noviembre de 2006.
Xabier Lago Mestre, Pte. Asociación Cultural Fala Ceibe do Bierzo.

http://www.ciberirmandade.org/falaceive

HOMENAGEM NO BERZO A ANTONIO FERNÁNDEZ E MORALES.

2006-11-03T13:46:00.000+01:00

Homenagem no Berzo a Antonio Fernández e Morales

por Corral Iglesias, J. A.

Nos dias 27, 28 e 29 de Outubro de 2006, a Universidade de Vigo, com acolaboraçom da Escola de Formaçom Permanente «Fermín Penzol», osconcelhos de Cacabelos e Vilafranca, o Conselho Comarcal do Berzo, com asAssociações Culturais «Xarmenta» e a «Escola de Gaitas deVilafranca», bem como destacadas pessoas de outros territórios da FaixaLeste, como o Eu-Návia, Portelas etc. organizárom esta actividadeformativa cheia de interesse.

A jornada do dia 27 estivo centrada em homenagear o grande poeta bercianoFernandez Morales, à vez que se debateu sobre diversas questões dacultura galega no Berzo.

Anxo Angueira, poeta, narrador, professor da Universidade de Vigo, foiapresentado por Carme López, professora de Língua Galega em Ponferrada. Oconferencista expujo a palestra: «A excepcional obra poética docacabelense Antonio Fernández Morales».

A mesa redonda organizada o dia 28 no Teatro Vilafranquino, foi moderadapolo activista cultural, Gaspar Méndez, debatendo na mesma do presente edo possível futuro das Línguas de Castela e Leom, além do seu tratamentono próximo Estatuto da Comunidade autónoma de Castela e León

Esta mesa estivo conformada por: Héctor García Xil. Professor da Universidade de Leom especialista emastur-leonês. Ricardo González Saavedra, presidente do Consello Comarcal do Berzo. Felipe Lubián, procurador nas cortes de Castela-Leom. Xabier Lago, presidente de Fala Ceibe. Manuel Mañá, presidente de Xarmenta.

Nesse mesmo dia, no cemitério de Cacabelos, na tumba do poeta AntónioFernández Morales houvo umha oferenda floral e a descoberta de umha placapor parte do Alcalde de Cacabelos e Manuel Mañá, presidente deAssociaçom irmá, Xarmenta. No acto uns pícaros lêrom versos do poetaberciano. Assim mesmo, distintos gaiteiros das comarcas estremeiras comGaliza tocárom em lembrança do homenageado.

Fechando os actos das actividades realizadas no Teatro Vilafranquino intervéu o catedrático da Universidade de Compostela e académico da RAG,Francisco Fernández Rei. A sua palestra intitulada «25 anos dereivindicaçom lingüística e cultural no Berzo» foi apresentada polocorrespondente da RAG no Berzo, Héctor Silveiro.

A intervençom do professor Fernández Rei, ilustrou sobre o continuo laborem prol da língua galega levada a cabo por distintos colectivos culturaisbercianos ao longo de mais de um quartel de século (A Mesa, Fala Ceive,Xarmenta, Escola de Gaitas...) que resultou na aceitaçom por parte dasInstituições administrativas da Comunidade de Castela e Leom da realidadelingüística e cultural do Berzo.

Na noite do dia 28, a Escola de Gaitas de Vilafranca agasalhou com ummagosto que se converteu numha «festa rachada» para alegria dosconvidados. As Médulas forom o objectivo do quefazer da manhá do dia 29. A excursomtivo um anfitriom e guia excepcional, Paco Macias, homem de bem e naturaldas mesmas Médulas, do Lago.

Lego a seguir, decorreu o V Jantar deCacabelos, juntança instituída por vez primeira quando se celebrou oaniversário das Letras Galegas na lembrança do frade Sarmiento. Podemos afirmar que as actividades organizadas pola Escola de FormaçomPermanente Fermín Penzol em colaboraçom com Associações Culturais doBerzo nos dias 27, 28, 29 de Outubro nas localidades de Vilafranca eCacabelos constituírom umha vanguarda exitosa do quefazer galeguista noBerzo.

Aguardamos que as distintas Agrupações Culturais bercianas que tenhemcomo cerna da sua razom de ser a defesa da Língua galega no Berzo, sejamcapazes de gerar um apoio mútuo sem por isso perderem a sua peculiaridadeentanto que associaçom. Todo seja polo bem da liberdade concreta docidadão, pois a cultura e língua própria som piares dessa liberdade.

http://www.cibeirmandade.org/falaceibe

FALA CEIBE NA 2ª ESCOLA PERMANENTE FERMÍN PENZOL

2006-10-31T13:31:00.000+01:00

FALA CEIBE NA 2ª ESCOLA PERMANENTE FERMÍN PENZOL.

falaceibe@yahoo.es

Fala Ceibe participou na Mesa redonda: “Presente e futuro das linguas de Castela-León”, que tivo lugar o sábado 28 de outubro en Vilafranca do Bierzo. Este acto formou parte do programa da 2ª Escola Permanente “Fermín Penzol”, organizada pola Área de Normalización Lingüística da Universidade de Vigo. A dita mesa estivo formada por Héctor García Xil, profesor da Universidade de León, especialista en asturleonés, Ricardo González Saavedra, Pte. do Consello Comarcal do Bierzo, Felipe Lubián, procurador socialista nas Cortes de Castela-León, Manuel Mañá, Pte. da asociación Xarmenta e Xabier Lago, Pte. de Fala Ceibe do Bierzo.

A intervención de Fala Ceibe comezou coa referencia á consideración dos falantes galego-falantes do Bierzo coma unha minoría etnocultural en Castela-León e en O Bierzo, tanto polo escaso número dos seus membros coma polo pequeno recuncho territorial con lingua propia distinta da castelá. Pero tamén somos minoría lingüística porque hai pouca conciencia social de carácter vindicativo, o que dificulta a reclamación do recoñecemento dos nosos dereitos mediante a axeitada mobilización colectiva.

Para salvar esta desvantaxe a minoría galego-berciana precisa de alianzas estratéxicas con outros grupos. Estes poden incluír as outras minorías lingüística de Castela-León, a saber, os falantes astur-leoneses e éusqueros do condado de Treviño, pero tamén hai que procurar apoios dentro da “irmandade galega”, presente na Comunidade Autónoma de Galiza, ademais das alianzas que poidamos atopar nas organizaciois bercianas (políticas, culturais, ecolóxicas e demais). Pero sobre todo cómpre unha mayor unión entre os colectivos galeguistas d´O Bierzo, precisamos da unidade de acción, para a cal fai falta máis confianza nas nosas posibilidades e menos dependencia dirixista do exterior. Agardamos que esta proposta non caia de novo en saco routo; deixemos pois que os demais colectivos reflexionen sobre o tan repetido dito: “a unión fai a forza”.

Fala Ceibe tamén analizou os posibles eidos de actuación vindicativa. O traballo no ensino é primordial, onde resta moito por facer para consolidar o ensino do galego no Bierzo. Hai que ampliar os centros escolares afectados porque quedan illas, como son os colexios de Carracedelo, A Veiga de Valcarce, Quilous, A Veiga de Espiñareda, Fabeiro, Columbrianos e demais. Temos que incluír máis niveis escolares, ensino de adultos, universidade de vedraños, cursos de concellos, etc. Pretendemos nun futuro conseguir que a oferta da materia de idioma galego sexa obrigatoria para todos os centros educativos do Bierzo occidental.

No eido cultural, a celebración do Día das Letras Galegas é fundamental para vencellar os destinos culturais de Galiza e O Bierzo. A investigación filolóxica, xurídica, histórica e demais debe servir para conocer o noso pasado común. O problema neste sentido é a carencia de medios de comunicación, de difusión a esgalla, que permitan a edición dos nosos traballos en galego.

Os medios de comunicación son fundamentais no labor difusor do noso labor vindicativo en O Bierzo, Castela-León e Galiza, pero nos esixen o uso do castelán de xeito maioritario. A través deles conseguimos que o noso activismo chegue a máis persoas, xa que os nosos medios de comunicación son de alcance moi limitado.

O uso da internet é básica para o activismo de Fala Ceibe. Este sistema de comunicación é de uso minoritario en O Bierzo, salvo entre a mocidade, pero ten grandes expectativas de futuro, por iso hai que tomar xa posiciois na rede, mediante páxinas web, blogs, foros e demais. Temos que intervir máis na internet berciana para galeguizala na medida das nosas escasas posibilidades.

Os entes locais de O Bierzo (Consello Comarcal, concellos, mancomunidades e pedanías) tein moito que facer no tema da recuperación administrativa da lingua galega (recuperación da toponimia, nomes das rúas, rotulación, cartelería...). Pero a vixencia xurídica do galego nestas administracióis só terá lugar cando se consiga o recoñecemento legal do noso idioma minorizado.

A nivel político, a remesa de información galego-berciana aos partidos é básica para que vaian tomando conciencia desta problemática cultural. Así hai que facelo nos concellos, Consello Comarcal, Cortes de Castela-León, Cortes Xerais, Europarlamento, etcétera. Nesta dinámica política xogámonos moito na tramitación da Lei Orgánica de reforma do Estatuto de Autonomía de Castela-León ou do Estatuto do Consello d´O Bierzo. Hai que dar a batalla de contino ata acadar a necesaria oficialidade do idioma galego nalgunha destas devandita leis.

Fala Ceibe botou en falta máis tempo para explicar polo miúdo as nosas estratexias vindicativas, que ben poden ser compartidas polas outras organizaciois galeguistas, aínda que as présas da organización tamén afectaron ao resto de membros presentes na mesa redonda e ao propio público asistente, xa que non houbo case debate final. Por desgraza, neste tipo de actos académicos, séguese dando máis tempo ás intervenciois tradicionais e folclóricas que ao debate fundamental sobre a procura de carreiros vindicativos de interese para o fomento e maila vigorizón da nosas cultura e lingua galegas nos territorios estremeiros da Galiza.

Ponferrada, outubro 2006.

http://www.ciberirmandade.org/falaceive

http://obierzoceibe.blogspot.com

ECOS DA BERENGUELA, HAIKUS DO BIERZO

2006-10-23T10:46:00.000+02:00

ECOS DA BERENGUELA
HAIKUS DO BIERZO,
XOSÉ LOIS GARCIA

O Bierzo non é o Xapón, mais ten unha paisaxe apaixonada onde a poesía emerxe deses picoutos nevados e deses riachos cantareiros e bulidores que emiten unha imaxe tenra e precisa que sempre nos conmove. O viaxeiro, sempre impresionado e conmovido por estas paisaxes bercianas, intenta, en seus silencios, falar coa natureza e esta sempre lle responde. Este é o caso de María Concepción Hernández, unha canaria de Los Realejos de Tenerife, onde naceu en 1938, Licenciada en Filosofía e Letras pola Complutense e actualmente reside en Tenerife. Nada sei das súas benquerencias co Bierzo, que deben ser moitas, mais si das súas impresións que tan ben expresa nestes seus haikus que sinceramente titula: “Impresións do Bierzo”.

Este libro bilingüe, para nós os galegos, ten unha atracción especial porque o idioma rector é o galego. Esto é moito para terlle que agradecer a unha canaria de encantos mareiros que veña a estas terras para enxergarse nelas, pero ademais capte con toda naturalidade que o idioma do Bierzo é o galego. Seus rexistros están harmonizados nun galego normalizado e de fecunda vitalidade literaria. Non sei se isto lle veu pola súa profesión académica de filóloga ou tubo axuda de outros. Isto en realidade pouco importa. O que si ten moito mérito é a predisposición dunha persoa como María Concepción Hernández que ademais de ser sensíbel co medio explorou os alicerces mais íntimos e as esencias mais lexitimadoras como é a fala galega do Bierzo, cada vez menos falada. Esta parcela lingüística foi plasmada no Estatuto De Autonomía de 1936 e nada comentada no Estatuto de Autonomía de 1980. Agradécese ese recoñecemento ao idioma orixinal do Bierzo que non é outro mais que o galego e atópase en decadencia fronte ao castelán.

Serie Prímula é a editora madrileña que se encargou da publicación de “Impresións do Bierzo”. Aquí exprésase esa comuñón cunha terra tan definida e tan especial como é a berciana. E deste sentimento xurde unha temática difícil, non só pola súa economía poética, senón pola súa filosofía do concreto. María Concepción Hernández propúxose como meta un temario difícil e de raíces orientais. Neste caso, un xa pode ser un bo lector de haikus, penetrar ou imaxinar as preferencias e as alusións do gran Basho que tanto mastigou e dixeriu a paisaxe doutras lonxincuas latitudes ben diferentes ás do Bierzo.

Non é fácil penetrar nunha terra cando non se ten un sentimento profundo por ela. Incluso para comprendela hai que manter confidencias e cando o microcosmos nos fala cos seus silencios. Este principio parece que o mantén con firmeza esta poeta. Aínda que nos pareza que algúns destes haikus están descompensados entre o sentido que lle dá ás cousas e as imaxes que estas emiten nos tres versos. Os haikus sempre tenden a simplificar a mensaxe e se un non comprende a súa misión pode que o hermetismo remate afogándoo.

María Concepción Hernández escolleu unha temática difícil para evocar as terras do Bierzo, que coñece, que ama e que evoca. Hai un interese sentimental profundo e ela escolleu este tipo de versos para harmonizar as imaxes que se lle foron acumulando nos seus interiores e, psicoloxicamente, non é nin moito menos unha aventura e menos un capricho. Hai imaxes tan delicadas e suxerentes que nos leven ao celme mais nítido e venturoso do que a poeta apreciou no Bierzo. Este haiku mantén é unha contundencia sorprendente, tal vez cando a poeta observa as cerdeiras floridas e así responde a estes estímulos: “A velocidade/ as cereixas maduran/ ca augardente”. Ou esta imaxe tan penetrante, delicada e filosófica: “Do vello umeiro/ surxiron mouchos/ plumaxe rosácea”.

“Impresións do Bierzo” conta con catro partes que corresponden ás catro estacións. Todo un temario nada esquecido nos haikus xaponeses nos que se evocan eses cambios cíclicos que producen trocos na paisaxe e estados de ánimo determinado nas persoas.

O BIERZO E O IDIOMA GALEGO.

2006-09-27T13:56:00.000+02:00

O BIERZO E O IDIOMA GALEGO,
por Xosé Lois García

Para ninguén é novidade que unha boa parte dos habitantes do Bierzo falan galego. E no Bierzo poucos ignoran que este territorio, que era provincia, fora anexionado a León en 1833 polo ministro Javier de Burgos, co pretexto que o engadido era para equilibrar a economía e o territorio leonés.

E desde este momento a referencia que temos sobre a rexión do Bierzo é a perda da súa idiosincrasia, acelerada de tal maneira que agora os bercianos promoven a súa identidade tan personificada no idioma galego. E esta personificación está avalada por unha serie de persoas que traballan en prol da recuperación da súa identidade e que están levando adiante unha serie de publicacións en galego de alto nivel e dunha análise reivindicativa como: Fala Ceibe, Porcoespiño e asociacións que traballan nesta dirección como Xarmenta e outras mais.

Hai poucos días que nunha recepción de Nadal, achegóuseme un amigo natural do Bierzo, xuíz en Barcelona, e cos conceptos demagóxicos da dereita espetoume: "¡Así que o BNG quere anexionar o Bierzo a Galicia..., xa, xa, xa!". Miña resposta: "Así que os que van reformar o estatuto de Castela e León (a dereita) deixan unha cláusula aberta para aqueles territorios que queiran adherirse, sobre todo do País Vasco, que é onde buscan bulla e atizan conflito. ¿Así que Galicia non ten dereito a contemplar o mesmo? Cando no Estatuto de 1936 se di no artigo 2º do Título I, o seguinte: "Poderá agregarse a Galicia calquera territorio límitrofe de características históricas, culturais, económicas e xeográficas análogas, mediante os requisitos que as leis xerais establezan".

Aínda non contento coa miña resposta envieille fotocopia dun artigo que Francisco Giner de los Ríos escribiu en 1884, despois dunha visita ao mosteiro de Santiago de Penalba, facendo a seguinte reflexión sobre o Bierzo: "Perpetuamente verde, nin pola súa situación, nin polo seu clima, nin pola súa raza, nin polos costumes nin por ningunha condición real, en suma, pertence á seca terra castelá, da cal se atopa mellor defendida que de Galicia. Por isto, se non convén volver á organización que por breve tempo tivo esta vella comarca cara ó primeiro tercio do século, en que constituíu unha provincia á parte (uníndolle sen razón abonda outros territorios limítrofes; e se o carácter e usos dos bercianos se atopa aínda certo deixe leonés, parece indiscutible que neles, e máis aínda na topografía da rexión, predomina de tal sorte a afinidade con Galicia, que debe conceptuarse erro o decreto administrativo, por cuxa virtude se atopa incorparada á provincia de León, constituíndo estraña maridaxe co grave, seco, e un tanto bravío habitante da non menos grave, seca e bravía terra de Campos".

A esta realidade captada por un enorme intelectual como foi Giner de los Ríos, hai que ilustrar o panorama do Bierzo con outra opinión actual e feita desde ese territorio e publicada no boletín Porcoespiño, da autoría de Xabier Lago Mestre, que comeza dicindo: "A minoría galegofalante do Bierzo sufre numerosos ataques das institucións de Castela e León. Entre eles salientamos o continuo aprazamento da implantación da materia de lingua galega no ensino regrado". Noutro artigo deste boletín, asinado por Anxo X. Rodríguez Meraio, dise: "Cando falamos de cultura todos pensamos no conxunto que compoen as costumes, carácter, tradición e lingua,... dun determinado grupo de xente. (...) O Bierzo está a vivir unha cultura que non lle corresponde nin por asomo, isto pode soar a chinés para a maior parte dos bercianos que prefiren manterse pasivos diante do engano secular dos que están da outra parte do Manzanal".

Polo tanto, as diversas problemáticas do Bierzo, entre elas a mais substancial, como é a lingua galega que alí se fala, están sendo tratadas con pericia nas que se fundamenta un debate de grande calado institucional para o futuro do Bierzo. Neste contencioso, os galegos debemos opinar ao xeito de Fernando Pessoa, a patria faise común cando o idioma nos é común.

martes, 3 enero 2006

PEDIMENTO DE AXUDA PARA UN MAIOR RECOÑECEMENTO DO GALEGO DO BIERZO.

2006-09-18T13:44:00.000+02:00

PEDIMENTO DE AXUDA PARA UN MAIOR RECOÑECEMENTO ESTATUTARIO DO GALEGO.

falaceibe@yahoo.es

A Asociación cultural Fala Ceibe do Bierzo (www.falaceibe.tk) diríxese á cidadanía de O Bierzo e de Galiza en pedimento de axuda para demandar ante as Cortes de Castela e León unha maior protección da lingua galega na reforma do Estatuto de Autonomía desta Comunidade Autónoma. Pretendemos máis recoñemento legal para o galego de O Bierzo e da Alta Seabra que permita a necesaria normalización lingüística destes dous territorios. Neste sentido a declaración de oficialidade do galego debe ter lugar no devandito Estatuto de Autonomía, o cal permitiría o uso administrativo deste idioma nas instituciois públicas. Ademáis é lexítimo e xusto que todas as comunidades galego-falantes do noroeste peninsular (Galiza, Navia-Eo, O Bierzo e A Alta Seabra) teñan recoñecidos iguais dereitos lingüísticos, para salvar as discriminaciois que sofren os habitantes dos tres territorios estremeiros con idioma galego sen declaración de oficialidade.

Fala Ceibe lembra que xa a presión social e política tivo os seus resultados positivos en 1998, cando se conseguiu a inclusión da lingua galega no actual Estatuto de Autonomía de Castela e León, que quedou recollida da seguinte forma: “Gozarán de respeto y protección la lengua gallega y las modalidades lingüísticas en los lugares en que habitualmente se utilicen” (artículo 4.2). Agora temos que esixir unha redacción alternativa que mellore a protección do galego cun novo artículo. Esta actual conxuntura política de reforma estatutaria debe ser aproveitada pola cidadanía para participar activamente, mediante a oferta de propostas favorables ao recoñecemento de máis dereitos, caso dos lingüísticos. Estamos ante unha oportunidade histórica para conseguir unha maior protección legal do idioma galego que precisa da mobilización social e política. E isto é así porque cremos firmemente que no fundo deste debate político está en xogo a propia existencia futura do galego, tanto en O Bierzo coma na Alta Seabra.

Fala Ceibe anima de novo á cidadanía de O Bierzo e, especialmente á de Galiza, ás súas instituciois (Parlamento, Xunta, Consello da Cultura Galega, universidades, etc), os partidos políticos, os sindicatos, as asociaciones (culturais, mocidade...), os medios de comunicación e demais para que remesen as súas cartas e declaraciois oficiais á Comisión de reforma do Estatuto de Autonomía, das Cortes de Castela e León (www.ccyl.es), en demanda dunha maior protección legal para a lingua galega de O Bierzo e maila Alta Seabra. Os escritos dirixiranse a: “Comisión de reforma del Estatuto de Autonomía, Cortes de Castilla y León, 47194 Fuensaldaña”. A ditas cartas deberán chegar ao seu destino antes do 29 de novembro de 2006, data en que se aprobará definitivamente o Estatuto polo pleno das Cortes de Castela e León. ¡Grazas a todos e todas pola vosa axuda solidaria!.

Ponferrada, setembro de 2006.

Xabier Lago Mestre, Pte.de Fala Ceibe do Bierzo.

Tfno. 695344293 (tardes)

Apdo.postal 257, 24400 Ponferrada

http://www.ciberirmandade.org/falaceive

http://obierzoceibe.blogspot.com

FESTAS PATRONAIS DE PONFERRADA VINDICATIVAS.

2006-09-14T13:21:00.000+02:00

FESTAS PATRONAIS DE PONFERRADA VINDICATIVAS
DE FALA CEIBE N´O BIERZO.

falaceibe@yahoo.es

Aproveitando a estadía dos ceibes na celebración das Festas patronais de Ponferrada fixemos un chisco de activismo vindicativo. Así continuamos co recurso do buzoneo de materiais de Fala Ceibe polos concellos, neste caso polos de Ponferrada, Camponaraia, Cacabelos, Vilafranca e Toural dos Vaos. Sen discriminar a partido ningún, deixamos panfletos ceibes aos seus concellais sobre as nosas demandas en relación cunha maior protección legal da nosa lingua na rexión e cun máis recoñecemento do Consello d´O Bierzo no propio Estatuto de Autonomía de Castela e León. Durante a nosa viaxe polos ditos concellos tamén fixemos pegadas de cartelería nas paradas do autobús. Xa na cidade de Ponferrada colocamos os nosos sobres con materiais ceibes nas sedes do partidos (PSOE, PP, IU, PB e MAS), na procura de concienciar a estas formaciois verbo da necesidade de incluír as nosas demandas culturais nos seus programas políticos de cara ás elecciois de maio do 2007.

Tamén fixemos unha nova doazón de libros infantís e xuvenís en galego para o bibliobús da Deputación de León, xa que este vehículo percorre O Bierzo occidental, vai polos pobos e aldeas que aínda non tein bibliotecas municipais.

Aproveitamos esta ocasión para informar da estratexia vindicativa de Fala Ceibe para o que resta do ano 2006. O tema máis importante que temos que desenvolver é a reforma do Estatuto de Autonomía de Castela e León. O Bierzo xógase moito neste período de tramitación deste proxecto de lei. Fala Ceibe intentará ter protagonismo na reforma desta lei rexional porque pretendemos acadar a oficialidade do noso idioma d´O Bierzo e da Alta Seabra. Neste sentido, para presionar máis aos políticos da Comisión parlamentaria de reforma do dito Estatuto de Autonomía (www.ccyl.es) intentaremos conseguir o apoio da Patria Galega: do seu Parlamento, dos partidos, das instituciois, dos colectivos e das persoas individuais. Será difícil que os políticos de Castela e León nos concedan o recoñecemento de oficialidade para o galego d´O Bierzo, pero prometemos dar, unha vez máis, a batalla institucional e social, como xa fixemos na anterior reforma estatutaria de 1998, e que tan bos resultados deu finalmente malia o rexeito primeiro que tivemos tamén daquela de moitos que permaneceron pasivos ¿qué farán nesta ocasión eses criticois?...

Anticipamos que tamén participaremos activamente na Xornada Bercianista, organizada polo partido do Bierzo (www.partidodelbierzo.org), para a primeira fin de semana deste novembro de 2006, e que consistirá na presentación de dous relatorios sobre a historia das divisiois territorias d´O Bierzo, e maila política territorial da formación bercianista, e un debate final que contará coa participación de representantes dos distintos partidos que explicarán as súas propostas de recoñecemento da especificidade territorial da nosa rexión nos Estatutos de Autonomía de Castela e León e do Consello d´O Bierzo.

Ponferrada, setembro de 2006
falaceibe@yahoo.es
http://www.falaceibe.tk
http://www.ciberirmandade.org/falaceive

http://obierzoceibe.blogspot.com

AVANÇA(M) A(S) NOSSA(S) LÍNGUA(S) NO BERZO

2006-09-14T13:16:00.000+02:00

Avança(m) a(s) nossa(s) língua(s) no Berzo,

polo compañeiro ceibe Igor Lugris.

Partidários dumha ou outra normativa para a nossa língua, conscientes ou nom de falarmos a mesma língua no aquém e no além Minho, o que devemos fazer é felicitarmo-nos porque, contra vento e maré, fazendo frente a mil e umha dificuldades e atrancos, a(s) nossa(s) língua(s) avança(m) no Berzo.Neste curso 2006-2007, 16 centros educativos da nossa comarca ofertaram ao seu alunado a possibilidade de estudar língua galega. E a estes haverá que somar os outros 20 centros que ofertarám português. Sim: nem eu me equivoquei ao escrever nem tu ao ler. 20 centros que ofertarám português. Cá, no Berzo, na nossa comarca da Galiza irredenta.

Foi em 2001 quando, após a assinatura dum convénio entre a Junta da Comunidade Autónoma Galega e a "Ghunta" da Comunidade Autónoma de Castela e Leom (na altura, ambas as duas instituiçons em maos do PP), começou oficialmente a estudar-se língua galega nos liceus e nas escolas berzianas. No passado 30 de Agosto, essas duas mesmas instituiçons renovarom o protocolo, que, como grande novidade, oferece a possibilidade de que os centros educativos privados e concertados também podam acolher-se ao mesmo.

Assim, neste curso, 12 Centros Rurales Agrupados e Colégios Públicos ( Toral de Meraio, Valentim Garcia Yebra, Jimena Munhíz, Carucedo, Maria Luisa Ucieda, Sam Lourenço de Brindisi, Virgem da Quinta Angústia, Sam Ildelfonso, A Ponte, A Placa, Compostilha e Jesus Maestro), além de quatro liceus de ensino secundario (Padre Sarmiento de Vila Franca, Bergidum Flavium de Cacabelos, Europa e IESVE de Ponferrada) teram aulas de língua galega em algumha das suas modalidades. Segum a Delegaçom Territorial de Educçom da "Ghunta" de Castela e Leom, serám perto de 800 alunos e alunas as que optarám por estudar a nossa e na nossa língua, com (segum o mesmo organismo) oito professores e meio (sic) para atender ao alunado. Estas cifras, demostram a grande vitalidade que vai colhendo o estudo da nossa língua no Berzo, pois no curso 2002-2003 eram 428 o número de alunoas/os que optavam por esta matéria.E a estes haverá que somar o alunado, adulto, da Escola Oficial de Idiomas, que, com dous professores/as, oferece a possibilidade a muitas pessoas de aprender a nossa língua. Com isso, o número de alunas/os de língua galega situará-se por vota dos 900.

Mas para além disto, devemos destacar também o facto de que na nossa comarca, e desde o curso 1987-1988, e por meio dum programa de cooperaçom institucional entre o Estado espanhol e Portugal, estám-se a ofertar aulas de língua portuguesa nos centros educativos. Com 11 professores/as na actualidade, que atendem 20 centros, entre colégios (Colégio Público Tierno Galván, Manuel Barrio, Generación del 27, San Miguel, Ribas do Sil, Páramo do Sil, A Devesa, Menéndez Pidal, Santa Bárbara de Bembibre, Santa Bárbara de Torre do Berzo, Tremor de Arriba, A Granja de Sam Vicente, Pradoluengo, O Redondal, Colégio Rural Agrupado de Villager de Laciana e Colégio Público “A Cortina” de Fabero), e centros da ESO onde se imparte como optativa no primeiro ciclo (Colégio Público Ribas do Sil, C.P. Santa Bárbara de Torre do Berzo, C.R.A de Tremor de Arriba y C.P. Manuel Barrio de Vila Seca de Laciana).

Umha boa notícia (ou mesmo duas boas notícias) para a(s) nossa(s) língua(s), independendentemente do lado da barricada onde cada quem de nós se situe no confronto normativo.

Umha boa notícia, que nom teria explicaçom, nom sería possível entender, sem ter em conta a existência, em todos estes anos, do trabalho reivindicativo desenvolto polas organizaçons galeguistas no Berzo: Fala Ceive, a Escola Gaitas, e outras muitas organizaçons, colectivos e mesmo pessoas a título individual.

Ovnis e Isoglossas: http://ovniseisoglossas.agal-gz.org

IMPIDEN ESTUDAR GALEGO NO INSTITUTO DE CACABELOS

2006-07-19T18:13:00.000+02:00

IMPIDEN ESTUDAR GALEGO NO INSTI DE CACABELOS

falaceibe@yahoo.es

A asociación Fala Ceibe quere denunciar os atrancos que está a sufrir a lingua galega no IES Bergidum Flavium de Cacabelos, xa que, tal como nos comunica un pai posto en contacto connosco, non se lles está a permitir aos alumnos de 4º de ESO escoller a optativa de Lengua y Cultua Gallega, e o que aínda é máis grave, no sobre de matrícula non se lles informa tampouco da posibilidade de escoller Ciencias Sociais en galego en 4º, a pesar de que existe o compromiso de informar aos pais desta posibilidade e de que no sobre da matrícula ten que ir unha autorización para que os pais que o desexen a cubran.

Parece mentira que ante esta situación nin a Administración educativa de Castela e León nin a Secretaría Xeral de Política Lingüística fagan nada para garantir que os alumnos poidan completar o Programa para a Promoción do Idioma Galego, froito do acordo entre Junta de Castela e León e a Xunta de Galiza; pois sabemos dalgún alumno que non vai poder obter o certificado da Xunta porque non se lle permite, a pesar de telo solicitado por escrito tanto no propio instituto como na inspección de Ponferrada.

Nestes momentos hai alumnos no IES de Cacabelos que, se non se toman medidas, non poderán estudar a materia de Lengua y Cultura Gallega, que teoricamente ían ofrecer os institutos que veñen desenvolvendo o Programa para a Promoción do Idioma Galego. Non poderán, a pesar de ter manifestado tal desexo reiteradamente e contra todos os atrancos impostos por parte do Centro e do silencio consentidor de tal inxustiza por parte das autoridades castela-leonesas e galegas.
Como se pode permitir que prevaleza a decisión do Centro sobre a vontade dos pais? De que vale que Política lingüística anuncie como un gran logro a posibilidade de que para o curso 2007-2008 se vai ofertar Lingua Galega no bacharelato se despois esa oferta non se leva á práctica? Onde está o compromiso das autoridades de Galiza co galego estremeiro?

Ante tal situación, semella máis ben que o único que lles interesa é saír nos medios de comunicación, pero nada máis. Non hai un compromiso real coa defensa do galego alén das fronteiras administrativas da Comunidade Autónoma de Galiza.

Desde Fala Ceibe instamos as autoridades galegas para que se poñan en contacto de inmediato coas autoridades educativas de Castela e León e solucionen satisfactoriamente para os alumnos este tema, xa que non é de recibo que se diga que sempre que se solicite se concede e logo cando isto ocorre fagan oídos xordos.

Cremos que a Secretaria Xeral de Política Lingüística debe implicarse de verdade neste tema e conseguir que se lle garantan a estes pais e a estes alumnos os seus dereitos. Alguén imaxina que se deixase nas mans do Centro o ofertar ou non Lingua Castelá, ou Matemáticas, ou Música ou Francés? Acaso se acepta que a Lingua Galega estea en inferioridade de condicións que o Francés ou o Inglés no seu propio territorio?

Igualmente Fala Ceibe quere facer un chamado a todas aquelas persoas que loitan a prol do idioma para que se solidaricen e esixan das autoridades que tomen cartas no asunto e solucionen canto antes este tema, pois non é de recibo que mentres alumnos de Vilafranca ou Ponferrada poden cursar esta optativa, alumnos de Cacabelos non poidan facelo porque a uns profesores non lles dá a gana de concederlles esa graza e porque as autoridades castelás se desentenden do tema, cousa que non nos sorprende; pero en cambio é sorprendente e vergonzoso que esa pasividade e ese desinterese polo desenvolvemento sexa compartido por quen en Galiza ten as responsabilidades sobre a política lingüística. Creremos nas palabras da Secretaria Xeral de Política Lingüística cando nos anuncie que grazas á súa mediación está garantido o estudo da optativa de galego en todos os IES que desenvolven o Programa. Así que menos anuncios e máis feitos.

Fala Ceibe do Bierzo,

apdo. 257, 24400 Ponferrada.

25 anos de historia por Concha Rousia

2006-07-17T20:20:00.000+02:00

http://www.agal-gz.org/modules.php?name=News&file=article&sid=3055&mode=&order=0&thold=0

FC PIDE A REVISIÓN DO ACORDO INTERAUTONÓMICO PARA O ENSINO DO GALEGO NO BIERZO

2006-07-03T12:58:00.000+02:00

FALA CEIBE DO BIERZO PIDE A REVISIÓN
DO ACORDO INTERAUTONÓMICO PARA
O ENSINO DO GALEGO NO BIERZO.

falaceibe@yahoo.es

A Asociación Cultural Fala Ceibe do Bierzo (www.falaceibe.tk) lembra que o Acordo de Cooperación para a promoción do idioma galego en O Bierzo, sinado entre a Xunta de Galicia e maila Junta de Castela e León (Vilafranca do Bierzo, 18 de xullo de 2001), ten unha duración de 5 anos, polo que está a punto de cumprir a súa vixencia. Razón pola que reclamamos ás dúas administraciois implicadas, non a sinxela prórroga automática senón unha revisión do texto xurídico que actualice o seu contido. Neste sentido engadimos algunhas propostas que consideramos de interese.

1ª. Fala Ceibe constata que O Bierzo occidental amosa unha continuidade xeográfica, histórica, cultural e lingüística onde predomina a comunidade galego-falante dende séculos. Logo non se pode admitir que nesta zona haxa aínda alguns colexios que non ofertan a materia de galego ao seu alunado (A Veiga de Valcarce, Carracedelo, Quilós ou A Veiga de Espiñareda). Nestes centros impídeselles aos galego-falantes exercer a súa opción educativa a prol da aprendizaxe do seu idioma propio, como así temos comprobado directamente. Esta situación discriminatoria resulta un claro incumprimiento do regulado no Estatuto de Autonomía de Castela e León, “gozarán de respeto y protección la lengua gallega y las modalidades lingüísticas en los lugares en que habitualmente se utilicen” (artículo 4.2).

2ª. Fala Ceibe teima en que se amplíe o ensino do idioma galego a todos os centros escolares non universitarios de O Bierzo occidental. E para evitar as actuais resistencias internas que hai nalguns colexios coa implantación deste idioma territorial, demandamos que se estableza legalmente a oferta obrigatoria da materia de lingua galega en todos os centros escolares públicos da zona occidental. Só desta forma quedará garantizada a opción educativa do alunado que demanda voluntariamente a aprendizaxe do idioma galego.

3ª. Fala Ceibe pretende que se resolva a actual problemática coa impartición da materia de lingua e cultura galegas en 4º da ESO (Orde de Castela e León EDU/965/2005, de 14 de xullo) e en Bacharelato. Algún instituto resístese a ofertar o idioma galego en 4º da ESO, ao alunado que llo demanda, baseándose no erróneo criterio da dirección de que se trata dunha materia optativa só de oferta voluntaria para o centro. Resulta imprescindible para o alunado que estudia galego, nos distintos centros escolares e sucesivos niveis académicos, completar o seu ciclo de aprendizaxe lingüístico coa superación final da materia de lingua e cultura gallegas en 4º da ESO. Este último curso permite a obtención da necesaria capacitación idiomática, así como da desexada titulación acreditativa, por iso esta materia de galego debe ser de oferta obrigatoria en todos os institutos de O Bierzo occidental (Ponferrada, Vilafranca, Cacabelos, Fabeiro e demás.

4ª. Fala Ceibe demanda que se estenda o ensino do idioma galego aos centros escolares privados pois xa existe demanda desta materia, como é caso dun colexio do barrio de Cuatrovientos de Ponferrada. Neste sentido o futuro Acordo interautonómico debería abranguer tamén a aprendizaxe do galego para os maiores, a través dos cursos impartidos polo programa da Universidade da Experiencia (Campus de Ponferrada), a ensinanza básica para personas adultas (Orde de Castela e León EDU/1032/2006, de 20 de xuño) nos Ceas ou a UNED nas súas aulas de Ponferrada e A Veiga de Espiñareda.

5ª. Fala Ceibe insta a que se organicen cursos de idioma e cultura galegas en O Bierzo, tanto para profesorado como o resto da comunidade escolar, por parte do Centro de Formación do Profesorado e Innovación Educativa de Ponferrada (CEFIE), a Fundación Universidade de Castela e León (FUNIVCYL), Cursos de verán da Universidade de León ou Instituto Castellano y Leonés de la Lengua, en colaboración coas universidades galegas ou Consello da Cultura Galega.

6ª. Fala Ceibe pide a creación dun Departamento de galego no propio Centro de Formación do Profesorado e Innovación Educativa de Ponferrada. Este departamento debería coordinar as actividades escolares (revistas educativas, materiais pedagóxicos...) e extraescolares (viaxes, intercambios, concursos, festas tradicionais...) relacionadas coa ensinanza do galego. Os recursos educativos en galego en O Bierzo son escasos, velaí a necesidade de compartilos e elaborar proxectos comúns para os distintos niveis escolares.

7ª. Fala Ceibe indica á Xunta de Galicia que debería incrementar o subministro de libros en galego, tanto aos centros escolares como ás bibliotecas municipais. Ademáis o Goberno galego ten que facer estensivas as campañas de promoción escolar do galego a O Bierzo, son os casos pasados do “Tren da lingua”, “Buslingua”, os concursos de “Entre nós, en galego” e demáis.

8ª. Fala Ceibe insiste en que se realicen campañas informativas sobre o ensino da lingua galega nos centros escolares e medios de comunicación de O Bierzo. As campañas deberán ser de carácter anual, coincidendo co período de matriculación de cada novo curso académico. Recordamos que o propio Procurador do Común de Castela e León xa indicou a necesidade de facer ditas campañas informativas (ver a Resolución sobre o ensino do galego de 21 de febreiro de 2002). Este plan informativo ten que afectar tamén ás páxinas web dos centros escolares bercianos, así como ao Portal educativo da propia Junta de Castela e León (educa.jcyl.es).

Ponferrada, xullo de 2006.

Xabier Lago Mestre, Pte. Fala Ceibe do Bierzo.
Tfno. 695344293 (tardes).
http://obierzoceibe.blogspot.comhttp://www.ciberirmandade.org/falaceive

O MOVEMENTO GALEGUISTA DO BIERZO

2006-06-21T13:33:00.000+02:00

O MOVEMENTO GALEGUISTA NO BIERZO
Por Xabier Lago Mestre, Pte. Fala Ceibe do Bierzo.
falaceibe@yahoo.es

Na década dos 80 do pasado século XX houbo varios colectivos que tomaron conciencia da necesidade de protexer a lingua galega do Bierzo. Salientamos neste sentido o labor pedagóxico dun grupo de mestres do colexio público de Corullón. Eles tiraron a revista bilingüe A´ Curuxa (1983-1995), un fito dentro das publicaciois que amosan textos en galego. Na cercana Vilafranca do Bierzo xorde a asociación Escola de Gaitas (1989) na defensa da lingua galega. Este grupo organizou sucesivas Xornadas da Cultura e da Lingua Galegas no Bierzo, ao longo da década dos 90, que serviron para presentar diversos relatorios sobre a nosa cultura galego-berciana, as cales teñen continuación agora coas que presenta a Comisión Martín Sarmiento en Vilafranca (2005 e 2006), ademais de consolidar a tradición local dos Maios.

Pero hai que voltar ao comezo da década dos 90 para facer mención á creación da Mesa pola Defensa do Galego no Bierzo (1990), formada basicamente por persoas dos grupos nomeados. Na constitución desta Mesa tivo especial importancia a celebración dos Congresos da Lingua e a Cultura Galegas en Asturias, León e Zamora (Celanova, 1989 e Vilafranca, 1990), que contaron co apoio de sectores académicos e intelecuais de Galiza, e dos cales saíron os correspondentes Manifestos, verdadeiras bases ideolóxicas das comunidades galeguistas estremeiras.

O eixe Corullón-Vilafranca durante anos comandou a reivindicación galeguista no Bierzo por mor destas organizaciois, pero non podemos esquecer que outras tamén traballan dun xeito máis silandeiro a nivel cultural. Referímonos a Carozos de Valboa, Vagalume de Viladepaos, Seraos de Teixeira e demais de carácter local. Todas elas están localizadas no Bierzo occidental, na zona claramente galego-falante (un total de 18 concellos), con multitude de aldeas espalladas polos seus diversos vales e montañas, que sufre os efectos da despoboación, a emigración, a baixa natalidade, a crise agrogandeira, etc. A eses concellos engadimos outros 7 lindeiros, parcialmente galeguizados, onde salientamos o de Ponferrada, o que eleva o número de falantes ata os 35000.

A fines da década dos 90 cremos que se produce unha nova xeira reivindicativa no Bierzo. Esta ten lugar en Ponferrada (66000 h.), a capital rexional que concentra cada ano máis poboación, moita dela orixinaria das comarcas galego-falantes, Ancares, Valcarce, A Cabreira ou Valdeorras. Velaí que paseniño os descendentes urbanos dos galego-falantes inmigrantes van tomando conciencia sobre a súa lingua propia. Un caso peculiar neste sentido é o da asociación Fala Ceibe (www.falaceibe.tk), a cal naceu en 1998 como reacción autodefensiva ante a negativa da Dirección Provincial de Educación de León a impartir clases de idioma galego no instituto “Álvaro de Mendaña” da cidade. Este colectivo deu un novo pulo ao galeguismo, mediante a organización de diversas actividades culturais (Día das Letras Galegas), clases de galego, premios escolares, doazois de libros galegos, revistas e páxinas web, campañas sobre o galego nos centros escolares, nas administraciois locais, na toponimia, no comercio, nos partidos políticos e demais. Non se pode negar que esta reacción reclamadora contou coas facilidades que dá desenvolver o activismo no centro urbano rexional (político, administrativo, mediático...), pois todo o que se fai en Ponferrada ten maior repercusión social sobre o resto do Bierzo.

A comentada centralidade de Ponferrada favorece o dinamismo cultural a todos os niveis. O Instituto de Estudios Bercianos interésase pola cultura galego-berciana cando elabora o Atlas Lingüístico, edita cartularios ou organiza xornadas sobre a lingua galega (1996). Recentemente apareceu outra asociación cultural, Xarmenta (2005), que procura tamén a promoción da lingua galega no Bierzo. Pero sería inxusto esquecer a presenza doutros grupos que traballan pola dignificación da cultura galego-berciana. Incluímos entre eles tanto ás numerosas bandas de gaitas (A Ponte Domingo Flórez, Toural de Meraio, Camponaraia, Ponferrada, Toural dos Vaos, Fabeiro, Fontesnovas... ) coma aos grupos de música étnica (Aira da Pedra, Abraxas, Rapabestas e demais.

Entre todos estes colectivos facemos un grande esforzo por atraer máis á mocidade cara á cultura galego-berciana. Neste sentido os centros escolares do Bierzo, que imparten clases voluntarias do noso idioma, cumpren un importante papel na socialización en galego do seu alunado. O prestixio do galego que os colexios realizan se transmite ás familias, veciñanza e demais. Así recuperamos parcialmente a comunicación interxeracional en galego, agora os descendentes dignifican o idioma minorizado dos seus proxenitores. O uso das novas tecnoloxías da información resulta tamén clave no proceso de galeguización da mocidade ao identificarmos este idioma coa modernidade, á vez que se rexeitan os vellos prexuízos lingüísticos (ruralidade, pasado, inutilidade, etc).

O reto máis importante para o movemento galeguista está na súa capacidade de asimilación do bercianismo social. Lembremos que a cidadanía desta rexión estremeira ten unha forte conciencia identitaria que trata de diferenciarse das veciñas. Recuperar o noso pasado galego-berciano (relaciois históricas, culturais, económicas...) é fundamental para estreitar os vincallos con Galiza. Cómpre dicir que o futuro da cultura galega do Bierzo dependerá da axuda, pública e privada, que veña da Comunidade Autónoma de Galiza. A actual reclamación legal de dereitos políticos e lingüísticos para a minoría etnocultural galego-berciana, ante as instituciois de Castela e León e mailo Estado, non é un labor que corresponde só aos protagonistas directos, senón que esixe un compromiso solidario do resto das comunidades galegas do noroeste peninsular.

http//obierzoceibe.blogspot.com

castigo por falar galego

2006-06-20T14:17:00.000+02:00

Junta de Castilla y León avala a prohibición de falar galego na escola de Lubián

No 2002, un neno e unha nena recibiron o castigo no colexio deescribir 200 veces "No hablaré gallego en clase"Na escola de Lubián, concello galego-falante pertencente á provinciade Zamora, os nenos e as nenas teñen prohibido falar galego. Asituación non é nova, pois xa no ano 2002 unhas familias denunciaranaos medios de comunicación que un neno e unha nena recibiran o castigopor parte do profesor de escribir duascentas veces "No hablaré gallegoen clase".Na actualidade, a prohibición de utilizar o galego continúa e éxustificada como unha "medida pedagóxica" por parte do director docentro.

A Mesa considera "aberrante" que un profesor poida considerarpedagóxico "minusvalorar e prohibir a lingua propia", pois "ademais deantipedagóxico, supón unha vulneración de dereitos fundamentais".O pasado 6 de xuño, o procurador (deputado) do PSOE Felipe Lubiánpreguntoulle ao Goberno da súa comunidade autónoma por esta situación.
Nese Pleno de las Cortes de Castilla y León, o Consejero de Educaciónavalou e defendeu a prohibición do uso do galego: "En la escuela sehabla castellano y el gallego se habla fuera o en los recreos".O Presidente da Mesa, Carlos Callón, dirixiuse por carta ao Presidenteda Junta de Castilla y León, Juan Vicente Herrera Campo, e aoConsejero de Educación, Francisco Javier Álvarez Guisasola, para llesreclamar que "finalice esta intolerábel prohibición do galego" e secumpra o artigo 4.2 do Estatuto desta comunidade que di: "Gozarán derespecto e protección a lingua galega e as modalidades lingüísticasnos lugares en que habitualmente se utilicen". Ademais, Callón lembraque esta interdición supón ir "contra dereitos humanos elementais,recoñecidos en tratados internacionais subscritos polo Estado español".

A Mesa vai agasallar unha caixa con DVDs, banda deseñada, camisetas,etc, a cada neno e nena de Lubián, para que coñezan diversasproducións culturais que se realizan en galego e para que se "sintanorgullosos da lingua que lles prohiben falar".ArribaNa imprensa'O director castigounos con copiar 200 veces No hablar gallego enclase' [ANT nº 2065, ano 2002]O galego queda fóra do colexio [LVG 02/05/06]A Mesa denuncia que unha escola de Lubián prohibe aos alumnos falar engalego [LVG últ hora 19/06/06]

http://www.amesanl.org/noticias/noticia_tipo.asp?IDNOTICIA=737

NO DIARIO DE LEON DO DIA 14 DE XUÑO.

2006-06-15T14:57:00.000+02:00

Piden al parlamento gallego amparo para la «lingua» en Castilla y León.

La Asociación Cultural Fala Ceibe do Bierzo, que promueve el uso del gallego en la comarca, anunció ayer la presentación de un escrito en el parlamento gallego para pedir que los distintos partidos políticos aprueben una resolución «a favor de la declaración de oficialidad de la lengua gallega en el estatuto de Castilla y León».

El presidente del colectivo, Xabier Lago, apuntó a la Ley de Normalización Lingüística de Galicia como base para impulsar la protección de la «lingua» gallega en Navia-Eo (Asturias), el Bierzo, As Portelas de la Sanabria zamorana y Val do Ellas (Cáceres). Para Lago, el proceso de reforma del Estatuto castellano y leonés «supone una propicia coyuntura política para que el Parlamento gallego

El colectivo gallegista no vacila al reclamar al parlamento de la comunidad vecina una participación «activa» en en el debate de la reforma estatutaria de Castilla y León. «Sólo de esta forma», sostiene la organización que dirige Lago, «se evitará de nuevo discriminar a los hablantes del gallego, lengua minoritaria de esta comunidad autónoma». A juicio de Fala Cebie su reconocimiento en el estatuto castellano y leonés «resulta básico» para consolidar su protección en el Bierzo y As Portelas, de forma que se pueda «iniciar el proceso de normalización lingüística en ámbitos tales como la enseñanza, administraciones locales, toponimia o medios de comunicación». DIARIO DE LEOM DIA 14 DE JUNHO 2006

Pedimento ao Parlamento Galego de resolução em prol do galego no Estatuto de Castela e Leão

2006-06-15T14:49:00.000+02:00

Associação Cultural Fala Ceive do Berzo enviou carta reivindicativa

Baseando-se no artigo 21 da Lei de Normalização Linguística galega, na qual se reconhece a protecção da língua galega falada em território lindeiros com a Comunidade Autónoma da Galiza, a Associaçom Cultural Fala Ceive acaba de enviar uma carta reivindicativa ao Parlamento Galego instando os diferentes grupos políticos a aprovarem uma resolução a prol da declaração de oficialidade da língua galega no Estatuto de Castela e Leão.[+...]«O actual processo de reforma do estatuto desse território envolve uma adequada conjuntura para o Parlamento Galego manifestar o seu apoio à protecção do galego do Berzo e As Portelas», sublinham da entidade berciana no texto da sua carta. Ainda, pedir o reconhecimento explícito da oficialidade do galego no texto do novo estatuto castelhano-leonês é vital para Fala Ceive pois está em jogo a sobrevivência da língua e é por isso mesmo que «o Parlamento Galego deve participar no debate». Só com o «reconhecimento de oficialidade para o galego é que se poderá principiar um processo de normalização linguística em campos como o ensino, as administrações locais, toponímia, meios de comunicação e demais», apontam da associação cultural berciana. Fala Ceive defende, finalmente, que o galego tenha o mesmo reconhecimento no estatuto de Castela e Leão do que o castelhano, para o qual existe a proposta da inclusão do reconhecimento explícito da sua oficialidade nesse território, ou então, caso não exista uma declaração expressa do mesmo signo para o galego, os falantes continuarão claramente discriminados.

As medidas para potenciar o ensino infantil en galego, insuficientes segundo a CIG

2006-06-14T15:32:00.000+02:00

As medidas para potenciar o ensino infantil en galego, insuficientes segundo a CIG
[14/06/2006 13:02]

O Secretario Nacional da CIG-Ensino, Anxo Louzao, solicitou unha entrevista coa conselleira de Educación para analizar a convocatoria de accións para a potenciación do ensino en lingua galega na educación infantil. O sindicato entende que estas accións "non están pensadas, nin debidamente artelladas, para acadar o fin que supostamente se marcan".

Por iso, Louzao esixe unha revisión do documento así como a promulgación dun novo Decreto de aplicación da Lei de Normalización Lingüística ao Ensino que se adapte ao recollido no Plan Xeral de Normalización.

"Conxunto de medidas burocráticas, auténtica carreira de obstáculos, que máis que potenciar, crean unha serie de pexas que dificultarán que os centros se acollas a estas accións". Así define a CIG-Ensino a "convocatoria de accións para a potenciación do ensino en lingua galega na educación infantil" proposta pola Consellaría de Educación.Segundo o sindicato, trátase dunha proposta "perversa" xa que esixe o cumprimento de numerosos requisitos para poder acollerse á impartición das aulas en lingua galega e non estabelecen medidas de reforzo, nin con profesorado, nin con recursos. Así, no escrito que Anxo Louzao mandou á conselleira denuncia que é "inaceptábel" que a consellaría se desentenda totalmente da normalización lingüística no ensino, incumprindo o propio programa de goberno, trasladándolle a responsabilidade planificadora dun tema tan relevante á comunidade escolar.Profesorado interino e substituto Hoxe celebrarase unha concentración de delegados e delegadas a negociación dun acordo de estabilidade e melloras nas condicións retributivas e laborais do colectivo.

Segundo Anxo Louzao, de momento non está programada unha nova Mesa Sectorial, aínda que anunciou que a Consellaría ten a intención de convocar unha a próxima semana na que non ten previsto tratar o acordo de estabilidade. Un novo paro de todo o colectivo está convocado para o próximo día 20 de xuño. Mentres, continúa o peche indefinido e ininterrompido que profesorado interino e substituto está a levar a cabo no IES Rosalía de Castro de Santiago de Compostela.

Intentam denúncia contra a Presidência da Junta e a Conselharia da Educação perante o Conselho da Europa

2006-06-14T15:19:00.000+02:00

Pelo incumprimento da Carta Europeia de Línguas Regionais ou Minorizadas no respeitante ao ensino PGL.-

A obstaculização do uso do galego na educação infantil (3-6 anos), bem como a manutenção da situação de inferioridade no resto das etapas escolares, ou então o incumprimento do Plano Geral de Normalizaçom da Língua Galega, são razões mais do que suficientes para A Mesa intentar uma denúncia contra a Presidência da Junta e a Conselharia da Educação perante o Conselho da Europa.[+...]Um escrito dirigido ao Comité de Especialistas responsáveis pelo seguimento da Carta Europeia, através do qual se dá conta das actuações da Presidência da Junta e, ainda, da Conselharia da Educação a respeito do galego no ensino, será o canal de denúncia que utilizará a entidade normalizadora.
Além disso, A Mesa pedirá uma entrevista com o referido Comité de Especialistas para apresentar-lhe a denúncia, propor-lhe que visite directamente os centros de ensino galegos e que verifique, em primeira mão, a realidade da situação do galego nas aulas, cujo modelo educativo foi criticado no último relatório do Conselho da Europa datado em passado 2005.

O BERZO E A NORMALIZAÇOM LINGÜÍSTICA

2006-06-03T13:23:00.000+02:00

O Berzo e a Normalizaçom Lingüística,

por Igor Lugris.

Nas últimas semanas, mesmo meses, tem havido diversas notícias relacionadas com a defesa, promoçom e reivindicaçom da língua e cultura galegas do Berzo. Ao fio dessas novas, alguns meios de comunicaçom e alguns políticos de Castela e Leom tenhem empregado um argumento falso para criticar as posiçons que por parte de diversos sectores da Comunidade Autónoma Galega se tenhem apresentado para defender umha maior protecçom do galego do Berzo. Ao falar destes temas, tenhem querido dar a entender que som exclusivamente as organizaçons "nacionalistas" galegas, nomeadamente o BNG, as únicas interesadas neste tema, ajustando assim as suas palavras a um preconceito nom menos falso: aquele que quer fazer-nos crer que existe um suposto "imperialismo galeguista" atrás deste tema. Mentem, ou falam a partir da ignoráncia, e sendo as duas possibilidades perigosas, nom se sabe qual é pior.

Pretendem algumhas vozes negar as evidências, e negar por exemplo que já no "Acordo de cooperaçom entre a Conselharia de Educaçom e Ordenaçom Universitária da Junta da Galiza e a Consejería de Educación y Cultura da Junta de Castela e Leom para a promoçom do idioma galego nos territórios limítrofes das comunidades autónomas", assinado a 18 de Julho de 2001, em Vila Franca do Berzo, o entom Conselheiro de Educaçom e Ordenaçom Universitária da Junta, Celso Currás Fernández, e o "Consejero de Educación y Cultura de la Junta de Castilla y León", Tomás Villanueva Rodríguez (ambos os dous do Partido Popular, ambas as duas instituiçons governadas na altura polo PP) reconheciam, que, ponto III, "o idioma galego, além de no território administrativo da CAG, fala-se, entre outros territórios, nas zonas das províncias de Leom e Samora pertencentes à Comunidade de Castela e Leom", e que, ponto IV e V, ambas as instituiçons estám obrigadas, polos seus respetivos estatutos e outras Leis, a defenderem a língua galega falada nestes territórios, destancando-se especialmente o artigo 4 do Estatuto de Autonomia de Castela e Leom, que especifica que "gozarám de respeito e protecçom a língua galega e as modalidades lingüísticas nos lugares em que habitualmente se empreguem".

Nom é a minha intençom louvar o trabalho feito polo PP, o PSOE e o BNG no Parlamento autonómico galego ou noutras instituiçons, mas esses meios de comunicaçom, esses politícos, esses colunistas e criadores de opiniom que rapidamente se escandalizam quando se fala deste tema, deveriam saber que o Parlamento Autónomico, aprovou a 22 de Setembro de 2004, e por unanimidade, um Plano Geral de Normalizaçom da Língua Galega, que, entre todas as suas alíneas, recolhe umha especialmente dedicada às relaçons com os outros territórios de língua galega. É nesta alínea que se recolhe um grupo de propostas referidas às comarcas situadas actualmente além dos limites autonómicas mas de fala galega, isto é: o Návia-Eu, nas Astúrias, o Berzo e as Portelas, em Castela e Leom, e, ainda, o Val de Elhas na Estremadura. Entre os objectivos que se marca dito plano figura "garantir a formaçom em língua galega nos centros de ensino das comunidades de fala galega de fora da Galiza", assim como "criar espaços em que os habitantes de territórios galegófonos podam usar a sua língua em qualquer tipo de relaçom", prestando "a ajuda que estas comunidades demandarem para o melhor conhecimento, conservaçom e progresso da língua que nos é comum".

Entre os objectivos específicos a conseguir, figuram reivindicaçons que as organizaçons galeguistas destes territórios levam fazendo desde há anos, como pode ser a de "aumentar a presença de informaçons sobre estas zonas na RTVG, criando mesmo, de ser possível, programas territoriais próprios", e iniciar conversas com as autoridades destas autonomias para levar adiante medidas tam urgentes e necessárias como, por exemplo, "recuperar as formas próprias na toponímia dos territórios de fala galega, oferecendo colaboraçom institucional", "implantar o ensino de língua galega, integrado no currículo académico em todos os centros de ensino públicos do sistema nom universitário", ou o apoio às organizaçons "que se esforçam na promoçom do galego nestas zonas".

Especialmente no tema do ensino, este Plano Geral de Normalizaçom Lingüística, recolhe a evidência de que actualmente existe umha "impossibilidade prática" para nestas zonas "adquirirem umha formaçom competitiva em língua galega", e marca a si próprio como objectivo "lograr umha presença do galego no sistema escolar nom universitário que se aproxime da existente na Galiza".

Fica claro entom que, para além de que algumhas forças políticas, ou colectivos sociais de diverso tipo, ponham mais em destaque este tema, o certo é que as três forças políticas com representaçom no Parlamento autónomico galego, o Partido Popular, o Partido Socialista Operário Espanhol e o Bloco Nacionalista Galego, aprovárom um Plano que prevê as medidas que muitas pessoas estám a reclamar, estamos a reclamar no Berzo, e que ainda escandalizam algumhas pessoas e, sobretodo, algum "responsável" político, que preferiria nom ter que atender a situaçom que vivemos nestes territórios, e que por isso emprega a técnica do avestruz: agachar a cabeça e assim pensar que desapareceu o problema. Mas nom é negando a sua existência que os problemas se resolvem.

OVNIS E ISOGLOSSAS
in: http://ovniseisoglossas.agal-gz.org

TODO POR QUERER USAR OU FALAR EM GALEGO

2006-05-31T17:17:00.000+02:00

No acto de feche, celebrado na Praza da Quintana, varios cidadáns e cidadás deron lectura ao manifesto “Porque temos, porque queremos, porque debemos”, no cal se pide que no novo Estatuto o galego apareza como “dereito e deber” e que conteña unha “carta de dereitos lingüísticos” como “garantía de primeiro nivel para que o galego supere a situación de cooficialidade subalterna”.

O presidente da Mesa pola Normalización Lingüística, Carlos Callón, fechou o acto cunha intervención na que subliñou que “sen o deber de coñecemento non haberá dereito de uso”. Callón considera que “igual que o novo Estatuto ten que servir para solucionar moitos problemas dos galegos e galegas, ten que servir tamén para evitar as discriminacións lingüísticas que aínda se continúan a producir na actualidade. Ten que ser un Estatuto de tolerancia cero coa discriminación lingüística e que non permita que os cidadáns e cidadás que queiran utilizar o galego sexan tratados como obxectores de consciencia”.

Cada artigo do manifesto final foi lido por unha persoa que representa unha problemática concreta que o novo Estatuto pode solucionar.

Mercedes Queixas, unha nai que ve como a escola lle está a cambiar a lingua aos seus fillos, leu a petición de “que se recoñeza ao galego a condición de lingua vehicular no ensino non universitario”.

Xunto a ela, Angel Penabad, reprendido por falar en galego nun estabelecemento de McDonald’s en Ferrol, reclamou “que se garanta o dereito de todas as persoas a ser atendidas oralmente e por escrito en galego, na súa condición de usuarias e consumidoras de bens, produtos e servizos”.

Pola súa banda, a xornalista de TVE Tareixa Navaza demandou “que se consigne o uso preferente do galego nos medios de comunicación públicos en Galiza, incluíndo por tanto a RNE e TVE”.

Carlos Outeiro e Ana Varela, que se viron obrigados a casar con intérprete, pediron “que se regule o uso preferente do galego por parte de todas as administracións situadas en Galiza, o cal inclúe tamén a Administración Xeral do Estado e a Administración de Xustiza”.

Lois Diéguez, que tivo que cambiar cinco veces de notario para poder facer a escritura de compra-venda en galego, leu a solicitude de que “todos os integrantes da maxistratura, notarías, fiscalías e rexistros, para prestar os seus servizos en Galiza, han de acreditar que teñen un coñecemento adecuado e suficiente do galego como para garantir o dereito de opción lingüística”.

Silvia Ribas, secretaria xeral de Fala Ceibe do Bierzo, demandou “que o Goberno galego fomente singularmente o uso da lingua galega nas zonas galegofalantes do exterior da comunidade autónoma de Galiza”.

Finalmente interviron Bieito Iglesias, Pilar García Negro, Anxo Gómez, Patricia Arias Chachero, Xosé Manuel Sardiña e Montse Irago, esta última despedida por falar en galego cos seus compañeiros de traballo.

Palestra de FALA CEIBE em Madri

2006-05-31T16:45:00.000+02:00

Informaçom sobre a palestra de Fala Ceive em Madri Quarta feira

César Muiz Asturico.- Andava eu atarefado no meu trabalho, nesta vila grande por demais de Madri, eram as 12 horas e ia baixar com um cliente a fazer uma gestom, tivem para procurar um dado legal que entrar na Internet, roubei uns segundos e entrei tamém em Galizaunida@yahoogrupos.com, havia tempo que nom o figera, e oh meu Deus, neste 1 de Dezembro data na que em Portugal celebram a restauraçom da independência iniciada o 1 de Dezembro de 1640 contra do domínio castelhano, ia darmos duas palestras nesta cidade o Presidente de Fala Ceive Alberte Bautista, sobre umha cousa que chamava galego exterior, umha pola manhã num colégio universitário e outra na escola de idiomas central pola tarde. Como berciano e por tanto galego, nom entendia muito bem isso do galego exterior, mas o desejo enorme de poder escuitá-lo e sentir-me um pouco na minha terra, podia todo. [+...]Mudei a minha agenda, pois essa tarde eu fugiria para aboiar entre os montes dos nossos vales e olhar-me na superfície de aço que reflecte o Sil. Tomei numha cafetaria umha rápida refeiçom, deixei a conversa com um cliente e fum-me a descoberta da escola central de idiomas da cidade; eu conheço outros centros de este tipo na cidade, mas nom este. Eram às quatro e trinta quando perguntava no edifício pola tal conferência, nom dim com a pessoa indicada, mas antes de cair no desespero e pensar que estava errado na referência do sitio, um funcionário do centro trás ir consultar umhas folhas de actividades indicou-me o caminho certo. Ainda nom eram as 4:45 e já estava eu numha cadeira do fundo sala, aquilo estava ainda praticamente sem ninguém, mas eu sentia-me como o Castelao que escreveu em Buenos Aires ?Alva de Groria? As menos cinco estava o salom ateigado de publico. O público estava formado na imensa maioria por alunos e alunas e alguns ?curiosos? alheios como mim entre eles, a língua que se falava era o galego, ainda conversei com o companheiro da minha direita que resultou um de Madrid, sem laços com a Galiza e simples interessado na nossa cultura e que falava um galego excelente. Eram as cinco e ali à nossa frente achava-se Alberte Bautista, com a sua mirada límpida, acompanhado da que resultou umha das professoras de galego do Centro Ana Monteseirim (e que mais tarde viriamos a saber que era Eu-naviega). Seguia chegando gente, as cinco em ponto sufocado chegou um moço alto e moreno que saudou ou mais bem se apresentou ao conferencista, logo acabaria por saber que era um habitual da nossa lista o Alexandre Banhos. Entrarom mais duas pessoas fechou-se a porta e Ana fixo umha apresentaçom do Alberte cheia de calor familiar. Alberte começou explicando, quem era, como nasceu e se criou em Ponferrada, a sua história pessoal é um pouco um espelho do caminho percorrido por muitos galegos e galegas da zona, e logo afirmou que nom ha galego exterior, e com isso acabou de ganhar o meu coraçom; que ha galego que nom externo à Galiza, senom que é da Galiza mesmo, e que questões administrativas do estado espanhol, as do Sr. Xavier de Burgos e a sua divisom provincial, e o actual desenho das comunidades autónomas fai que haja galegos e galegas que estám em comunidades autónomas distintas da galega, e com umha limitaçom muito grave dos seus direitos linguísticos, com dous modelos, um muito agressivo cara o galego, que é o que temos em Astúrias, onde andam até a inventar línguas para nom reconhecer o galego, ainda que se está esperançado nos efeitos que poda ter a designaçom como responsável de política linguística do principado de Ramon d?Andrés, pessoa honesta que tem sempre reconhecido a realidade trilingue de Astúrias, mas de todos os jeitos, dixo, é melhor aguardar porque nunca se sabe; e outro mais ?tolerante? a partir da reforma do Estatuto de Castela-leom que permitiu o reconhecimento da língua galega e umha incorporaçom muito limitada desta ao ensino. Fixo a projecçom duns mapas acompanhados de interessantes dados sobre o Eu-Návia, O Berzo, e as Portelas, (Logo no colóquio umha garrida moça do concelho de Porto dixo que era melhor chamar-lhe alta-Seabra, fronte ao critério de Felipe Lubiám). Entrou numha vista singela mas precisa da dialectologia galega, e como o galego da franja leste e as suas características em nenhum caso estám limitadas ao território da Galiza, ?exterior? à Comunidade Autónoma da Galiza. Abriu-se um interessante colóquio onde a gente perguntava cheia de curiosidade. Alberte pudo explicar o papel tam importante que está tendo a cidade de Ponferrada na recuperaçom da língua o número de alunos que estám a demandar o galego, (e há que pensar que as exigências para existir a aula de galego som incríveis), e como medra o interesse pola língua e bon, que há umha atitude muito favorável neste poderoso núcleo que representa mais do 70 por cento da populaçom do Berzo; veu logo umha breve lembrança de todos os centros que tenhem galego, e das campanhas que realizam para continuar acrescentado-os, indicou e puxo um exemplo com um cartaz de como se conexta o galego com o português como elemento positivo. Lamentou que a Administraçom galega a pesar de que na Lei 3/83 de Normalizaçom Linguística fai referência e sinala obrigas com respeito a estes territórios, nom se preocupa com eles, e sim os galegos e galegas que tenhem enviado já vários miles de livros para a dotaçom das bibliotecas e centros. Saírom várias perguntas sobre política e língua na Franja Leste. Fixo um relatório bastante exaustivo de todas as organizações que nos territórios da Franja estám a prol da língua e a sua defesa, tivo umha mençom especial para o deputado nas Córtes de Castela polo Psoe Filipe Lubiám -um verdadeiro gigante a prol do galego-, dixo que ha que separar as reivindicações políticas das linguístico-culturais, ainda que os grupos políticos galegos si deveriam ter um compromisso claro com estes territórios. Desde o público levou duras críticas o Bloco Nacionalista galego, pois sendo a mais poderosa organizaçom política galega monstra total indiferença nesta matéria, ainda que lembrou o papel importante do BNG nas córtes do estado na reforma do Estatuto. Forom citadas outras organizações minoritárias que si que tinham outro posicionamento. Andavam na Escola com a semana da multiculturidade ou algo assim e no salom ia haver outra palestra, e tínhamos que deixar o espaço, a gente queria continuar, e o professorado fixo gestões para trasladarmos todos os que querer continuar a umha aula grande no quarto andar. Ali naquela aula onde estávamos todos apretujados, apresentou-se outra professora de galego da Escola, Neves; e entrementres Alberte seguiu a falar do tema, do grupo que preside, Fala Ceive, informou da situaçom do leonês, e como nom lhes é indiferente o que se faga a prol desta língua que está numha gravíssima situaçom no Berzo, e a falta de preocupaçom real dos leonessistas com ela, que nom a percebem mais que como um elemento de folclore no que nom se crê, e que resta de jeito compacto já só em duas pequenas áreas do Berzo: Perançais leste e parte da Cabreira. Apresentou a falta de prestígio que tem no Berzo o leonês frente a língua galega. Falou do órgulho de escutar a nenos e nenas de Ponferrada falarem em galego etc. etc. Havia que deixar a aula. A professora Eu-naviega, Ana, que estava com o rosto feliz e radiante polo sucesso da palestra e o interesse por um tema que lhe é tam achegado, indicou ao que quigera que podíamos descer a cafetaria e seguirmos falando. Peguei-me como quem nom quer a cousa ao grupo de perto de vinte pessoas que seguia a Ana e ao Alberte, escutando calado a todos, eram umha colecçom de gente maravilhosa e que amavam a Galiza com independência de que alguns nom foram galegos ou galegas, eu estava calado como si aquele nom fora o meu sítio, escuitando a todos. A minha esquerda estava Paloma, umha moça de Sárria, longe mais com contacto com os olhos Alberte, Ana falava com o Alexandre, e eu calado sentia-me feliz, - é o demo nom ter tempo em Madri para vir a esta escola de idiomas, pois paga a pena ainda que fora só pola companha -. Era tarde e nom queria romper o mágico momento, erguim-me fum a barra a pagar, tudo estava pago, saim sentindo-me um velhote no médio de tanta juventude e entusiasmo, e caminhei na noite fria mentras olhva nas ruas o sil escuro deslizando-se entre as montanhas que amo.

Silvia Ribas, secretaria xeral de Fala Ceibe demandou

2006-05-29T13:12:00.000+02:00

Mesa xuntou en Santiago máis de 10.000 persoas a favor da lingua

O idioma será tema preferente na discusión do novo Estatuto Perfecto Conde
Arredor de dez mil persoas participaron na manifestación en defensa da lingua que foi convocada pola Mesa e tivo lugar en Santiago no mediodía do mércores 17 de maio. Asistiron a ela o vicepresidente da Xunta, Anxo Quintana, o conselleiro de Medio Rural, Alfredo Suárez Canal, o de Industria, Fernando Blanco, e a conselleira de Vivenda, Teresa Táboas. Dos conselleiros do BNG, só se rexistrou a ausencia da titular de Cultura, Ánxela Bugallo, que tivo que viaxar a Sada para os actos institucionais desta data tan sinalada. Dende 1987, data na que houbo a primeira expresión popular parecida, esta foi a ocasión na que participaron máis persoas.
Non era como o Día da Patria Galega, pero había case tanta xente e o ambiente era algo parecido. Boa ocasión, polo tanto, para saudar os amigos que están espallados por toda Galiza e que sempre acoden a Compostela cando toca defender os intereses do país. O meu veciño de Xinzo -o da Pontenova e non o da Limia- Xosé Manuel Méndez, bo gaiteiro e mellor acordeonista, mestre nacionalista polas terras do Condado dende hai moitos anos, saudoume con toda a súa enorme cordialidade:-Paisano, só nos vemos cando hai toque a rebato.-E cando comenza a medrar o millo, díxenlle eu por facerme o poeta primaveral.

Froitos que chegarán
Anxo Quintana defendeu no seu discurso entender a lingua como o maior dos tesouros. “Esta manifestación é unha oportunidade para deixar de chorar polo galego, para estar orgullosos do idioma e para comprometerse coa súa utilización e coa súa defensa”. O vicepresidente tamén opinou que “nun mundo globalizado só podemos ser alguén se o somos coa nosa identidade, e a nosa identidade ten unha marca senlleira que é o noso idioma”. Quintana defendeu o compromiso de goberno adquirido respecto á lingua: “Son a persoa máis impaciente do mundo, e, en materia lingüística, tamén, pero como Goberno tócame pedir paciencia dende o convencemento de que estamos traballando na liña adecuada, e os froitos acabarán por chegar”.E a manifestación comezou a andar ondeando Senra arriba como se fose unha cobra que torcía cara a Doctor Teixeiro, para seguir o itinerario que sempre leva a celebración do Día da Patria. Francisco Rodríguez, ao lado de Bieito Lobeira, marchaba agarrado a unha pancarta que se pronunciaba, sobre cores azul e vermella, por “Un novo status para o galego”. Perto del, turnándose tamén no transporte da proclama, Fernando Blanco, Alfredo Suárez Canal, Luís Barcia, Ana Pontón e outros. O escritor lugués Lois Diéguez mostrábase moi activo. A súa pancarta poñía: “Actívate. Defende os teus dereitos lingüísticos”. E Os da Mesa (Xosé Manuel Sarille, Carlos Callón, etc.) foron os máis escribidores. “Porque temos, porque queremos, porque debemos. O galego: un dereito, un deber no Novo Estatuto. O Estatuto da Normalidade Lingúística”.

Na Galiza, en galego
Os rapaces de Galiza Nova foron os máis breves, pero moi contundentes. “Na Galiza, en galego”, rezaba a súa proclama. E que graza tiñan os nenos coa súa pancarta: “Queremos medrar en galego”. Ou os máis pequechos aínda, coa súa: “Non nos pises”.

Dereito de opción lingüística
A praza da Quintana, coma sempre, mostrouse acolledora e as campás da Berenguela, respectuosas co que estaba a acontecer. Foise dando conta dunha longuísima lista de personalidades, insitucións e diversas entidades que mandaron a súa solidariedade coa defensa da lingua. Logo, unha restra de persoas leron cada un dos apartados do manifesto da Mesa pola normalización da lingua, salientando a problemática concreta que o Novo Estatuto podería e debería solucionar.Mercedes Queixas, unha nai que está vendo como a escola actual está a cambiar a lingua dos seus fillos, leu a petición de que se lle recoñeza ao idioma galego a condición de lingua vehicular no ensino non universitario.Anxo Penabade, un ferrolán que foi reprendido por falar en galego nun estabelecemento público de McDonald’s, pediu que se garanta o dereito de todos a sermos atendidos oralmente e por escrito en galego na condición de usuuarios e consumidores de bens, produtos e servizos.Tereixa Navaza, traballadora da TVE, reclamou que se consigne o uso preferente do noso idioma nos medios de comunicación públicos, incluídos os dependentes do Estado.Carlos Outeiro e Ana Varela, unha parella que se viu obrigada a casar con intérprete para poder facelo en galego, pediron que se regule o uso preferente do galego por parte de todas as administracións públicas situadas en Galiza, o que inclúe tamén a administración xeral do Estado e a administración de Xustiza.Lois Diéguez tivo que cambiar cinco veces de notario para facer unha escritura de compra-venda en galego. Na manifestación solicitou que todos os integrantes da maxistratura, notarías, fiscalía e rexistros, para prestar os seus servizos en Galiza, acrediten un coñecemento adecuado e suficiente do galego que garanta o dereito de opción lingüística.

Silvia Ribas, secretaria xeral de Fala Ceibe, do Bierzo, demandou que o goberno galego fomente singularmente o uso da lingua galega nas zonas galegofalantes do exterior da comunidade autónoma de Galiza.

Tamén leron outros fragmentos do manifesto o escritor Bieito Iglesias, a profesora Carme García Negro, Patricia Arias Cachero, Xosé Manuel Sardiña e unha moza, Montse Irago, que foi despedida do traballo por falarlles en galego aos seus compañeiros.E chegoulle a quenda ao presidente da Mesa. Carlos Callón deixou moi claro que, sen deber de coñecer o galego, non pode haber dereito a usalo. E teimoucoas ideas que deben inspirar o Novo Estatuto. “Ten que servir -dixo- para evitar as discriminacións lingüísticas que aínda se continúan a producir na actualidade. Ten que ser un Estatuto de tolerancia cero coa discriminación lingüística e que non permita que os cidadáns que queiran utilizar o galego sexan tratados como obxectores de conciencia”.En declaracións feitas para A Nosa Terra, despois de mostrarse moi satisfeito polo resultado da convocatoria, dixo que “agora hai que esperar que todas as forzas políticas escoiten a voz da cidadanía, expresada hoxe, e fagan que o Novo Estatuto signifique un paso adiante para a nosa lingua”.

O PROCESO RECLAMADOR DE FALA CEIBE DO BIERZO (1998-2006)

2006-05-27T13:05:00.000+02:00

FALA CEIBE: O PROCESO RECLAMADOR NO BIERZO (1998-2006).

Secretaría de Comunicación

falaceibe@yahoo.es

A Asociación cultural Fala Ceibe naceu en 1998 como reacción á negación por parte da Dirección Provincial de Educación de León a permitir o ensino da materia de galego no Instituto Álvaro de Mendaña de Ponferrada. Este feito antigalego permitiu tomar conciencia da necesidade que había de autoorganizarse para defender os nosos dereitos lingüísticos. Pola outra banda, Fala Ceibe concentrou as súas actividades reivindicativas en Ponferrada, intentábase así abrir unha nova fronte galeguista, distinta á tradicional que representaba o eixe Corullón-Vilafranca, e deste xeito contaxiar culturalmente ao resto da rexión berciana. Sabiamos ben que a proxección reclamativa dende Ponferrada demostraríase máis eficaz para a difusión ideolóxica, tanto no territorios comarcal e provincial coma nas Comunidades Autónomas de Castela e León e Galicia.

Fala Ceibe tivo como señeiro obxectivo conseguir o ensino da nosa lingua galega nos centros escolares do Bierzo. Así, ante la demanda social de aprendizaxe de galego, non satisfeita pola administración daquela, a nosa asociación tivo que impartir clases desta materia (2000 e 2001). Lembramos que durante algúns cursos xa ofertara galego no colexio da Ponte Domingo Flórez. Pero houbo que presionar moito ás administraciois, primerio á estatal e logo á autonómica, para finalmente lograr que a Xunta de Galicia e a Junta de Castela e León sinasen o necesario Acordo de Colaboración para o ensino do galego no Bierzo (Vilafranca, 18 de xullo de 2001). Este convenio regulou dun xeito parcial a aprendizaxe da nosa lingua propia nos centros escolares. Curso tras curso novos colexios de Corullón, Vilafranca, Cacabelos, Carucedo, Toural dos Vaos, Toural de Meraio, A Ponte Domingo Flórez, Camponaraia e Ponferrada (A Placa, V. García Yebra, Compostilla-Compostela, IES Europa e Escola Oficial de Idiomas). Pero aínda resta moito por facer, quedan os colexios da Veiga de Valcarce, Carracedelo, Quilós, Columbrianos... en cuxas poboaciois facemos campañas (O galego na EOI... 2002, Non che mordas a lingua... Corre a voz... 2003, Cada curso somos máis... Non cales nunca máis... 2003, Enrédate en galego... A eleccion de futuro... A qué esperas... 2004), buzoneos de carácter anual para concienciar sobre a necesidade de ofertar galego nos seus centros. Tamén temos que resolver o problema da inclusión neste programa de ensino galego no Bierzo aos colexios de carácter privado.

Fala Ceibe pretende acadar unha posición de vangarda dentro do movemento reclamativo comarcal, así como ostentar certa representatividade da comunidade galegofalante do Bierzo. Cando non chegamos a pactos co resto de colectivos galeguistas, Fala Ceibe tirou para diante soa. Este foi o caso da nosa iniciativa polo recoñecemento do galego no Estatuto de Autonomía de Castela e León (acadado a fines do 1998), que necesitou dos contactos con partidos estatais e cos nacionalistas galegos. Outros colectivos que non nos apoiaron por tal actitude política, logo tiveron que aceptar o noso acerto e ben que se aproveitaron dos nosos resultados finais. Esta diferencia estratéxica está condicionada pola necesidade que outros grupos culturais teñen de estar a ben co poder que lles subvenciona as súas actividades, cando non lles paga os soldos.

Fala Ceibe é unha organización valente e loitadora que procura a defensa dos dereitos culturais dos galego-falantes do Bierzo. O noso debate autónomo permítenos non depender ideoloxicamente das directrices que emanan dos centros de poder político e académico de dentro ou de fóra do Bierzo, ao contrario que acontece con outros colectivos. Exemplo disto foron as desputas polo uso das normativas lingüísticas do galego que tamén nos afectaron (2005). A resposta de Fala Ceibe foi respectar estatutariamente esta liberdade de expresión plenamente, e por iso discrepamos das imposiciois que outros grupos impoñen. Esta concepción aberta da reclamación permite o establecemento de negociaciois estratéxicas con todos, por principio non estamos pechados a ninguén. A nosa principal arma é o diálogo, e non rexeitamos o cara a cara cos que nos consideran erroneamente como perigosos por cuestionar as conservadoras estruturas políticas, territoriais, culturais, etc establecidas polos diversos poderes dominantes. Por esta forma de pensar somos considerados radicais pero non nos importa porque coñecemos ben cal é o noso papel na vangarda reivindicativa no Bierzo.

Fala Ceibe quere dar resposta ás necesidades culturais da comunidade galegofalante do Bierzo. Velaí a oferta anual de actos culturais, entre eles logramos consolidar a celebración do Día das Letras Galegas, que agora é celebrado tamén por outros colectivos culturais no Bierzo. Aproveitando esta data cultural sobranceira, cada maio facemos doazón de libros galegos ás bibliotecas escolares e municipais, organizamos conferencias sobre o personeiro homenaxeado, presentamos novidades editoriais (editorial Biblos, proxectamos películas en galego (2003 e 2004), concedemos os premios escolares (Frei Martín Sarmiento, 2002), realizamos recitais poéticos, sesiois de contacontos, actuaciois musicais e demais.

Fala Ceibe sufre como o resto da comunidade galegofalante do Bierzo a falta de medios de comunicación que permitan a plena liberdade de expresión en galego. Razón pola cal tivemos que crear outros medios alternativos para poder difundir a nosa mensaxe galego-berciana. Froito deste esforzo son as revistas Porcoespiño (2000) e Berro do Leste (2005). Pero o grande pulo comunicacional conseguímolos na internet coa consolidadción da nosa web (www.falaceibe.tk). Deste xeito podemos expresarnos directamente en galego e dar a coñecer os nosos pequenos traballos de investigación histórica, filolóxica, xurídica, etnolóxica e demais. Este labor pescudador serve para que a comunidade galego-falante do Bierzo tome máis conciencia da súa importancia como grupo etnocultural diferenciado dentro da Comunidade Autónomade Castela e León. Fala Ceibe tamén cumpre dende o comezo un salientable papel como colectivo galego-berciano que subministra información periódica aos diversos medios de comunicación de Castela-León e Galiza.

Fala Ceibe demostra continuamente a súa posición de vangarda no Bierzo cando reclama a defensa dos dereitos culturais asoballados ante os defensores do pobo (Defensor do Pobo estal, Valedor do Pobo galego e Procurador do Común de Castela e León), os foros políticos (Europarlamento en 2001, Cortes Xerais e Parlamentos autonómicos de Galiza e Castela-León) e as administraciois (Junta de Castela-León, Xunta de Galicia, Consello Comarcal e mailos concellos bercianos.

Fala Ceibe tamén realiza numerosas campañas relacionadas coa defensa e a promoción da nosa lingua galega. Son os casos das actuais que pretenden un maior recoñecemento do noso idioma propio (O galego, idioma cooficial... 2003) nos Estatutos de Autonomía de Castelá-León e no Estatuto Comarcal do Bierzo. Outras campañas tiveron relación co uso do galego nas administraciois locais (Os concellos bercianos bilingües xa... 2004), así como a recuperación da toponimia galego-berciana (A toponimia en galego... 2003). Tampouco podemos esquecer a que diriximos ao sector comercial (En galego vendes máis... 2004), a que pretendía concienciar aos medios de comunicación bercianos no uso do galego (Liberdade de expresión en galego... 2004) ou a recollida de sinaturas para que a CRTVG informase máis sobre a nosa problemática cultural (2005). Estas campañas repetímolas periodicamente mediante a edición de folletos, os correspondentes buzoneos e mailas pegadas de cartelería polos pobos do Bierzo.

Ponferrada, maio de 2006.

o bierzo em galego

2006-05-26T19:19:00.000+02:00

CARTAZ DIA DAS LETRAS GALEGAS NO BERZO

2006-05-26T19:17:00.000+02:00

manifestacion di DIA DAS LETRAS GALEGAS EM COMPOSTELA 17-2006

2006-05-26T19:10:00.000+02:00

O português na L.O.E.

2006-05-26T13:40:00.000+02:00

Dores Valcárcel Guitiám*
A nova lei de educaçom que vem de entrar em vigor, a LOE, estabelece a obriga de estudar umha língua estrangeira dentro do tronco comum de matérias obrigadas para o ensino primário e secundário e, ainda que formalmente nom se indique, esta será na prática o inglês, sem nengumha dúvida.[+...]Os desejos na Galiza de que o português fora língua estrangeira de estúdio obrigado estám quebrados. Fica aberta a possibilidade de que esta língua tenha presencia como matéria optativa. As Comunidades Autónomas tenhem total competência no eido da optatividade e deverám desenvolver a legislaçom correspondente. Polo de agora, o espaço da futura optatividade na distribuiçom horária dos alunos é térreo escuro e lamacento. O que parece seguro é que, de ficar lugar para as línguas estrangeiras além do inglês nos centros da Galiza, esse será compartido entre as seguintes: alemão, francês, português. Ficam assi também quebrados os desejos de que outras línguas estrangeiras deixem o seu sitio ao português. Se no futuro catálogo de matérias optativas que publicará a Conselheria de Educaçom existirem moitas alternativas doutras matérias a este triple abano de línguas estrangeiras, como se pode aguardar, estas últimas terám moitas dificuldades todas três para existirem já que as Segundas línguas estrangeiras serám cursadas polos alunos durante vários anos seguidos mentres as demais optativas alternativas a elas, com um breve programa para um só curso, detraíram alunos por vários anos às anteriores. Actualmente, a funçom principal da optatividade no ensino secundário passou a ser, na prática, a de completar horário ao professorado. O mercado de optativas criado polo próprio centro esgota em moitas ocasiões o enorme e incrível catálogo oficial de optativas. É ademais moi atraente para o professorado, pois tratando-se de matérias sem progressom que se cursam num só ano nom requerem tanto esforço nem responsabilidade. Por outra banda, a lassitude com respeito ao número de alunos estabelecido na lei para poder formar grupo de optativa contribui a este atractivo. Nom é o caso da optativa Segunda língua estrangeira que tem seis anos de progressom, é de oferta obrigada para o centro e a sua existência nom é votada polo professorado. Nesta situaçom, actualmente em muitos institutos a optativa Segunda língua estrangeira ocupa a um único professor, normalmente de francês, com dificuldades a dous. Compre saber isto para calibrar se vam poder existirem as línguas estrangeiras em tam minguado espaço. A sua existência será impossível se com os votos de quatro companheiros amigos (no melhor dos casos) o centro pode decidir o número optativas a ofertar. Por outra banda, desde há já mais de quinze anos, os institutos tenhem competência para ofertar português (ou outra) como Segunda língua estrangeira e nada formalmente impede que se poda fazer. Esta realidade existe de feito nalguns institutos onde sobre todo os Departamentos de castelám e de galego ademais doutros tenhem renunciado ao mercadinho das suas próprias optativas anuais. Compre perguntar-se de que jeito existem nos países europeus onde desde há mais de cinquenta anos, em muitos deles, todos os alunos do Ensino Secundário cursam obrigatoriamente duas línguas estrangeiras, às vezes três, sendo neste caso a terceira optativa. Assim por exemplo, a oferta mínima dos institutos franceses é de três línguas estrangeiras chegando moi frequentemente a quatro, cinco e seis nalguns centros. Agora bem, nada podem decidir os professores dos mesmos sobre esta existência. Coexistem desde o respeito à libre escolha de alunos e à diversidade cultural e desde a consideraçom de serviço e bem público a preservar e fomentar, pois para servir à globalizaçom já está o inglês, fazendo realidade aquele velho desejo de W. Ogden: «What the world needs is about 1.000 more dead languages and one more alive». No entanto, aqui tem-se dado o caso de que existindo só um ínfimo número de alunos em primeiro de ESO que optavam por unha Segunda língua estrangeira , se tratou de ofertar outra língua mais para que disputara esse mísero espaço, e tivera que saltar o professor em questom pouco querido polos solicitantes, e naturalmente a proposta fazia-se sem renunciar as outras optativas ofertadas polos Departamentos. Nom se pode planificar este assunto desde tal primitivismo e desde o corporativismo professoral mais encabujado. Que espaço lhe vai ficar pois no futuro imediato ao português língua estrangeira na Galiza? Pois, ofertado desde a livre escolha do aluno como matéria optativa, nom pensamos que tenha maior sorte da que o francês ou alemão, em absoluto. Estas línguas, som igualmente atraentes para muitos e é tam certo que vam estar presentes nos centros de ensino da UE como o é que umha das razões primeiras da existência da unidade de Europa foi evitar umha nova guerra franco alemã. É curioso que moitas das vozes que reclamam o estudo obrigado do português como língua estrangeira na Galiza nom percebam que essa sorte só lhe está reservada ao inglês (e nem sequer formalmente) e que como matéria optativa Segunda língua estrangeira o português vai ter que entrar na lide da nom obrigatoriedade com mais línguas. Poderia entrar o português na obrigatoriedade da língua materna, ainda que só fosse como curmão? Ninguém nos médios académicos ousa hoje negar que português e galego som o mesmo sistema linguístico, e que só a fala presenta variedades. A ausência do português na maioria dos institutos síntese como algo suspeitoso, escandaloso. Mas serám quem os professores de galego de agarrar o touro polos cornos e nom se agachar no reduto pouco frequentado da optatividade? Como é que há tantas vozes de professores de galego reclamando para o estudo do português um posto de honra na Galiza? Em que se baseiam ? Por caso na proximidade geográfica? Entom como é possível que durante os doze anos de estudo do galego um aluno nom tenha visto um só texto português, nom tenha ido nunca de intercâmbio a Portugal, nem conheça umha cançom portuguesa. Será por culpa das outras línguas? * Artigo publicado no periódico «A Nossa Terra» de 25 de Maio de 2006.

uma crónica do DIA DAS LETRAS GALEGAS NO BERZO por CONCHA ROUSSIA.

2006-05-26T13:38:00.000+02:00

Algo mais sobre as nossas letras (I)
Un artigo de: Concha Rousia
[23/05/2006]

Viagem entre as raias. Parte I:

As adormideiras Entre o envio do meu anterior artigo "Volve o 17 de Maio..." e o próprio dia 17, fiz uma viagem que começou em Santiago de Compostela para ir ao Bierzo primeiro, e prosseguir depois para Trás-os-Montes.
Partimos o dia 11, sexta-feira, ai contra o meio-dia, pola estrada que leva mesmo perto de Guitiriz, para apanharmos a autovia com direcção a Ponferrada, lugar do nosso primeiro destino. Paramos a jantar na formosa Vilafranca, onde nos desenvolvemos com a nossa língua sem qualquer problema. Éramos nos sós a falar galego no restaurante, mas o camareiro respondia como se todos, ele mais nos, estivéssemos a falar no mesmo idioma. À minha filha, que fez seis e anda nos sete, isso não a chocou, está já afeita. Logo de jantar uma carne que todos qualificamos de excepcional, prosseguimos o nosso caminho para chegar a Ponferrada, onde os amigos de Fala Ceibe nos aguardavam para festejar as nossas letras.O acto, presidido pola elegantíssima Sílvia Ribas, coordenadora dos diferentes eventos, começou com a entrega de prémios aos homenageados: Aquilino Poncelas e Alicia Fonteboa. Ambos os dous professores, que dedicam os seus esforços a lutar pola defessa da nossa língua, falaram da importância que tem a escola para poder seguir a manter vivo o galego no Bierzo; e talvez, se se espreitava com atenção, se adivinhava uma queixa polo abandono que levam sofrido por parte da administração galega, só por eles terem sido excluídos pola raia administrativa. Eu tive a sensação de que por primeira vez pensava neles como penso nos Palestinos aos que lhes toca viver nos territórios ocupados. Aquilino Poncelas dizia, em conversa privada, e com toda a razão do mundo: "...vos tendes a lei da vossa parte" e a mim essas palavras fizeram-me sentir em déveda com eles, com todos eles. "...se o galego –seguia a dizer ele- padece na Galiza, e precisa de cuidados para se recuperar, aqui está já a precisar de primeiros auxílios..." Ele viera de Bilbau onde exerce como professor de lengua e literatura só para celebrar as nossas letras. Eu apercebi-me de que se calhar ele tinha mais direito à decepção e ao desencanto do que eu, e ainda assim e tudo continuava, sem trégua, a sua luta. Admirei o seu espírito. Atrás de Alicia e Aquilino falou Felipe Lubián, essa lenda viva da que pouco posso eu dizer que se não saiba. (http://www.vieiros.com/entrevista/lubian.html) Ele é uma instituição para o galego, e leva conseguido mudanças administrativas importantes para a nossa língua na comunidade de Castela e Leão. Falou de como quando ele era pequeno, ele nasceu no ano 52, nunca teve problemas para falar galego na escola, porque dera com verdadeiros mestres; mentres que hoje em dia, os pequenos das aldeias das Portelas têm que esconder a sua língua antes de entras nas escolas, porque professores ignorantes desconhecem os direitos linguisticos destas terras.Atrás destas intervenções vieram as obras de teatro, e as leituras da obra de Manuel Lugris, por parte dos meninhos e meninhas do Bierzo. Foi tenro e divertido. Aos miúdos seguimo-los os que levávamos algum poema para a partilha. Eu levava nas minhas palavras as ondas do nosso mar, desse mar que quando abraça a terra fala a nossa língua e portanto é também o mar do Bierzo, ele não entende de raias administrativas sem sentido. A poesia foi continuada pola música, gaitas primeiro, e o acordeão de Servando depois, encheram a sala de cantares e de risas dos que ouviam por primeira vez a copla do Manuel do Campo quando ele quisera casar com a burra... O ramo desta parte da festa puseram-no os de Abertal, agrupação de pandeireteiras e baile, que levaram a festa para fora do edifício. Música e dança atraíram a gente que, sentindo a chamada das gaitas no seu interior, se foram achegando, outros assomavam das janelas e espreitavam desde a distância esta música que nós todos, hoje, queríamos que Ponferrada, e o Bierzo inteiro, sentissem...Rematada a foliada um grupo de galegos e galegas, alguns do Bierzo outros não, fomos cear ao Navia, e agora sim veio a valorização da experiência por parte dos que não estamos afeitos a vir a Ponferrada. Todos concordamos em ter experimentado a sensação de ser bem entendidos quando falava-mos, mas quase nunca ouvíamos falar na nossa língua mas que quando aparecia uma frase solta no meio do castelhano "...uma firminha..." ou como disse a mulher do café onde estivera o Alexandre, quando lhe caiu a caixa com as saquetinhas do açúcar ao chão: "...alá vai...!" e o homem e a mulher que da esquina do balcão olhavam a cena que interrompia a sua conversa em castelhano dizem, talvez até sem eles próprios escutarem-se: "...que foi o que passou?" "não che sei..." Todos e todas nós experimentáramos o pressentimento de que o galego fica dentro das pessoas todas, mas fica como anestesiado, e eu não posso parar de pensar se todas essas adormideiras que inçam os formosíssimos arredores da cidade terão algo a ver...Pola noite o encerramento tive lugar no pub "La Gatera" com o concerto de Servando e a apresentação do seu disco "Som Voltas" Aqui, neste local, onde, em lugar de máximo destaque, está a nossa bandeira da estrela junto com uma de Nunca Mais, e um mural de Bierzo Livre pintado na parede em azul branco e negro, a festa foi a rachar; a imparável dança fez suar até as pedras todas das paredes do pub. Logo foram-se somando à festa mais e mais moços e moças, e embora o seu galego não era ele lá muito fluido, ha que dizer que houve algum que fez falar gaita, pandeireta, e tarranholas como poucas vezes eu ouvi na minha vida. Finalmente houve que ir em silêncio para o albergue onde os peregrinos desde bem cedo dormem. A caminho do albergue demos a volta para passarmos pola beira do castelo para ver se Nerea conseguia ver o dragão, acho que o sono (eram mais das duas da manhã) lhe permitiu algum auto-engano divertido. Mentres ela andava a procura do dragão eu espreitava as ruas e praças que estavam inçadas de gente nova, e tive a sensação, não sei se acertada, de estar numa cidade desnorteada, numa cidade à que lhe falta a certeza duma identidade; e foi ai que alguém, como se andasse a pensar o mesmo que eu, disse que adivinhava que toda a Galiza se converterá em algo similar a isto se a desfeita da língua não se para. Um calafrio percorreu o meu coiro. Este arrepio somado às palavras do Aquilino falando da necessidade de primeiros auxílios para o galego no Bierzo deixaram em mim a impressão de ter visitado o frente duma guerra, frente no que eu me julgara desde os 14 anos, mas aqui vim a compreender que só na retaguarda é que eu tinha estado. Fomo-nos para o albergue, amanhã havia que erguer-se cedo e continuar a viagem para Trás-os-Montes, na outra raia administrativa. E ainda bem que em chegando lá receberíamos o efeito contrário ao que daqui levávamos, ou isso era o que eu antecipava, mas... mal pensava eu o que me aguardava por descobrir.

DÍA DAS LETRAS GALEGAS NO BIERZO 12 DE MAIO DE 2006

2006-05-20T13:44:00.000+02:00

CELEBRACIÓN DO DÍA DAS LETRAS
GALEGAS 2006 EN PONFERRADA,
POR FALA CEIBE DO BIERZO.

A Asociación Cultural Fala Ceibe do Bierzo organiza un ano máis o Día das Letras Galegas 2006 en Ponferrada. Nesta ocasión o acto principal terá lugar o venres 12 de maio, no salón de actos do Campus de Ponferrada da Universidade de León, desde as 5.30 horas. E por iso aproveitamos esta grata ocasión para convidarlles a participar nas actividades programadas.

Neste ano 2006 todas as comunidades galego-falantes da Comunidade Autónoma de Galicia, de Navia-Eo de Asturias, do Bierzo, das Portelas da Alta Seabra zamorá, do val do Ellas cacereño e os colectivos de emigrantes galegos en xeral organizamos actos culturais en homenaxe a Manuel Lugrís Freire (Sada, 1863- A Coruña, 1940), destacado galeguista, xornalista, xurista, poeta e autor teatral. Fala Ceibe únese a esta merecida homenaxe desde Ponferrada, y para iso contamos coa valorada colaboración de distintos colexios bercianos que imparten clases de galego, a través da participación activa do seu alunado no acto cultural. Tamén contamos coas correspondentes actuacións musicais por parte de grupos galegos e bercianos.

Fala Ceibe tamén fará durante este acto cultural que comentamos unha merecida homenaxe ao escritor e profesor ancarés Aquilino Poncelas Abella e á profesora e investigadora Alicia Fonteboa. Esta foi unha das persoas impulsoras do ensino da materia de galego no Bierzo, ademais publicou o libro “Literatura de la tradición oral en El Bierzo” (1993), así como numerosos artigos de investigación filolóxica na revista Estudios Bercianos, e participa na elaboración do “Atlas Lingüístico del Bierzo (ALDI)”, editado polo Instituto de Estudios Bercianos. Pola otra banda, Aquilino Poncelas Abella defende a dignificación da lingua galega do Bierzo, e publicou varios libros nos que se recolle relatos da nosa literatura oral en galego-berciano, entre eles salientamos “Estorias e contos dos Ancares” (1987), “O mestro púxose louco (1995) e “Contos e lendas do Bierzo” (2004).

Silvia Rivas Remiceiro,
Secretaria de Organización.
Tfno. 600627399.
Asociación Cultural Fala Ceibe do Bierzo,
Apdo. postal 257, 24400 Ponferrada.
falaceibe@yahoo.es
http://www.falaceibe.tk

http://obierzoceibe.blogspot.com

FALTA DE INFORMACIÓN ESCOLAR SOBRE O ENSINO GALEGO NO BIERZO

2006-05-20T13:04:00.000+02:00

CARTA-QUEIXA DE FALA CEIBE DO BIERZO
AO PROCURADOR DO COMÚN DE CASTELA E LEÓN
(VALEDOR DO POBO REXIONAL)
SOBRE A FALTA DE INFORMACIÓN ESCOLAR
EN MATERIA DE ENSINO DO GALEGO.

falaceibe@yahoo.es

A Asociación Cultural Fala Ceibe do Bierzo (www.falaceibe.tk) remesa Carta-queixa ao Procurador do Común de Castela e León sobre a falta de información escolar, en materia de ensino do idioma galego en O Bierzo, por parte da Dirección Provincial de Educación de León. Consideramos moi grave que se oculte deliberadamente á comunidade escolar en xeral a posibilidade que hai de estudar galego de forma voluntaria nos centros escolares de O Bierzo.

Fala Ceibe denuncia de novo a intencionalidade manifesta e continuada, por parte da dita Dirección Provincial de Educación de León, de non informar axeitadamente sobre a actual oferta escolar do ensino da lingua galega en O Bierzo. A nosa demanda baséase no contido na “Guía del estudiante del Curso 2005-2006”, referida á oferta escolar da provincia de León, editada pola Junta de Castela e León. No interior desta dita Guía oficial xorde a relación de todos os centros educativos públicos de ensino infantil e primaria (da páxina 17 á 21) e mailos correspondentes institutos (da páxina 32 á 38). Pois ben, en todos aparece unha completa información de diversos servizos que se presta en cada un de eles. Incluso nalgúns centros se indica tamén que contan co correspondente profesor de portugués. Sen embargo, en ningún deles xorde a referencia a que se imparten actualmente clases de idioma galego. A única excepción a este deliberado ocultamiento lingüístico é o caso da Escola Oficial de Idiomas de Ponferrada, na páxina 49 da comentada “Guía del estudiante” aparece a referencia a que se imparten 1º e 2º de Galego.

Fala Ceibe denuncia un curso máis a falta de obxectividade por parte da Dirección Provincial de Educación de León á hora de informar adecuadamente sobre a real oferta educativa da materia optativa de idioma galego nos centros escolares de O Bierzo. Neste sentido teimamos en que a Resolución do Procurador do Común de Castela e León, de febreiro de 2002, xa nos deu a razón á hora de facer unha demanda informativa semellante. Cómpre lembrar agora a todos e todas o contido concreto desta anterior Resolución da Oficina do Procurador do Común. No punto 5 das conclusiois dese documento (páxinas 5 e 6) lemos o seguinte. “Que se realice desde la Consejería, previamente a la finalización del curso 2001-2002, una campaña informativa sobre el Acuerdo de Cooperación entre la Xunta de Galicia y la Junta de Castilla y León para la promoción del idioma gallego en los territorios limítrofes de las Comunidades Autónomas, con el fin de que todos aquellos centros docentes que estén interesados puedan tener conocimiento de la posibilidad de impartir la enseñanza de la lengua gallega en el próximo curso 2002-2003”.

Fala Ceibe dirixese ao Procurador do Común Castela e León para que valore se esta insuficiente información sobre a actual oferta educativa, da materia voluntaria de lingua galega nos centros escolares de O Bierzo, contida na dita “Guía del estudiante” debe ser completada e actualizada para o curso 2006-2007. Pedimos á Oficina do Procurador do Común que inste á Consejería de Educación, da Junta de Castela e León, a que cumpra coa obliga legal de informar obxectivamente sobre a real oferta escolar pública nos centros escolares da provincia de León.

Ponferrada, luns 24 de abril de 2006.

Asociación Fala Ceibe do Bierzo.
Apdo. postal 257, 24400 Ponferrada.

http://obierzoceibe.blogspot.com

O GALEGO ADIANTE NO BIERZO

2006-05-18T13:10:00.000+02:00

O GALEGO ADIANTE NO BIERZO,
Por Xabier Lago Mestre.

O novo curso escolar 2005-06 presenta para o alunado berciano a novidade de poder estudiar o idioma galego como unha materia optativa máis en cuarto do Ensino Secundario Obrigatorio. A correspondente Orde da Consellería de Educación da Junta de Castela e León, de xullo de hogano, regula o currículo da asignatura de Lingua e Cultura Galegas, concretando os seus obxectivos, contidos e criterios de avalidación. A súa oferta por parte dos centros educativos de O Bierzo non require previa autorización da Dirección Xeral de Planificación e Ordenación Educativa castelá, e deberá ser impartida por profesorado habilitado en idioma galego. É importante indicar que a aprobación desta nova materia polo alunado servirá para obter a correspondente titulación oficial por parte da Xunta de Galicia.

Así pois, os bercianos conseguimos un novo avance no ensino da nosa lingua territorial nos centros escolares. Recordemos que o proceso de incorporación do idioma galego ao sistema educativo tomou un novo pulo coa sinatura do Acordo de Colaboración entre a Xunta de Galicia e maila Junta de Castela e León, en Vilafranca o 18 de xullo de 2001. Con esta nova medida educativa damos un salto cualitativo no ensino do galego porque agora se recoñece a competencia lingüística cun maior nivel académico no ESO.

O que hai que denunciar unha vez máis é que a Consellería de Educación castelá siga sen cumprir as recomendaciois do Procurador do Común (febreiro de 2002 e decembro de 2004) sobre a necesidade de realizar unha campaña escolar axeitada da actual oferta da materia de lingua galega nos distintos niveis educativos e centros de O Bierzo. Razón pola cal aproveitamos esta ocasión para informar á comunidade berciana sobre a comentada novidade educativa, e tamén para insistir nas vantaxes que supón a aprendizaxe do idioma galego.

Estudiar galego permite recuperar este valioso patrimonio lingüístico berciano. Ademáis a aprendizaxe do noso idioma territorial resulta moi doado porque O Bierzo histórica, xeográfica e culturalmente ten moito de galego (paisaxe, toponimia, tradiciois, arquitectura rural, música, gastronomía, etc). Rexeitar estes concretos vincallos, quizáis por mor duns ilóxicos prexuízos antigalegos, é negar a nosa existencia como bercianos cunha idiosincrasia colectiva diferenciada. Tampouco debemos olvidar ese alunado berciano que ano tras ano opta por continuar os seus estudios nalgunha das tres universidades galegas, e que grazas ao coñecemento do galego de O Bierzo consegue integrarse millor nestes centros superiores. Outro tanto hai que dicir dos bercianos que aspiran a ocuparen un emprego público (Xunta, Sergas, universidades, deputaciois, etc) ou privado (medios de comunicación, comercio...) na veciña Galicia, e que necesitan saber galego. Que sempre será millor traballar a uns quilómetros ao oeste, onde un berciano se sente como na súa terra mai, que non ter que emigrar a Madrid, Cataluña ou Valencia. Asemade o coñecemento do galego nos permite o acceso a outros medios de comunicación (TVG, Radio Galega, internet e demáis) para ter unha información máis completa. E por último dicir que dende o galego hai un sinxelo paso ao portugués-brasileiro, medrando así a nosa eficacia políglota.

Todos sabemos que houbo unha fractura xeracional entre os bercianos con lingua familiar galega e os seus descendentes, escolarizados en castelao durante a segunda metade do século XX. Pois ben, a actual ensinanza do galego en O Bierzo está posibilitando que os neofalantes teñamos un protagonismo especial na recuperación da nosa lingua minorizada. ¿Cómo? normalizando o uso deste idioma nos centros escolares, prestixiándoo tamén a nivel familiar, veciñal e social, ou a través do activismo cultural que está favorecendo no fondo un verdadeiro “rexurdimento galego-berciano”.

Ponferrada, setembre de 2005.

http://obierzoceibe.blogspot.com

SEMANA SANTA VINDICATIVA DE FALA CEIBE NO BIERZO

2006-05-18T13:04:00.000+02:00

SEMANA SANTA REIVINDICATIVA
DE FALA CEIBE DO BIERZO.

Esta Semana Santa os ceibes aproveitamos para retomar a reivindicación máis directa. Así o venres madrugamos para coa manciña coller as bicis e saír cara a Cacabelos. Na saída de Ponferrada fixemos buzoneo na mesma avenida dos escritores, no novo barrio da antiga estación de vía estreita da MSP, logo tomamos a avenida de Galicia, de Camponaraia, deixando tamén os nosos carteis nas paradas do autobús. Á altura de Magaz de Abaixo puidemos desfrutar da vista do xeolóxico estreito, polo que o Sil penetra na Comunidade Autónoma de Galiza. O día era bo e soleado e con este tempo chegamos a Cacabelos, o noso destino.

Nesta vila de Cacabelos comezamos o buzoneo pola nova urbanización da Cooperativa de Viños, onda viven matrimonios xoves con fillos cativos, os nosos potenciais demandantes de ensino de galego nos centros escolares desta poboación. A razón deste buzoneo de Fala Ceibe era contrarrestar certa resistencia que hai por parte de alguis profesores do instituto de secundaria, Bergidum Flavium, ao mantemento da materia optativa de galego.No percorrido polas rúas da vila, casa por casa, comercios incluídos, atopamos unha procesión de Semana Santa. Tamén deixamos a nosa información vindicativa sobre a ensinanza do galego nos parabrisas dos autos que atopamos aparcados ao noso paso. Despois dun par de horas regresamos polo mesmo camiño feito ata Ponferrada.

O sabado seguinte concrentramos os nosos esforzos na capital Ponferrada. O noso obxectivo nesta ocasión foi o comercio. Repartimos cartas con folletos que incitaban a utilizar o idioma galega na rotulación, a cartelería, a propaganda e demais, baixo o eslogan de “En galego vendes máis... O Bierzo bilingüe amplía mercados”. Todo o centro da cidade foi buzoneano. Dende logo que agora o comercio ponferradino saberá máis da existencia de Fala Ceibe do Bierzo. Esta é unha forma máis de crear conciencia favorable ao uso comercial do galego na nosa rexión berciana.

O domingo tamén deixamos carteliños vindicativos nos parabrisas dos autos aparcados no centro de Ponferrada, e tamén realizamos unha pequena pegada de carteis de Fala Ceibe nas paredes da cidade. Ao día seguinte fixemos unha nova doazón de máis de 100 libros en galego á biblioteca da Casa da Cultura da capital berciana. Este lote de libros recibímolos da editorial Xerais de Vigo, e inclúe as últimas novidades en ensaio, novela, poesía, teatro e demais. Seguro que van vir moi ben para toda a poboación lectora do Bierzo, xa que esta biblioteca ten un claro carácter comarcal.

Rematamos dicindo que Fala Ceibe segue a traballar na súa estratexia reivindicativa ante as reformas dos Estatutos de Autonomía de Castela-León, Galicia e do Consello do Bierzo. Tamén traballamos na elaboración dunha nova carta-queixa para o Procurador do Común de Castela e León polo ocultamento deliberado do ensino do galego na documentación informativa da Delegación Provincial de Educación de León. Pola outra banda, a coodinadora do Día das Letras Galegas 2006 no Bierzo, Silvia Ribas, está ultimando a celebración desta festividade cultural galega para mediados de maio.

Ponferrada, abril de 2006.

http://obierzoceibe.blogspot.com

Máis dinamismo na información de Fala Ceibe

2006-05-16T19:26:00.000+02:00

Olá amigas e amigos,
con este novo formato de web, pretendemos dar un maior dinamismo á información de Fala Ceibe, permitindo que os membros da asociación diseminados pola diáspora poidan engadir noticias con máis facilidade.

A web antiga de Fala Ceibe pode ser consultada igualmente cliqueando na ligazón correspondente.

Moitos saúdos:

Carlos
Fala Ceibe